Irina

I vendoset zjarri sërish pikës së grumbullimit të mbeturinave në Vlorë. Flakët janë përhapur me shpejtësi për shkak të erës së fortë dhe një re e madhe tymi përfshiu të gjithë zonën.

Është e disata herë që kjo pikë grumbullimi përfshihet nga zjarri. Në këtë zonë jetojnë 500 familje, të cilat vuajnë problematikat e krijuara.

Edhe pse qyteti ka një landfill mbeturinash, me një kosto ndërtimi prej 21 mln eurosh, ai nuk u shërben qytetarëve pasi nuk është ende në funksion.

Ka qenë tragjike kjo e premte në Shqipëri, ku një ngjarje shumë e rëndë ka ndodhur në Gramsh.

Një familje e tërë e mbytur në Liqenin e Hidrocentralit të Banjës në fshatin Drizë të Gramshit.

Gramsh: 46 vjeçari Arben Zogu, baba i 19-vjeçarit Ruben Zogu dhe 14-vjeçarit Esti Zogu, së bashku me kushëririn e tyre 20-vjeçari Melsi Zogu dyshohet të jenë mbytur në Liqenin e Hidrocentralit të Banjës në fshatin Drizë të Gramshit.

Palombarët e RENEAS kanë shkuar për të bërë të mundur gjetjen e tyre, megjithatë ende asnjë shenjë nga trupat.

Ato që janë gjetur deri më tani në buzë të liqenit janë dy motoçikleta, tre celularë dhe teshat e trupit.

Familjarët kanë deklaruar se janë futur në liqen për t’u larë dhe nuk kanë dalë më.

Disa qytetarë të tjerë kanë humbur jetën, ku një ngjarje e rëndë ka ndodhur në Durrës.

Durrës: Një grua nuk ka mundur të mbijetojë, pas kontaktit që ka pasur me energjinë elektrike.

Policia njofton se rreth orës 09:40, në Shkallnur, Durrës, 70-vjeçarja me inicialet D.G, dyshohet se ka rënë në kontakt me rrymën elektrike, në banesë dhe për pasojë ka humbur jetën.

Himarë: Nga ana tjetër e vendit, në fshatin Shën Vasili në Himarë, një aksident fatal i ka marrë jetën 40-vjeçarit Renato Bushi.

Pasi, mjeti ka dalë nga rruga, nuk ka mundur t’i mbijetojë lëndimeve të marra.

Sakaq janë lënduar dhe dy pasagjerët në mjet, të cilat janë transportuar në spital për ndihmë mjekësore.

Fatkeqësisht, kanë humbur jetën 52-vjeçari me inicialet B.Xh dhe 68-vjeçari me inicialet H.D.

Tale dhe Durrës: Të dy, një në Tale dhe tjetri në Durrës, kanë shfaqur probleme shëndetësore pasi kanë rënë në kontakt me ujin në anë të detit.

Ndonëse kanë marrë ndihmën e parë dhe janë transportuar menjëherë në spital, ata nuk kanë mundur të mbijetojnë. Si shkaktar në të dyja rastet, dyshohet arresti kardiak.

Elbasan: Një ngjarje e rëndë ka ndodhur dhe në Elbasan, ku ka ndërruar jetë një 45-vjeçar, me profesion bojaxhi, i cili ka rënë nga një ndërtesë ku po punonte.

Policia njofton se rreth orës 11:00, në lagjen “Luigj Gurakuqi” në Elbasan, shtetasi M. Z., rreth 45 vjeç, banues në Durrës (bojaxhi), duke lyer muret e një ndërtese, dyshohet se aksidentalisht ka rënë nga lartësia.

Si pasojë e dëmtimeve, 45-vjeçari ka humbur jetën në spital.

Një tronditje e madhe kjo për vendin tonë, ku 9 qytetarë raportohen si viktima të ngjarjeve të ndryshme.

Deri më tani, palombarët e RENEA-s janë duke bërë kërkimet për trupat e familjes Zogu, që tragjikisht janë futur në liqen për të mos dalë më.

Babai Arben Zogu 46 vjeç dhe dy djemtë e tij, 19-vjeçari Ruben Zogu dhe 14-vjeçari E. Zogu janë 3 nga viktimat e mbytura në liqenin e Gramshit. Nipi i 46-vjeçarit, Melsi Zogu 20 vjeç është mbytur gjithashtu.

Në një prononcim pas nxjerrjes së personave të mbytur nga liqeni, kreu i zjarrfikëses tha se viktimat kishin shkuar për t’u larë, por nuk dinin not. Ai shtoi se në përpjekje për të shpëtuar njëri tjetrin janë mbytur tragjikisht.

I pyetur nëse kishte tabela informuese për këto gropa në këtë liqen, kreu i zjarrfikëses tha: “Liqeni nuk është për tabela informuese, liqeni është i thellë i gjithë, dihet që nuk duhet të hyjnë njerëzit që nuk dinë not.

Ata kanë hyrë, faktikisht nuk lahen në liqen. Ne e patrullojmë, si shërbim zjarrfikës, edhe dje këtu kemi qenë, deri në darkë vonë se kemi një gomone që patrullojmë vazhdimisht, bëjmë edhe mësime treguese. Fatkeqësisht sot nuk erdhëm, qëlloi keq shumë keq, për ta dhe për familjet e tyre”.

Një ngjarje e rëndë, në pragun e një tragjedie, ka ndodhur në mes të ditës dje në Afrikën e Jugut, ku një tubacion gazi nëntokësor ka shpërthyer papritur.

Ngjarja ka ndodhur në qytetin e Johanesburgut, ku një person mbeti i vrarë dhe dhjetëra të tjerë u plagosën.
Ndërkohë po bëjnë xhiron e rrjetit video të ndryshme nga momenti i shpërthimit, ku shihen se si fluturojnë në ajër makina dhe njerëzit. Ndërsa shumë ndërtesa dhe rrugë mbetën të dëmtuara.

Disa dëshmitarë okularë raportuan se kishin ndjerë dridhjen e tokës dhe më pas dëgjuan një zhurmë të fortë në momentin e shpërthimit.

U konfliktuan për motive pronësie dhe gjatë konfliktit plagosën me armë zjarri në këmbë kushëririn e tyre, identifikohen dhe shpallen në kërkim 2 autorët e dyshuar (vëllezër).

Shërbimet e Policisë vijojnë kontrollin e zonës, për kapjen e tyre.

Në fshatin Shtiqen, dyshohet se pas një konflikti për motive pronësie, shtetasit Xh. M. dhe A. M.

(vëllezër) kanë plagosur me armë zjarri, në këmbë, kushëririn e tyre, shtetasin G. M., 46 vjeç, i cili ndodhet jashtë rrezikut për jetën.

Shërbimet e Policisë janë vënë në ndjekje të autorëve dhe vijojnë kontrollet në zonë dhe në ambiente të ndryshme, për të bërë të mundur kapjen e tyre.

Grupi hetimor ndodhet në vendngjarje në drejtimin e Prokurorisë po punon për zbardhjen e plotë të rrethanave kësaj ngjarjeje.

Të shtëna me armë zjarri janë regjistruar mesditën e kësaj të shtune në Shijak,

ku si pasojë 1 person ka mbetur i plagosur.

Burime policore bëjnë të ditur se bëhet fjalë për shtetasin e identifikuar me inicialet S.B rreth 30 vjeç.

Ai është dërguar menjëherë në urgjencën e Spitalit Rajonal të Durrësit, ku ndodhet nën kujdesin e bluzave të bardha.

Burime nga këto të fundit thonë se i riu e ka marrë plumbin në bark dhe fatmirësisht ndodhet jashtë rrezikut për jetën.

Britania do t’i paguajë Shqipërisë të paktën 4 milionë paund në vit për të marrë 200 nga të burgosurit më të rrezikshëm, sipas një marrëveshjeje të arritur këtë javë.

“The Telegraph” shkruan se qeveria e Mbretërisë së Bashkuar do t’i japë Shqipërisë 5 mln euro (4.4 mln paund) për rinovimin e burgjeve, sigurinë shtesë, pajisjet e rehabilitimit dhe trajnimin e rojeve.

Kjo shifër llogaritet mbi 36.5 euro në ditë për të burgosur për të gjithë kohëzgjatjen e dënimit të tyre, që Ministria e Drejtësisë në Britani vlerëson se do të kushtojë 4 milionë paund në vit.

Gjithashtu, do të ketë një grup të përbashkët mbikëqyrës për të parandaluar keqtrajtimin e të burgosurve dhe qeveria shqiptare do të hartojë një raport vjetor për të burgosurit dhe kushtet e tyre, ndërsa qeveria e Britanisë do të ketë të drejtën për të kryer kontrolle fizike.

“Secili vend mund ta përfundojë marrëveshjen me njoftim me shkrim dy muaj përpara dhe detaje të tjera gjenden në një dokument zyrtar, të parë nga The Telegraph, që finalizon marrëveshjen që zbulohet për herë të parë”, shkruan Telegraph.

Mes 200 të transferuarve janë 17 të burgosur të përjetshëm, përfshirë Koçi Selamaj, 36 vjeç, vrasësi i mësueses Sabina Nessa, 28 vjeç. Ai u burgos për të paktën 36 vjet për rrahjen dhe mbytjen e saj për vdekje në një park në juglindje të Londrës.

Ai ka vuajtur deri më tani vetëm dy vite, që do të thotë që Britania do t’i paguajë Shqipërisë 400,000 paund për ta burgosur për 34 vitet e mbetura të dënimit të tij.

Ministria e Drejtësisë e Britanisë tha se marrëveshja do të kursejë paratë e taksapaguesve, sepse kushton gati 40,000 paund në vit për një të burgosur në Angli dhe Uells. Kjo do të ishte e barabartë me rreth 1.9 milionë paund për Koçi Selamajn.

Qeveria ka kërkuar garanci se të drejtat e njeriut të të burgosurve shqiptarë do të mbrohen, ndërsa Shqipëria ka kërkuar që të paguhet për çdo grup të burgosurish para se të pranojnë grupin e radhës.

Masa është pjesë e një përpjekjeje më të gjerë për të dëbuar shqiptarët e burgosur për krime në Britani.

Sipas një marrëveshjeje të veçantë, kriminelët shqiptarë do të lirohen gjithashtu deri në një vit më herët dhe do t’u jepen grante prej 1500 paund nëse pranojnë të dëbohen dhe të mos kthehen më në Britani.

Largimi i tyre do të ndihmojë në zbutjen e krizës për mbipopullimin e burgjeve, gjë që ka detyruar Ministrinë e Drejtësisë në Britani të lejojë lirimin e parakohshëm të qindra shkelësve që ndodheshin në paraburgim.

Mes 200 kriminelëve janë edhe tetë të dënuar për përdhunim.

Një raport i UN në bashkëpunim me Institutin e Shëndetit Publik kanë identifikuar pasojat në shëndet që sjellin ndryshimet klimatike. Në një analizë të kryer në 3 qarqet e marra në studim, në qarkun e Gjirokastrës, Fierit dhe Vlorës, konstatohen një shkallë më e lartë se mesatarja kombëtare e vdekshmërisë nga infarkti (aksidentet cerebrovaskulare), me një tejkalim gati 50% në Gjirokastër. Vlora dhe Gjirokastra kanë vdekshmëri më të lartë se mesatarja kombëtare e vdekshmërisë nga sëmundjet ishemike të zemrës dhe infarkti i miokardit.

Të 3 këto qarqe kanë shkallë më të ulët të vdekshmërisë për sëmundjet pulmonare. Profili i vdekshmërisë pasqyron faktin se rajonet e basenit të Vjosës, veçanërisht Gjirokastrës dhe Vlorës, kanë popullsi relativisht të plakur ku dobësitë kryesore shëndetësore lidhen me sëmundjet jo të transmetueshme. Nga ana tjetër, Fieri është më shumë i ekspozuar ndaj sëmundjeve infektive në krahasim me dy rajone të tjera, ndoshta për shkak të një proporcioni më të madh të fëmijëve në popullsi dhe ekspozim më i lartë ndaj kontaminimit, të shkaktuar nga përmbytjet.

“7.6% e fëmijëve në qarkun e Fierit kishin diarre në çdo kohë të vitit. Qarku i Vlorës regjistron një nga normat më të larta të astmës në vend. Një në pesë fëmijë në rajonin e Vjosës ka shenja të anemisë. Një në 4 gra të rritura dhe më shumë se një në 3 burra të rritur në qarkun e Vjosës kanë hipertension. Gjirokastra ka normat më të larta të paaftësisë së të rriturve në vend (8.7% e popullsisë mbi 15 vjeç), dhe shkallën më të lartë të të moshuarve në vend (18.4%). Ndërsa rreth gjysma e popullsisë shqiptare është mbipeshë ose obeze ku Fieri dhe Gjirokastra kanë normat më të larta në vend”, shkruhet në raport.

Gjirokastra ka një akses relativisht të dobët në kujdesin shëndetësor ku 57.4% e grave atje raportuan të paktën një problem në aksesin e kujdesit shëndetësor. Ky tregues është 37% për Fierin dhe 24% për Vlorën. Analiza specifike e ekspozimit demonstron vdekshmëri të tepërt të lidhur me valët e nxehtësisë. Incidenca e gastroenteritit lidhet me temperaturat më të larta të verës në Shqipëri. Gjatë dy valëve të të nxehtit në 2017, pati rritje në shkallën totale të vdekshmërisë (9%-16%) si dhe vdekshmërisë së shkaktuar nga sëmundjet kardiovaskulare.(16-17%), veçanërisht nga goditjet ose sëmundjet cerebrovaskulare (50%) dhe ataku i zemrës (20%-36%). Ndërkohë nuk u vu re asnjë ndryshim në vdekshmërinë për shkak të tumorit. Analiza dokumentoi një korrelacion të fortë dhe të qëndrueshëm midis rrezikut të gastroenteritit dhe temperaturat e verës gjatë periudhës së studimit, 2006-2018.

Në mënyrë sistematike, vitet me temperaturat më të larta të verës, kanë shkallë më të lartë të gastroenteritit dhe anasjelltas. Incidenca vjetore e gastroenteritit me temperatura më të larta mbetet e fortë dhe nuk ndryshon me metrika të ndryshme të temperaturës së ajrit të aplikuara. Për ndryshimet në ekspozimet ndaj rreziqeve shëndetësore që lidhen me ndryshimet klimatike, shkalla e një ndikimi shëndetësor lidhur me ekspozimin e caktuar mjedisor është një faktor prej tre vlerash: norma bazë e ndikimi në shëndet, ndryshimi i pritshëm i ekspozimit dhe funksioni ekspozim-përgjigje. Tendenca kryesore në demografinë shqiptare është plakja e shpejtë e popullsisë, pasojat në cënueshmërinë shëndetësore lidhur me klimën dhe ndryshimin e saj. Përqindja e të moshuarve është më shumë se trefishuar që nga fillimi i viteve ’90. Trendi do të vazhdojë, dhe parashikimet tregojnë dallime të rëndësishme midis rajoneve. Popullsia e atyre mbi 80 vjeç është kategoria me rritjen më të madhe dhe veçanërisht Gjirokastra dhe Vlora do të përjetojnë shifrat më të larta. Gjirokastra do të ketë 45 të moshuar për 100 banorë deri në vitin 2031.

Ndikimet e ndryshimeve klimatike në shëndetin e njeriut do të shkaktojnë një barrë shtesë mbi këto tendenca para-ekzistuese. Disa probleme themelore shëndetësore mund të rrisin ndjeshmërinë ndaj efekteve të ndryshimeve klimatike, të tilla si valët e të nxehtit. Mund të vlerësohet se deri në vitin 2031, 10.000 në 50.000 individë me presion të lartë gjaku do të kenë nevojë të marrin kujdes shëndetësor shtesë për shkak të temperaturave të larta dhe Fieri parashikohet të jetë më i prekuri. Raporti i OKB thotë se prevalenca e regjistruar e diabetit ka qenë në rritje në Shqipëri për më shumë se 10 vjet.

Tendencat demografike dhe të stilit të jetesës do të ndikojë në rritjen e incidencës gjithashtu, nga rreth 6,500 raste të reja në 2017 në të paktën 10,000 raste të reja në periudhën 2030-2050. Diabeti rritet si pasojë dhe e ndjeshmërisë ndaj stresit të nxehtësisë; Nëse tendencat e fundit vazhdojnë, parashikohet se më shumë se 300.000 shqiptarë do të regjistrohet me diabet nga një mjek deri në vitin 2050. Qarku i Vjosës do të ketë pjesën e tij ku do të rritet me të paktën 10% të popullsisë së regjistruar me diabet. Është vlerësuar se më shumë se 10,000 prej tyre të kenë nevojë për kujdes shëndetësor shtesë dhe përjetojnë probleme shtesë shëndetësore gjatë ngjarjeve ekstreme të motit të shkaktuara nga ndryshimet klimatike. Fieri dhe Gjirokastra parashikohet të jenë më të prekurit ndër rajonet.

Prevalenca e mbipeshës dhe obezitetit te femrat është rritur nga 39% në 2008 në 45% në 2018. Obeziteti rritet dhe ka ndjeshmëri ndaj temperaturave të larta. Pa një ndryshim drastik të trendit, ajo pritet që deri në vitin 2031, 50% ose më shumë e popullsisë shqiptare do të vazhdojë të jetë mbipeshë ose obez. Gjithashtu, popullsia në Shqipëri po plaket dhe pritet që prevalenca e kushtet mendore dhe vecanërisht demenca do të trefishohet në vitin 2050. Personat me demencë janë të ekspozuar ndaj ekstremeve të motit. Ata kanë nevojë për kujdes të vazhdueshëm nga personel të specializuar ose nga familjarët.

Në Rajonet e Basenit të Vjosës pritet të jenë më shumë se 5.000 njerëz me probleme kognitive deri në vitin 2050. Ata dhe familjet/kujdestarët e tyre do të përbëjnë një kategori jashtëzakonisht vulnerabël përballë ekstremeve të motit. Gjirokastra pritet të jetë rajoni më i prekur dhe në veçanti gratë do të jenë grupi më i cenueshëm. Edhe pse rreziku është i lartë edhe në mesin e të rinjve, tendencat demografike tregojnë dyfishim të numrit të moshuarve me probleme mendore në 3 dekadat e ardhshme. Depresioni është i lidhur me rrezikun kardiovaskular dhe për pasojë rriten medikamentet dhe ndjeshmëria ndaj stresit të nxehtësisë.

Temperaturat përkeqësojnë pasojat shëndetësore dhe rrisin nevojat shëndetësore në 10% deri në 20% të njerëzit që vuajnë nga depresioni. Ky vlerësim do të shtohejë deri në vitin 2030, çdo vit nga 1000-2000 vizitat shëndetësore, si dhe numrin e problemeve kardiovaskulare. Edhe pse vdekshmëria nuk është rritur ndjeshëm, incidenca e regjistruar e melanomës malinje dhe kanceri i lëkurës është shumëfishuar gjatë 20 viteve të fundit (në mesatarisht 20% rritje vetëm në 5 vitet e fundit).

Rrezatimi ultravjollcë diellor është një faktor rreziku për melanomën dhe kanceret.

Ndërsa melanoma është relativisht e rrallë në Shqipëri, mbetet vdekjeprurëse dhe vlerësohet se deri në vitin 2030, në rajonet e Vjosës, nga 10-30 raste me kancer lëkure do t’i atribuohet rritjes së ekspozimit ndaj diellit.