Aurora

Në vitin 2017 në Shqipëri u kryen 199 vetëvrasje, sipas të dhënave që janë publikuar nga INSTAT, me një rënie prej 11.5% (26 persona më pak) në krahasim me vitin e mëparshëm. Ndonëse ky është niveli më i ulët që nga viti 2012, kur raportohen të dhënat, sërish vetëvrasjet mbeten mbi tre herë më të lrta sesa vrasjet (që në vitin 2017 ishin 63).

Por cilat janë grupmoshat që vrasin më shumë veten dhe qytetet ku shënohet numri më i lartë i vetëvrasjeve në raport me popullsinë?

“Monitor” ka përpunuar të dhënat e INSTAT, nga të cilat rezulton se në vitin 2017 ka pasur rënie të vetëvrasjeve tek moshat e mitura (10-19 vjeç), por është shënuar një rritje e ndjeshme për të rinjtë e moshës 20-29 vjeç. Në këtë grupmoshë u kryen gjithsej 34 vetëvrasje, me një rritje prej 41% (ose 10 të rinj më shumë që kanë preferuar të ikin para kohe nga kjo botë) në krahasim me vitin e mëparshëm.

Psikologët pohojnë se studimet e fundit nxjerrin moshën 14-25 vjeç si më të prekur nga ky fenomen. Të tjera studime e kanë çuar deri në moshën 29-vjeçare. Është edhe mosha e rritur e vonë e prekur, por arsyet se pse e marrin këtë akt i diferencojnë.

“Adoleshentët, duke jetuar në periudhën e zhvillimit shpërthyes të individit dhe formimit të personalitetit, janë lehtësisht të ndikueshëm nga faktorët socio-ekonomikë. Konkretisht, edhe në Shqipëri, ideja e adoleshentëve për të konkurruar për status: veshje, teknologji, para, makina luksoze, udhëtime etj., i vë ata nën një trysni që shpesh i çon në vetëvrasje. Edhe rrjetet sociale janë një faktor negativ në këtë mes, pasi u ofron mundësi ekspozimi të gjerë, nga ku një pjesë nuk mundet të arrijë të ketë të njëjtat. Ne si ekspertë e quajmë si dukuri “të pasurit të gjithçkaje”. Por jo të gjithë arrijnë t’i kenë dhe frustrohen. Presioni social shpesh bëhet i fortë dhe mund të ndikojë në marrjen e vendimit të vetëvrasjes”, ka pohuar më herët për Monitor, Prof. Asoc. Dr. Arjana Muçaj, anëtare e Këshillit të Psikologëve.

Në të kundërt, një tendencë dominuese në vitin 2017 ka qenë dëshira më e ulët për t’i dhënë fund jetës tek moshat pak më të pjekura, nga 30-44 vjeç, ku vetëvrasjet kanë rënë me 50% (28 më pak), duke ndikuar në uljen e tendencës së përgjithshme.

Një rritje e fortë e veëtvrasjeve, pothuajse dyfishim ka ndodhur te grupmosha 50-54 vjeç, në 31 raste, ku varfëria mbetet arsyeja kryesore e kësaj zgjedhjeje.

Në total, grupmosha 49-60 vjeç dominon, me 52% të totalit të vetëvrasjeve.

Meshkujt më të dobët, Lezha, qarku me më shumë vetëvrasje

Meshkujt janë ata që dorëzohen më shpejt përpara vështirësive të jetës, me 68% të vetëvrasjeve në total. Rekordi është në Elbasan ku 12 meshkuj vranë vetën në 2017-n dhe vetëm një femër.

Rrethi që ka më shumë vetëvrasje në vlerë absolute është Tirana, me 37 persona që e kanë ndërprerë jetën përpara kohe (65% ishin meshkuj). Por, nëse i llogarisim sipas numrit të banorëve, kryeqyteti shqiptar rezulton i fundit, me 4.3 vetëvrasje për 100 mijë banorë.

Qarku më problematik është Lezha, me 13.2 vetëvrasje për 100 mijë banorë, i ndjekur nga Korça (11.2), Berati (9.9), Durrësi (9.1).

Qarku ku kryhen më pak vetëvrasje në fakt është ai më i varfëri, Kukësi, me 2.5 vetëvrasje për 100 mijë banorë.

Në total, në Shqipëri në vitin 2017 u regjistruan 6.2 vetëvrasje për 100 mijë banorë. Ky është një ndër nivelet më të ulëta në rajon, pas Greqisë me 5.4, sipas të dhënave të Organizatës Botërore të Shëndetësisë, që i referohen vitit 2015. Në rajon kryeson Serbia me 19.5 vetëvrasje për 100 mijë banorë, e ndjekur nga Mali i Zi (12.4), Maqedonia (9.9), Bosnja (7.1). Italia e ka këtë tregues 8.7, ndërsa mesatarja globale është 10.7.

Shqiptarja u vra nga burri në Itali rrëqeth me dedikimin vëllai i shqiptares së masakruar nga burri.

Vëllai i së ndjerës, i cili përmes një postimi në rrjetin social “Facebook” ka përlotur. Në ato pak rreshta që ka shkruar kuptohet qartë dhimbja e madhe në familjen Tereziu, sidomos te dy djemtë e Elcës.

Ja dedikimi i plotë:

“Më thuaj moj zemër ç’të bëj unë tani, më iku motra më la dy fëmijë. Më iku motra të takojë babanë, më la dy fëmijët me kokën mënjanë më thuaj moj zemër kë të mbaj më parë, Marion apo Danielin.

Ngelën duke qarë, jashtë bie shi. Ç’do bësh ti moj nënë, shiun s’ke për ta parë, ngelem duke qarë! Nuk duroj dot moj nënë kur tavolinën shtruar e shikoj të dua këtu afër të të përqafoj. Fjalët e fëmijëve të ishe ti dëgjoje, të prekin thellë në zemër, veten do shkatërroje…

Nuk mund t’i shkruaj të gjitha këto që thonë e pa harruar do mbetesh në zemrën tonë. Oh sa doja të shkruaja, por nuk duroj dot moj motër, më vjen të pëllcas… Fli e qetë moj motër, kurrë nuk do të harrojë fëmijët e tu, unë do t’i mbroj!

I shkruajta këto fjalë pa ndaluar, kështu do jem unë me ta, gjithmonë të bashkuar! I pa harruar qoftë kujtimi yt”.

Albert Veliu, që ndryshe njihet si “Dëshmitari X”, është ndaluar të dielën nga Policia e Kosovës. Ai u ndalua në afërsi të Prishtinës bashkë me të birin dhe sipas burimeve nga Policia vendëse, dyshohet për kalim të paligjshëm kufiri.

Albert Veliu, për të cilin Prokuroria e Krimeve të Rënda vijon hetimet, u bë i njohur nga audio-përgjimi i pretenduar me Agron Xhafajn, vëllain e ministrit të Brendshëm. Policia e Shtetit tha dje se ende nuk ka ndonjë informacion zyrtar nga Policia e Kosovës, megjithatë nga të dhënat paraprake dyshohet të ketë kaluar ilegalisht kufirin.

Fillimisht lajmi u bë i ditur nga mediat kosovare dhe më pas u konfirmua edhe nga Policia e Kosovës, por pa dhënë detaje mbi arsyet e ndalimit. Veliu dhe djali i tij mësohet se janë ndaluar ditën e diel dhe dyshohet se kanë kaluar në territorin e Kosovës nga kufiri i gjelbër. Kjo, pasi nga verifikimet e kryera në sistemin e Policisë Kufitare, nuk ka rezultuar që ai të jetë regjistruar në momentin e kalimit.

“Mund t’ju konfirmojmë se Policia e Kosovës bazuar në autorizimet ligjore, më datë 27.05.2018, ka ndaluar dy shtetas të Republikës së Shqipërisë. Të ndaluarit janë trajtuar sipas procedurave ligjore”, tha zyrtarisht dje Policia e Kosovës, pa saktësuar arsyet e ndalimit apo veprat penale, për të cilat ata akuzohen.

Ndërsa Prokuroria e Përgjithshme tha dje se për Albert Veliun nuk ka asnjë urdhër ndalimi dhe as urdhër për ekzekutimin e ndonjë vendimi Gjykate. Ndërsa konfirmoi se Prokuroria e Krimeve të Rënda po vijon hetimet për “trafikim narkotikësh”.

Dyshohet se “Dëshmitari X” mund të ketë pasur qëllim kërkimin e azilit në vendet e Bashkimit Europian. Megjithatë, burime jozyrtare thanë dje se pas ndalimit ai tashmë ka kërkuar azil në Kosovë, me pretendimin se i rrezikohet jeta pas publikimit të audio-përgjimit.

Pas publikimit të videos dhe dëshmisë së dhënë për vëllain e ministrit të Brendshëm, Fatmir Xhafaj, Albert Veliu u pyet disa orë në Prokurorinë e Krimeve të Rënda. Në pyetje u morën edhe 3 zyrtarë të Partisë Demokratike, ndërkohë që Prokuroria është në pritje të rezultateve të një laboratori jashtë vendit, ku audio-përgjimi është dërguar për ekspertizë. Ditën kur Partia Demokratike transmetoi video-dëshminë e Albert Veliut, ai tentoi të largohej me taksi në drejtim të Kosovës.

Por në hyrje të Kukësit, në një lokal ai është ndaluar nga Forcat Operacionale, të cilat e kthyen në Tiranë, pasi do të merrej në pyetje nga hetuesit. Javën e shkuar prokurorët e Krimeve të Rënda për më shumë se 5 morë e morën në pyetje Albert Veliun për llogari të hetimeve nisur për Prokuroria pranë Gjykatës së Shkallës së Parë për Krime të Rënda, për veprën penale të “Trafikimit të narkotikëve” dhe “Kallëzimit të rremë”, shkruan Panorama.