Aktualitet

Rumania po vazhdon luftën kundër korrupsionit, si dhe trajtimin e sfidës së rikuperimit të të ardhurave nga krimi. Ekspertët thonë se përvoja e reformës gjyqësore mund të shërbejë si një shembull për vendet e ardhshme që synojnë BE-në.
Procesi i vështirë i transformimit të Rumanisë nga një vend i përfshirë në korrupsion në atë në të cilin kryeministri mund të dërgohej në gjyq, filloi në fillim të viteve 2000. Fillimi i negociatave për pranimin në BE dha shtysë. Ndërmjet viteve 2000 dhe 2004, nën presionin e BE-së për të zbatuar reformat, disa nga ndryshimet më të rëndësishme legjislative dhe institucionale, thelbësore për luftën kundër korrupsionit, u zhvilluan. Kështu, u miratuan ligje thelbësore për luftën kundër korrupsionit dhe u krijua Prokuroria Kombëtare Antikorrupsion (PNA). Sidoqoftë, nuk erdhi asnjë rezultat i menjëhershëm praktik.

Ndryshimi i paradigmës dhe efektet fillestare

Situata ndryshoi në vitin 2004 pasi Traian Băsescu, duke konkurruar në një platformë të ashpër anti-korrupsion, fitoi zgjedhjet presidenciale. Nën presionin nga afati i afërt i pranimit dhe i mbështetur nga vullneti i ri politik, korniza institucionale e krijuar më parë u zhvillua dhe prodhoi rezultatet e saj të para. U zhvillua një strategji e re kombëtare anti-korrupsion, PNA u shndërrua në një agjenci publike të pavarur e quajtur Drejtoria Kombëtare Anti-Korrupsion (ADN) dhe lufta kundër korrupsionit u ngrit.

Paradoksalisht, ajo që përfundoi duke ngadalësuar evolucionin e sistemit të drejtësisë ishte finalizimi i vetë procesit të pranimit. Si i tillë, i liruar nga presioni i detyrimeve që rrjedhin nga negociatat me BE, tensionet mes interesave të korruptuara politike dhe sistemit të drejtësisë u liruan. Reforma gjyqësore dhe lufta kundër korrupsionit u vunë nën zjarr dhe vendi u mbingarkua nga skandalet politike.

Ekspertja rumune e anti-korrupsionit Laura Stefan shpjegon, “reformat më të rëndësishme janë ndërmarrë përpara vitit 2007. Pas pranimit, reformat u përballën me një zbaticë politike që rrezikonte qëndrueshmërinë e tyre”.

Mekanizmi i Bashkëpunimit dhe Verifikimit

Rumania kishte nevojë për një zëvendësim për kushtet dhe detyrimet e periudhës së para-anëtarësimit, një mjet për të zmbrapsur sulmet politike kundër sistemit të drejtësisë dhe për të mbështetur më tej reformën gjyqësore dhe luftën kundër korrupsionit. Zgjidhja u ofrua nga Mekanizmi i Bashkëpunimit dhe Verifikimit (CVM).

“CVM ka qenë thelbësore. Pa të, reformat nuk do të ishin të qëndrueshme. Në fund të fundit, reforma e sistemit të drejtësisë dhe lufta kundër korrupsionit reflektuan një propozim për një paradigmë të re sociale. Kjo nuk ndodh brenda natës dhe ka nevojë për mbështetje,” tha Stefan.

Kjo pikëpamje po ashtu ndahet nga Bianca Toma, drejtoreshë e programeve për çështjet e BE-së me Qendrën Rumune për Politikat Evropiane. Ajo i shpjegoi EurActiv.ro se “CVM ishte vendimtare për reformimin e sistemit të drejtësisë dhe për luftën kundër korrupsionit”.

“Ai ofroi sinjale të ashpra duke dekurajuar korrupsionin e nivelit të lartë, korrupsionin politik dhe, më e rëndësishmja, ndërpreu përpjekjet politike për të prishur përpjekjet për reformimin e sistemit”, tha Toma.

Në fakt, CVM ishte një eksperiment i futur kur Bullgaria dhe Rumania u bashkuan në 2007, por nuk u përsëritën me pranimin e Kroacisë në vitin 2013. Përkundrazi, Komisioni filloi të hapte kapitujt e Drejtësisë dhe të Drejtave të Njeriut shumë herët në bisedimet e pranimit .

Gazetarët hulumtues Ovidiu Vanghele dhe Andrei Astefanesei bien dakord mbi ndikimin pozitiv të CVM.

“Ne, si popull, kemi humbur vendosmërinë për të bërë diçka për të mirën tonë të përgjithshme, kështu që ne kemi nevojë për dikë që të na shtyjë të na kërkojë të ndryshojmë. Dhe kjo ishte ajo që BE-ja bëri, përmes CVM-së. Përmes këtij mekanizmi, BE-ja i shtyu vendimmarrësit tanë për të lejuar gjyqësorin të jetë i pavarur, i detyroi ata të anullonin kontrollin që kishin mbi gjyqësorin,”tha Vanghele

Mekanizmi ka vepruar në këtë drejtim kundër çdo përpjekjeje për të ndryshuar rrugën anti-korrupsion të vendit. Siç shpjegohet nga Astefanesei, “pa të, kodi penal penal do të ishte gjymtuar”.

Kjo mbetet e vërtetë edhe sot e kësaj dite, pasi “ka ende anëtarë të parlamentit që kanë bërë presion mbi sistemin e drejtësisë, të cilët kanë ndryshuar ligjet dhe që aktualisht po përpiqen të lënë sistemin e drejtësisë të pafuqishëm në rast të krimeve të caktuara”, tha Astefanesei.

Shoqëria civile ka luajtur gjithashtu një rol thelbësor pas hyrjes së Rumanisë në BE. Siç shpjegohet nga Toma, “ka reagime nga brenda sistemit. Elementet e reformuara mbrojnë veten, veprojnë dhe reagojnë, ndërsa shoqëria civile, e përbërë gjerësisht nga grupet e veprimit, OJQ-të, aktivistët, gazetarët, studentët, intelektualët dhe qytetarët e zakonshëm, prodhon reagime të shpejta dhe të forta “.

Rezultatet e procesit

Si i tillë, me mbështetjen e CVM dhe të segmenteve të rëndësishme të shoqërisë, u shfaqën përparimet e para pas pranimit. Institucionet e reja si Agjencia Kombëtare e Integritetit filluan të punojnë, rastet e korrupsionit të nivelit të lartë filluan të hetohen nga ADN-ja dhe filluan dënimet e para të nivelit të lartë.

Në vitin 2012, ky proces arriti në një nga momentet më të rëndësishme, kur Adrian Nastase, ish-kryeministri i Rumanisë midis viteve 2000 dhe 2004 dhe kandidati presidencial i zgjedhjeve të 2004, u dënua me një afat burgimi për korrupsion. Pas kësaj, aktiviteti i ADN-së u rrit çdo vit, duke arritur kulmin në vitin 2015 kur përfundoi hetimet për mbi 1,250 të pandehur, duke përfshirë një kryeministër, pesë ministra, 16 anëtarë të dhomës së deputetëve dhe pesë senatorë.

Sfida të reja

Sot, Rumania përballet me sfida të reja që kanë të bëjnë me rimëkëmbjen e të ardhurave nga krimi.

“Tani ne shohim zyrtarë të rëndësishëm të sjellë para drejtësisë dhe që dërgohen në burg, por ne ende nuk shohim ndonjë rikuperim të të ardhurave nga krimi. Kjo duhet të jetë lënda kryesore për vitet në vijim. Zyrtarët e korruptuar tani pranojnë idenë se ata mund të bëjnë para, të shkojnë në burg për disa muaj apo vite dhe pastaj të kenë një jetë të gjatë dhe të lumtur me burimet që korrupsioni iu ka dhënë. Kjo duhet të ndalet, ” shpjegoi Vanghele.

Si përgjigje, një institucion (ANABI) që luan  një rol vendimtar jo vetëm në rikuperimin e të ardhurave nga krimi, por edhe në dekurajimin e praktikave korruptive.

Mësime për Shtetet Anëtare të BE-së

Rumania ka ndryshuar thellësisht që nga fillimi i viteve 2000. “Para pranimit të vendit në BE, ne shihnim rrallë deputëtë nën hetim , tani ish-presidenti është nën hetim dhe ne pamë gjithashtu një kryeministër që  dërgohet në gjyq,” tha Astefanesei.

Kjo reflekton, sipas Stefan, zhdukjen e një kulture të mosndëshkimit, pasi të gjithë tani janë brenda mundësive të ligjit. Sidoqoftë, Vanghele paralajmëron se ndryshimi është i ngadalshëm dhe është i kthyeshëm. Sipas Vanghele, “lufta për të transformuar një mjedis të korruptuar në një shoqëri të sundimit të ligjit është e gjatë”.

Në këtë kuptim, Rumania tregon se luftimi i korrupsionit është një proces kompleks që nuk përfundon me vendimet përfundimtare të gjykatave. Derisa arsyetimi i kostos efektive kundër korrupsionit – që balancon probabilitetin e kohës së burgut me përfitime financiare – është çmontuar dhe dekurajuar përmes procedurave të konfiskimit, praktikat korruptive do të vazhdojnë.

Të gjithë analistët e konsultuar nga EurActiv.ro bien dakord që përvoja e Rumanisë është e rëndësishme për shoqëritë që kalojnë nëpër tranzicion gjyqësor, si dhe për vendet potenciale të ardhshme të BE-së. Shembulli i vendit thekson rëndësinë e kushteve dhe detyrimeve të qarta në lidhje me sundimin e ligjit dhe luftën kundër korrupsionit dhe ilustron domosdoshmërinë e ruajtjes së mbështetjes në favor të reformave të paraaderimit pas hyrjes në BE.

lir Meta sapo ka bërë publike kthimin e ligjit për “Teatrin” në Kuvend, ka udhëtuar për relaks drejt jugut dhe më konkretisht në qytetin bregdetar të Sarandës.
Jo se nuk përballonte dot përplasjet me përfaqësues të mazhorancës, apo dhe mbështetjen që i dha opozita në këtë rast, por sepse e kishte planifikuar për të lëvizur drejt një resorti turistik në Sarandë. Pasi dhe shërbimin ndaj bashkëshortes Monika në “opozitë” e kishte kryer.

Kreu i shtetit tashmë i ka bërë të udhës lëvizjet e tij të shpeshta në të katër anët e vendit, që nga Vermoshi e Tropoja e deri në Sarandë dhe Delvinë. Mbrëmë Ilir Meta ka qënë nën shoqërinë e këshilltarëve të tij më të besuar mediatikë, Fahri Balliu e Çlirim Peka, me të cilët ndan dhe momentet e pushimit sa herë lëviz në të gjithë vendin.

Burime pranë Presidentit bëjnë të ditur se Meta ka lëvizur me shoqëruesit e tij më të ngushtë, pa shqetësuar eskortën e vënë në shërbim të tij nga Garda, një rast i përsëritur ky por që këtë herë ishin lajmëruar se kreu i shtetit kishte destinacion Sarandën. Ndryshe nga herët e tjera kur kishte lëvizur pa lajmëruar dhe vënë në panik trupën e shoqërimit.

Mësohet se Meta nuk ka qënë në resortin turistik të Klemend Balilit “Santa Quaranta”, për shkak se është vënë nën sekuestro në kuadër të ‘gjuetisë’ dhe konfiskimit të pasurisë së mafias. Por kjo nuk e ka penguar që të jetë nën shoqërinë e Rigers Balilit, djalit të të vëllait të Klemend Balilit, i cili është kryetar bashkie në Delvinë, si përfaqësues i LSI.

Duke qënë se këshilltarët Balliu dhe Peka nuk e fusin dorën në xhep në këto udhëtime, të gjitha shpenzimet e djeshme i ka hequr nipi i Klemend Balilit. Por mësohet se “paketa” e shpenzimeve të Balilit të vogël për Metën vijon dhe sot dhe nesër, pasi pritet që Ilir Meta të qëndrojë në fundjavë në Sarandë.

Ende nuk ka konfirmim që kryetarja e LSI dhe bashkëshortja e tij Monika Kryemadhi do ti bashkohet Metës në Sarandë. Ndërkohë që mbetet mister nëse Ilir Meta kishte dijeni apo është koncidencë e rastit vizita e tij në Sarandë njëherësh me atë të zbarkimit e jahtit më të madh në botë sot në Gjirin e Sarandës.

Megjithëse lajmin e bëri me dije vetë kryeministri Edi Rama përmes një videoje të publikuar në Instagram ku nuk fshehu dot entuziazmin, por nga ana tjetër nuk zbuloi pronësinë e këtij jahti, në “vendngjarje” ka qënë as më pak dhe as më shumë, por presidenti Ilir Meta.

Rezulton se jahti është në pronësi të oligarkut rus Andrey Melnichenko me vlerë një miliardë miliard dollarë, është i gjatë 143 metra, i lartë 91 metra, më shumë dhe se Statuja e Lirisë. Ndërkohë që jemi të sigurtë që jahti i Metës nuk i afrohet fare atij të oligarkut rus, megjithëse pasuria është afërisht e njëjtë mes të dyve.

Nuk ka ndonjë konfermë apo burim zyrtar që bën me dije për ndonjë takim apo vizitë të Ilir Metës në bordin e këtij Jahti dhe takimi me oligarkun rus. Megjithëse s’përjashtohet mundësia./Pamfleti

Ka lajme të mira nëse jeni lodhur me motin e paqëndrueshëm që nga dielli kthehet në breshër dhe nga breshëri në vetëtima dhe përmbytje.

Nga e diela (nesër) dhe ditën e vazhdim Shqipëria do përfshihet nga masat ajrore të nxehta nga kontinenti afrikan duke bërë që temperaturat të rriten ndjeshëm mbi gjithë Shqipërinë.

Sipas parashikimit të Meteoalb pritet që periudha 29 korrik-5 gusht të shënojë vlerat termike më të larta të vitit 2018; sigurisht pa marrë në konsideratë 20-ditët e fundit të gushtit që përkojnë dhe me fundin e stinës së verës, për të cilat ka sinjale të forta që sjellin temperatura pranë vlerave tipike të gushtit; nuk përjashtohet mundësia e ndonjë 3-ditëshi ku temperaturat ngjiten mbi 36°C.

Kështu që nëse pushimet i keni planifikuar në gusht, mos u shqetësoni sepse retë nuk do ua prishin aspak planin tuaj.

Gjithashtu tregoni kujdes me ekspozimin në diell të fëmijëve dhe moshave të treta./njekomb

Zëvendëskryeministri dhe Ministri i Brendshëm Nebojsha Stefanoviq, tha sot se qeveria e Serbisë do të ndalojë blerjen e pronave serbe nga shqiptaret e Kosovës në Luginën e Preshevës.

Stefanoviq, kur u pyet në një konferencë shtypi që policia po punojnë për të parandaluar shqiptarët e Kosovës që janë gjithnjë e më shumë bleres të pronës në jug të Serbisë dhe në këtë mënyrë po bëhet ndryshime demografike, tha se ekziston një pjesë e qytetarëve tanë të kombësisë shqiptare të cilët janë duke u përpjekur për të blerë pronat serbe.

Disa qytetarë të nacionalitetit shqiptar janë duke blerë prona, dhe  tokë te kompanive në territorin e Serbisë qendrore./njekomb

Pas zjarrit masiv që shkrumboi disa zona në periferi të Athinës, duke lënë pas mbi 88 viktima e qindra të lënduar, ngrihet shqetësimi nëse edhe vendi ynë rrezikohet nga zjarret.

Vala e nxehtësisë në verë është rritur dukshëm në dekadat e fundit, çka sjell për rrjedhoje edhe rrezik të shtuar për prani të vatrave të zjarrit. Në parashikimet e tyre, sinoptikanët flasin për rritje të temperaturave në ditët në vijim, ndërsa vendi pritet të pushtohet nga i nxehti afrikan.

Instituti i Gjeoshkencave ka dalë me një njoftim ku sqaron se Shqipëria nuk kërcënohet nga zjarret këtë verë, dhe kjo për faktin se vendi është dominuar nga masa ajrore të paqëndrueshme, ku nuk kanë munguar reshjet e shiut.

Megjithatë, rreziku mbetet. Precedentët kujtojnë se dukuritë natyrore nuk janë i vetmi shkaktar i vatrave të zjarrit. Dora e njeriut, apo zjarret e qëllimshme, mbeten ende një rrezik i këtij fenomeni.

Drejtori i Shërbimit Zjarrfikës për Tiranën, Shkëlqim Goxhaj, është shprehur se edhe vendi ynë është i rrezikuar nga zjarret në pyje, shkurre dhe kullota. Sipas tij, më të rrezikuara janë vendet bregdetare.

Në emisionin “Kjo javë” në “News24”, ai tha Shërbimi Zjarrfikës ka marrë një sërë masash për të parandaluar zjarret, dhe për të koordinuar strukturat në mënyrë që situata të tilla të menaxhohen në mënyrën më të mirë të mundshme.

“Mendoj se edhe vendi ynë është i rrezikuar nga zjarret në pyje, shkurre dhe kullota. Më të rrezikuara janë vendet bregdetare. Siç kem parë dhe nga viti i kaluar, pavarësisht se Tirana pati një numër të madh zjarresh, ne nuk patëm dëme në banesa ose në jetën e qytetarëve. Kjo për arsye edhe të rrymave të ajrit. Vitin e kaluar zjarret më të rrezikshme kanë qenë në Lezhë, Vlorë, në Llogara. Edhe në zonën e Tiranës jemi gjendur nën ndryshimin e rrymave të ajrit në zona të ndryshme, duke ndikuar tek përhapja e zjarreve”, u shpreh Goxhaj.

Ai bëri apel që qytetarët të bëhen më të ndërgjegjshëm sa i takon rrezikut nga zjarret, dhe të mos tentojnë të djegin mbeturina, apo territore të caktuara me të mbjella, apo bimësi./news24