Aurora

REPORTAZH- Një udhëtim në Lagunën e Orikumit

Leave a Comment / Te fundit nga zona / /

Nga Gëzim Lojdia

Laguna e Orikumit një ndër dy lagunat e gjirit të Vlorës po shkon gradualisht drejt origjinës së saj, kënetëzimi i një hapësire ujore që u bonifikua në vitet e socializmit. Qyteti aktual i Orikumit thuhet në një studim të kryer nga kjo bashki, është ndërtuar dhe banuar në mes të viteve 1945-1961. Ai është i vendosur në afërsi të qytetit të lashtë të “Orikut”. Ky qytet i lashtë përdorej edhe për komunikimin me Greqinë (Korfuzin) dhe gjithashtu ishte vetëm 40 kilometra nga Italia (Otranto) përtej detit, duke e bërë atë një pikë ndalimi të përshtatshëm për udhëtim në mes të Greqisë dhe Italisë. Burimet e hershme e përshkruajnë atë si një Liman, apo port, por në fund ai ka arritur statusin e një qyteti dhe rreth 230-168 p.e.s ku dhe hodhi në përdorim monedhën e vet me legjendën e Orikut. Ai kishte një rëndësi ushtarake nën sundimin romak, duke shërbyer si një bazë gjatë luftërave të Romës me Ilirët dhe me Maqedoninë ishte qyteti i parë që u mor nga Jul Çezari gjatë pushtimit të tij të Epirit dhe është i dokumentuar në luftërat e tij civile. Osmanët e quajtën Orikumin “Pashaliman, Porti i Pashait “, dhe Laguna ende mban këtë emër, si dhe Baza Ushtarake e Marinës Shqiptare.

Një udhëtim i shkurtër,në këtë zonë tregon qartë shenjat në fillesë dhe gjurmët që laguna ka vite që ka hyrë në këtë proces,ndërkohë ka filluar kënetëzimi i saj duke vendosur nën pushtetin e ujit çdo ditë sipërfaqe, që dikur ishin të mbrojtur nga masat që zbatoheshin për ruajtjen e saj. Kanalet qarkulluese të ujërave janë bllokuar dhe kjo situatë ka vijuar që prej viteve’90 duke qenë edhe një prej shkaqeve të kënetizmit të saj. Hidrovori në vitet e fundit ka punuar me një pompë të vetme duke lejuar ujërat të depërtojnë përtej barrierave duke shtuar kështu sipërfaqen që prishej nga bonifikimi drejt kënetizmit. Rruga kryesore që shkon drejt lagunës deri tek kisha është ngrënë vende vende nga uji dhe udhëtimi nëpër të mbetet i frikshëm për shkakun e ujërave që rrisin sipërfaqen dhe pranin e tyre. Mbyllja e dy pikëtakimit të ujërave me detin si ishte pranë postbllokut të parë dhe tek postblloku i dytë( u hap tre vjet më parë ),krijuan kushte të favorshme për ta kthyer në një kënetizmi të plotë dhe ti rikthyer lagunës tokat e mara prej saj, 25 vjet më parë. Një rrugë që do të përshkonte anës lagunës për tu ngjitur te sheshi i raketave do të lidhte gjithë bregdetin duke mënjanuar Llogoranë mbeti në letër një ëndërr ë viteve 2010. Me pengimin e kënetëzimit duket se askush nuk merret, ngase nuk ka as para për ta bërë këtë dhe as kohë për të humbur. Kështu që sipëfaqet që merr deti duke i rikthyer në kënetë vese shtohet çdo stinë rrjedhjesh.

Laguna e Orikumit,shtrihet ne fundin jugor te gjirit te Dukatit shkruhet në:( Ruajtja e ligatinave dhe ekosistemeve bregdetare ne rajonin e Mesdheut,plan Menaxhimi Kompleksi:Llogora,Rreza e Kanalit Dukat, Orikum, Tragjas, Radhime,Karaburun,Drafti perfundimtar Dhjetor, 2004)dhe është e lidhur me detin me ane te nje kanali. Ne ditët e sotme kane mbetur vetëm 130 ha te lagunës se mëparshme te madhe Orikumit (PashaLiman). 25 vjet me pare si rezultat i disa punimeve kulluese dhe ndertimit te nje argjinature u thane rreth 400 ha te lagunës se mëparshme. Ne te njëjtën kohe shpyllëzimet intensive kane ndryshuar ne mënyre drastike karakterin e zonës. Shume prej tokave bujqësore aktualisht janë braktisur ose përdoren kullotje jo intensive Rrjedhimisht, vegjetacioni natyror ka pushtuar pjese te konsiderueshme te tokave te mëparshme te kultivuara dhe te pyjeve. Rrjedha e ujit te freskët ne lagune si dhe uje këmbimi midis detit dhe lagunës është reduktuar. Kjo ka ndryshuar hidrologjinë e lagunës. Pjesa bregdetare e Luginës se Dukatit, ka një origjinë aluvionale me një sipërfaqe te përafërt prej 1000 ha. Kjo është zona, ku është e vendosur laguna e Orikumit,130 ha. Cdo qeveria prej viteve‘90 e ka vendosur në prioritet e saj. Programet duke e shpallur zonë të mbrojtur nuk kanë dhënë rezultat. Asnjë masë nuk është marrë për mbrojtjen nga kënetëzimi i lagunës. Sipërfaqja e lagunës së Orikumit normalisht është 105 Ha,thuhet në studimi:Përmirësimi i Mbulimit dhe Efikasitetit të Menaxhimit të Zonave të Mbrojtura Detare dhe Bregdetare (Studim Socio-Ekonomik ) Zona e Mbrojtur Detare dhe Bregdetare ( ZMDB) Karaburun – Sazan, dhe mund të shkojë 115 Ha kur niveli i ujit në lagunë është i lartë e ndikuar nga kushtet klimaterike. Mesatarisht thellësia e lagunës shkon nga 2.8 në ne 3.0 metër.

Që prej vitit 2003, laguna administrohet nga një shoqëri private e quajtur “Kthesa”, e cila është e liçensuar për shfrytëzimin e saj dhe është përgjegjëse për mirëmbajtjen e lagunës. Ndërmarrja operon me 2-3 varka të vogla të quajtura “sandale” me përmasat 3.8 – 4.0 ml të gjata. Numri i peshkatarëve që punojnë në lagunë nën menaxhimin e “Kthesës” është 9 (nëntë) në total .Kjo ndërmarrje ka krijuar rregulla me qëllim mbrojtjen e Lagunës. Bazuar në këto rregulla, përgjatë periudhës Shkurt – Maj, peshkimi në lagunë është i ndaluar. Dajlani dhe kanale të tjera komunikuese të lagunës me detin janë të hapura me qëllim qarkullimin e ujit dhe rifreskimin e ujit të Lagunës së Orikumit. Periudha e peshkimit në lagunë është Shtator – Janar.Rrjetat e peshkimit janë të tipit 32 mm dhe 40 mm (madhësia e nyjeve) dhe ata nuk përdorin rrjetat standarde prej 24 mm, me qëllim që të mos peshkojnë peshq të vegjël. Si rrjedhojë peshkimi nga amatorët apo persona të tjerë, me përjashtim të peshkatarëve të “Kthesës” është i ndaluar. Kjo për shkak të përdorimit të dinamitit nga disa persona, vite më parë. Katër lloje peshqish mund të kapen në lagunë: kocja, qejfulli, ngjala dhe levreku. Molusqet e lagunës janë shumë të rëndësishëm në terma ekonomike dhe ekologjike. Rudipates decussatus dhe Venerupis aurea janë dy lloje kryesore në këtë zonë. Prodhimi mesatar vjetor i peshkut në Lagunën Orikum është 100 Kv dhe rreth 15-20 Kv molusqe të cilësisë së lartë dhe shumë të preferuara në treg. Prodhimi vjetor i peshkut është luhatur midis viteve 2003 – 2011. Periudha më e mirë produktive ka qenë në vitet 2003 – 2004, më vonë përgjatë viteve 2005 – 2008, u evidentua një pakësim i prodhimit të peshkut dhe si rrjedhojë dhe pakësimi i të ardhurave të anëtarëve të shoqërisë. Shoqëria “Kthesa i rriti investimet për mirëmbajtjen e lagunës në 2008 në shifrën rreth 50,000 dollarë, ndërsa në përgjithësi shpenzimet vjetore janë mesatarisht nga 25,000 deri në 35,000 dollare.Në vitin 2008, shoqëria investoi në bërjen operacionale të kanalit të dytë komunikues ose siç e quanin peshkatarët “kanali i dytë mbështetës”. Ata kuptuan se pakësimi i peshkut vinte si rrjedhojë e ujit të lagunës. Precipitimi, avullimi dhe hyrja e ujit të freskët kishte ndikuar në natyrën e lagunës. Një kanal komunikimi nuk ishte i mjaftueshëm për sa kohë laguna kishte ndryshuar parametrat e saj fizike dhe kimike. Si rrjedhojë nevojitej një rifreskim apo qarkullim intensiv i ujit.

Ja çfarë ka konstatuar projekti i mësipërmë. Laguna e Orikumit okupon pjesën më të ulet të një fushe me pjerrësi të butë dhe është vendosur në rajonin e Vlorës pranë bazës ushtarake të Pasha Limanit (pjesa perëndimore) dhe Bashkisë së Orikumit në Lindje. Përshkrimi i zonës:Laguna e Orikumit në vetvete zë një sipërfaqe prej130 ha ndërsa fushat e ulëta rrethuese të Dukatit mbulojnë rreth 1000 ha. Zona përbehet nga një fushë e ulët me prejardhje nga material solide të depozituara prej lumit të Dukatit. Laguna ka një thellësi maksimale prej 3 m dhe lidhet me detin nëpërmjet një kanali të vetëm me gjatësi 50 m. Laguna rrethohet nga një digë në drejtimin Lindje-Jug, ku një stacion pompimi nuk lejon rrjedhjet e ujërave të ëmbla në lagunë. Në pjesën Jug-Lindore të lagunës gjendet një ish-moçalishte e drenazhuar ne trajtën e një toke torfe të pasur. Për arsye të shkëmbimit të ulët të ujit me detin dhe ri devijimit të lumit të Dukatit (15 vjet më parë), i cili përfundonte në lagunë, i gjithë ekosistemi ka pësuar një ndryshim të rëndësishëm të regjimit te ujit. Pylli origjinal i fushës lymore pothuajse është zhdukur.

Mjedisi ligatinor: Laguna e Orikumit është në një zonë ushtarake të kufizuar dhe është përherë e lidhur me detin nëpërmjet një kanali. Ne pjesën jugore te lagunës, ka një prurje të kufizuar të ujerave të ëmbla. Llojet e mëparshme të habitateve dhe bimësisë së ujërave të ëmbla dhe të kripura janë zëvendësuar nga habitate tipike të ujërave të kripura dhe te njelmëta. Laguna është e prirur në vitet e fundit ndaj një rritjeje të vazhdueshme të gaforreve që bashke me ndryshimin në bashkësinë e algave mund të interpretohet si tregues i zhvendosjes së të gjithë ekosistemit drejt eutrofikimit. Kallamishtet janë mjaft të zhvilluara përgjatë pjesës perëndimore të lagunës. Ky lloj habitati është ruajtur nga prurjet e ujit të ëmbël nga disa burime të vogla sikundër edhe nga një kanal kullues në ketë pjesë të lagunës. Kufijtë Jug-Jug perëndimore të lagunës janë të formuar nga shoqërime të makieve si Xine, Mersine, Mrete, dhe kufijtë Jug-Juglindore kane shoqërime te Kallamishteve, Ambrukut, Kulmakut bregdetar, Xunkthit te bute, Fshesës se rëndomtë. Gjiri është shume i përshtatshëm për zogjtë migrues, por gjenden vetëm pak vende te përshtatshme pushimi për ta. Rezerva e rëndësishme e peshkut rrit mundësinë për Karabullaket, Cafkat e medhaja te bardha dhe Cafkat gri. Peshkimi dhe rritja e peshkut ne lagune nuk janë shume te rëndësishme. Kryesisht peshkohen Ngjalat, Venerupis pullastra dhe Koca.

Mjedisi tokësor:Vlerat e dikurshme biologjike te kësaj zone janë reduktuar ne mënyrë drastike si rrjedhim i veprave kulluese. Zona ka ruajtur diçka nga rëndësia e dikurshme për dimërimin e shpeneve dhe zogjve te ujit. Aktiviteti njerëzor: Pjesa më e mirë e zonës nuk është e arritshme për arsye te një baze ushtarake detare akoma ne funksion. Toka bujqësore qe e rrethon është ne pjesën me te madhe e abandonuar dhe aktualisht përdoret për kullotje jo intensive. Peshkimi ne zone nuk është aktivitet i rëndësishëm. U përdor të dhëna nga: Ruajtja e ligatinave dhe ekosistemeve bregdetare ne rajonin e Mesdheut, plan Menaxhimi.

REPORTAZH- Një udhëtim në Lagunën e Orikumit Read More »

ARKEOLOGJIA E ZBULUAR NË GJIRIN E VLORËS – Tulla me gjurmën e dhisë

Leave a Comment / Art-Kulture, Turizem / /

ARKEOLOGJIA E ZBULUAR NË GJIRIN E VLORËS
Tulla me gjurmën e dhisë me e veçanta
NGA GËZIM LLOJDIA

Përtej kohëve me mjegull .Ne kemi në duar visare. Kemi visare, që i përkasin kulturës tonë . Diamantet nuk e kanë shkëlqimin e tyre nën tokë . Drita është dita . Errësira, nata mjegullinë , që ka mbështjellë rrënojat  tona në nën tokën tonë . Do të kapërcejmë mjegullën e shekujve,për tu gjendur materialisht te qytetërimi ynë. Mund të thuhet se rruga , për të rrugëtuar në ato shekuj pas , është një rikthim i vështirësuar. Udhëtimi prapa në kohë është kështu një udhëtim në kahun e kundërt. Pikërisht sepse,atje me kohë mjegulla ka rënë dhe kurthuar ka gjithshka. Mirëpo deri më sot, të gjithë gjurmuesit e shekujve, një rrugë kanë ndjekur,ose kanë rrahur vazhdimisht . Rrëmimi neper rrënojat .Të gjithë atyre që u rranë brinjët për këto rrënoja , shpirti u ndriçoftë ! Të gjithë atyre , që u lektisën në diell, shi e baltëra, ëmbëltoja e baltës tonë mjaltë tu bëhet . C’marveshje bënë me kohën ?  D.m.th çfarë i kërkuan Perëndisë , për jetët e tyre ? Shpirti, që rron aq kohë për të sjellë në vëmendje ,qytetërime të humbura. Gjurmuesit e kësaj rruge janë si shenjtorët .Në të vërtetë ata rrugëtojmë me rrugën e lashtë të gjurmuesve shekullor. Do të ecim përbri një  rruge të vështirë, të meteorizuar të,që është rruga e ndritshme e pagabueshme,më afër të vërtetës. Madje me këtë do të risjellim një copëz të këtij portreti të një prej figurave të arkeologjisë shqiptare .Kjo rrugë,zbret labirinteve të thella .Është e kthjelltë si qielli pranveror. Është e sigurt,e bardhë si fushëpamja e ngrirë e Antarktidës . Nga fryma  e tyre , risillen  copëra jete ,të një qytetërimi si ky i yni, që ka jetuar qindra shekujsh . Rruga e tyre për të hyrë në thellësitë shekujve ,pra puna e tyre e gjurmuesve, kërkuesve, hulumtuesve ka qenë arkivat, të dhëna, dëshmitarë, analizat e tokës,gurëve, mureve, copave , enëve memuareve, traktateve, raporteve,librave të zverdhur, etj, etj. Kështu nëpërmjet gjuhës së shkencës ata janë përpjekur të ringrenë në këmbë portrete fizike,ngjarje etj , që kanë mbetur anonimat të shekujve. Përgjithësisht, kjo rrugë është qindra vjeçare dhe rrihet kaq dëshmonte sot. Do të punohet në kohëra, ndonëse ajo ka mbetur e vetme ,por e paoksiduar nga koha . Një shtresë mjegulline mund të mbuloj një oqean .Atje ndihet mbretëria e heshtjes . Ja përse ,kontributi i këtyre studiuesve  është më e rëndësishmja.
Nga kohë shekujt e largët të përshkruar me mjegull,harresë dhe vesë gjetëm tre vjet më parë një fragment tulle të pjekur mire ndërkohë kur  kohërat,erozionet, tërbimet e llohërave dimërore    apo aluvionet   e kodrinës nuk arritën dot më ta zhbënin. Përshkrimin e bëjnë më të veçantë nga kjo cope balte e pjekur në Orik në furrat e baltës edhe për një fakt që shpreh interes sepse kjo cope balte në shpinë e saj ka një  gjurme. Gjurma shfaqet qartazi në krahun e saj të djathtë. Ku dallohen së bashku dy gishta e një kafshe të vogël,që mund  të jetë ndonjë dhi më mirë mund të themi se ka qenë një kec i vogël, gjurma është tepër e vogël. Fragmenti i tullës me shenjat ose gjurmën e këmbëve të kecit u dorëzua në vitin 2010 në muzeun arkeologjik dhe historik të qytetit . Përmasat e këtij fragmenti janë 16x12x3. Vend gjetja e saj  është shënuar tek kulla lindore. Koha ,që do të mund të përcaktohet është e periudhës romake. Çfarë paraqet ky fragment  dhe çfarë kodi mund të fshihet ?Misteri, që do të mund të prinin  është gati i shumë i lexueshëm ngase do të mund ta rikrijojmë në tenien  e trurit tonë. Ky fragment me ketë gjurmë nuk përsëritet tek copat tjera, që u gjetën në të gjithë hapësirat ku ishte shtrirë  shekuj më parë qyteti i lashtë i  Orikut. Nuk është asnjë simbol që rri fshehur pas kësaj gjurme . Kur furrtarët vendalinj  që piqnin tulla apo enë të tjera të kësaj natyre duke qenë në gjendje të njomë besoj një kafshë ka kaluar  përmbi tullën e njomë duke  fiksuar gjurmët dhe këto gjurmë do të shfaqeshin shekuj më vonë.

Qeramika që është prodhuar në këtë zonë gjatë kohës së lulëzimit të Orikut të lashtë mbetet e veçantë.. Një tjetër objekt  paraqitej në forma –katrore me përmasat-27×27 cm dhe vend gjetje lokalizohen tek liqeni. Moikom Zeqo arkeolog ka shkruar: “Një tjetër legjendë lidhet me Orikumin. Legjenda thotë se nën liqenin e Orikumit rruhen fragmente të qytetit të vjetër. Duke u zhytur kam parë me sytë e mi trakte të bëra nga dora e njeriut si dhe strukturën e një porti të lashtë”. I pari arkeolog qe  shkoi Orikun  ishte Leon Hezej rreth viteve 1860 i  dërguar nga Napoleoni III qe dëshmon kryesisht rrethanat e luftës civile,por qe lokalizoi edhe murin rrethues rreth 950 m te gjate. Porti i brendshëm i përmendur prej Cezarit në veprat e tij përshkruan tërthorazi pjesë të Ilirisë në të cilën ishin zhvilluar edhe disa ngjarje. Mirëpo ai nuk hynë më thellë në përshkrimet e tija. Në veprat e tij vërejmë përshkrime gjeografike të Ilirisë. Porti i
është lokalizuar ne lagunën 2.2 km të gjate dhe 1.2 km të gjere,. Kemi të bëjmë me një bankine për akostimin e anijeve, e cila, duke u nisur nga gjerësia e lagunës ne këtë vend, arrinte rreth 200 m gjatësi. Tek kjo pjesë e liqenit në vitin 2007 u gjetën edhe shumë objekte të tjera si :fragment trekëndëshi  Përmasat-18x19x8 .Shekulli II pes. Te dhëna të tjera mund të japim për pesha e Velmendi. Qeramike(4 cope)Përmasat-9×5 cm, janë gjetur-shkallarja me kthese. Periudha Shek IV-III pes. Një fragment tubacioni qeramikë ne forme harkore me përmasa-16×15 cm është gjetur tek Altari. Një doreze ene horizontale ne forme harku është gjetur-Pusi Nr 2. Doreze  vertikale. Përmasat 16×6  u  gjet pranë teatrit. Një fund amfore dhe me shenje guackash ne maj okër u gjet tek liqeni sikurse edhe një tjegulle kalipter me hapësire rrethore ne mes me përmasat-15×7 cm. Është gjetur- pusi Nr 1. Kapak qeramike amforash ne forme rrethore (4 cope) 1 cope e thyer. Përmasat-9-10 cm. Gryke amfore me shenje vul,ngjyrw okër tipike. Përmasat-17×15 cm,gjetur-te liqeni.
Në verën e vitit 1958, një ekspeditë shqiptaro-ruse nisi gërmimet për të nxjerrë në dritë gjurmët e qytetit të lashtë të Orikut . Në përbërje të saj  ishin akademiku rus Aleksandër Ballavacki dhe dy arkeologët shqiptarë,Dhimosten Budina e Selim Islami,nxorën në sipërfaqe gjurmët e një historie që shkonte deri në më shumë se 2500 vjet. Përmendet për herë të parë nga gjeografi dhe historiani grek Skylaksi, sh VI-V p. Krishtit në veprën “Lundrimi”, qyteti i Orikut, port detar në Jon dhe Adriatik.
Gjurme ne gurë  është një objekt që  ndodhet ne Muzeun arkeologjik, historik Vlore.
Gdhendje ne gur. Përmasat  33x23cm. Origjinale. Disa të dhëna të  janë:Objekti është  punim ne gur me një gjurme te shquar te gjysmës se këmbës. Me shume se 50 % e objektit paraqitet me forme drejtkëndëshe. Është dëmtuar .
Gërmadhat e qytetit antik te Orikut gjenden ne pjesën me jugore te gjirit te Vlores ne një skele te futur brenda bregut mbi kodrën Paleokaster. Duke njohur faktin historik se ne  shek.I p.e.s. Oriku shërbeu si kryeurë e fuqive pushtuese të kohës, arenë luftërash midis Romës, Maqedonisë dhe Ilirisë, si dhe në luftën rivale midis Çezarit e Pompeut që i solli Orikut shumë shkatërrime dëshmonte kërkimet nënujore do të dëshmonte në këto zone ku ushtria e Pompeut u zu në befasi. Në këtë pjesë të liqenit gjendet akropoli shek IV,tregu i qytetit dhe në kohë të pastër duken gurët.
Prof Dr Neritan Ceka: Në antikitet ka patur një përqendrim qendrash urbane, qytetesh, ku më i vjetri duket se është Oriku ndërtuar diku nga fundi i shek. VII ose fillimi i shek.VI.
Oriku është i lidhur ngushtë me historinë e tij me  Apoloninë, veçanërisht me rolin që luan në furnizimin me material guri, pra guroret që janë rreth Orikumit, veçanërisht Grama, që është në krahun e sipërm, furnizon, të paktën që në periudhën arkaike, ndërtimin e monumenteve më të lashta, siç është një tempull i mundshëm i Apolonit, altari arkaik i shek. VI i gjetur në Apoloni dhe kolonat më të hershme, të fillimit të shek.V, duke përfshirë edhe kolonat e tempullit të Shtyllasit, të cilat vijnë, padyshim, nga guroret e Karaburunit, Akrokeraunea e lashtë. Rolin kryesor në këtë transport, jo vetëm në furnizimin e Apolonisë, por edhe të Dyrahut, e ka luajtur gjithmonë Orikumi. Liqeni i Valltos brenda tij,ruan gjurmët e vjetra,që i përkasin kësaj kohe.. Limani i Orikut cilësohej i rëndësishme nga ana ekonomike i forcuar me murre. Dëshmitar i gjallë,larg çdo përfytyrimi,vrojtues i betejës mes Pompeut dhe Cezarit.
Pompeut ,Oriku i shërbeu  stacion për flotën ushtarake,shprehen të dhënat. 6 janar viti 48, para Krishtit,Cezari e pushtoi pa gjakderdhje. U turrën atje legjionet e tij. Aleksandri e pushtoi atë në shekullin 214. Dy radhë gur paralel me njëra-tjetrën tregojnë portin e brendshëm që I ka shërbyer qytetit të Orikut

Me teknikën e gdhendjes ne gur me përmasat 35×32 cm, me peshë 10 kg,lyer ne pjesën sipërme ,lyre me gëlqere .Ky objekt ka qene  ekspozuar në Pashaliman ne bordurat fjetores, se ish-shkollës se instruksionit është ekspozuar pranë zyrave te flotiljes .Bashke me objekte te tjera  qe janë përdorur për xhirim te filmit” Balle për balle”.Përshkrimi :ka forme cilindrike me gjeruesi me te madhe ne pjesën e sipërme qe del ne forme buzësh ,.Ka zbukurime me kanelyre ne pjesën e sipërme “gryka” .Zbukurimet janë me mendra e thelluara ovale .
Altari  i madh .Përmendet  si zbulim ne gërmimet vitit 1958 ne gjendjen qe është sot. Altari i vogël sipas Ugolinit ndodhet ne muzeun e Vlorës. Ka shërbyer si podium ne ceremonitë fetare dhe ngjan me altarin e Apollonit zbuluar ne rrënojat e Pompeut .Shek I pes…Ne perëndim te teatrit gjendet altari. Nga gërmimet dhe pastrimet  e kryera janë nxjerre ne pah
Bazamenti,pjese te kornizës se poshtme me gdhendje lineare. Mungojnë pjesët  e sipërme qe shërbenin për procesionin fetar. Koha :Shekulli IV para Kane një gjerësi prej 2.5 m dhe distance te barabarte nga njëra- tjetra.
Një pjesë e objekteve arkeologjike janë gjetur në vendbanimet e hershme në Gjirin e Vlorës ,ende nuk kanë vend për tu ekspozuar në muzeun e vogël të qytetit të Flamurit. Muzetë e vetë  parqeve arkeologjike të kësaj treve ende nuk janë konturuar  si të tillë dhe as  mund të flitet se një ditë do të ndërtohen ashtu si i kanë simotrat e tyre Apoloni,Butrint,Durrës etj .Nëse do të kishte marrë jetë projekti për  ndërtimin e tre muzeumeve në Pashaliman,i zonës arkeologjike,i luftës së ftohtë dhe i detarisë ,objektet arkeologjike do të kishin vendin e tyre të ekspozimit mirëpo projekti që rezultoi me një kosto tepër të shtrenjtë për një vend të varfër  deri në 6-7 milion euro duke hedhur kështu në erë një projekt   ku do të rikthehej si në kohët e saj  era lemeritëse  e “Luftës së Ftohtë” në Gjirin e Vlorës,ku historia e saj zë fill qysh nga shekujt  para krishterimit  .Në veprën e tij “Lufta Civile”, Jul Çezari përshkon mes të tjerash zbarkimin e trupave të tij “ndanë brigjeve Palaeste” në ndjekje të rivalit të tij, Pompeut deri në Orik .
Laguna e Orikumit  shtrihet gjerësisht dëshmonte prej130 ha,kurse  Oriku dëshmonte si baza kryesore detare e Çezarit ne Shqipërinë e Jugut. Në shekullin e XV u pushtua nga  osmanët  u quajt Pashaliman   duke u shndërrua në bazën kryesore të marinës turke në perëndim të Perandorisë. Ishte bazë detare dhe mbeti e tillë. Nga kohërat më të lashtë e antike. Banorët e saj kanë qenë detare, ushtarë, gjeneralë dhe anije prej druri deri tek gjitarët e fundit, nëndetëset që zotëronin gjirin e Vlorës. Në strehën  e Pashalimanit, gjirit detar të përmendur nga gjeografi grek Skylaksi që në shekujt 5 para Krishtit, në vitin ’43 ka qene një flotilje e vogël italiane dhe më pas nazistët. Nëndetëset shqiptare janë strehuar në këtë gji nga koha e ardhjes së tyre deri në vitin 1987.

ARKEOLOGJIA E ZBULUAR NË GJIRIN E VLORËS – Tulla me gjurmën e dhisë Read More »

Arra dhe rozmarinë për kujtesë të fortë

Leave a Comment / Kulinari, Shendetesi / /

Të dy këto përbërës natyralë janë fantastike për shëndetin e trurit, zemrën por dhe probleme të tjera shëndetsore.
Arrat dhe rozmarina përbëjnë recetën ideale të vlerave për një zemër të shëndetshme, kocka të forta, shëndet prej shkencëtari por mbi të gjitha kujtesë të fortë.

Arrat dhe Rozmarina janë të pasura me ushqyes. Ato janë një burim i jashtëzakonshëm antioksidantësh, vitamine E dhe mineralesh. Të dy këto përbërës natyralë janë fantastike për shëndetin e trurit.

Arrat përbëjnë një zgjedhje të mençur ushqimore sepse kanë një përqendrim të lartë të acideve yndyrore omega-3 që parandalojnë sëmundjet degjeneruese të trurit siç janë sëmundja e Alzheimer, skleroza dhe sëmundja e Parkinsonit.

Arrat dhe Rozmarina parandalojnë sëmundjet koronare dhe janë një burim i shkëlqyer i acideve yndyrore mono-të-pangopura siç është acidi oleik.
Vlerat Kurative Për Shëndetin
Shumë studime kanë treguar se këta ushqyes janë të dobishëm për parandalimin e sëmundjeve të zemrës.

Gama e ushqyesve të rëndësishëm të arrave shtrihet edhe tek kockat. Acidet yndyrore i bëjnë arrat të jashtëzakonshme në rritjen e nivelit të përthithjes së kalciumit nga kockat.

Rozmarina ofron një spektër shumë të gjërë përfitimesh. Kjo barishte është e pasur me hekur, kalcium dhe fibër dietike. Ajo përmban gjithashtu shumë antioksidantë.

Disa prej përfitimeve shëndetsore të rozmarinës përfshijnë aftësinë e saj për të forcuar kujtesën, përmirësuar humorin, pakësuar inflamacionin, zbutur dhimbjen, mbrojtur sistemin imunitar, stimuluar qarkullimin e gjakut, pastruar organizmin, luftuar bakteret dhe infeksionet, parandaluar plakjen e parakohshme dhe shëruar lëkurën.

Receta që ekspertët e rekomandojnë përmban arra, rozmarinë dhe vaj ulliri, tre super fuqitë e shëndetit të mirë.

Përgatitja Krejt Lehtë në Shtëpi

Përbërësit

2 filxhanë me arra të grira trashë

2 lugë gjelle me vaj ulliri

1 lugë gjelle me rozmarinë

Çerek luge çaji me kripë
Përgatitja
Ngroheni furrën paraprakisht në 180° C.  Hidhni arrat në një tepsi mbi të cilën keni shtruar një letër pjekjeje. Spërkatini me rozmarinë, kripë dhe vaj ulliri. Piqini deri sa arrat të marrin një ngjyrë kafe të artë për rreth 10-15 minuta.

Më pas mund t’i ruani në një enë të mbyllur hermetikisht dhe të ruajtur në temperaturë ambienti.

Arra dhe rozmarinë për kujtesë të fortë Read More »

Erdogan i kërkon Edi Ramës koka kurbani gylenistësh në Shqipëri!

Leave a Comment / Aktualitet, Politike / /

Lufta për marrjen e gylenistëve nuk po mbyllet vetëm në Kosovë. Tash Erdogan është duke kërkuar nga Edi Rama, koka edhe në Shqipëri. Së fundmi, T7 mëson se Erdogan ka kërkuar shkarkimin e udhëheqësit të myslimanëve të Shqipërisë, Skënder Brucaj. Ndërsa ky i fundit ka thënë për T7, se askush nga qeveria nuk mund të ndikoj në shkarkimin e tij ani pse T7 mëson se Turqia ka kohë që është duke tentuar të fus duart në këte institucion

T7 mëson, presidenti turk kërkon shkarkimin e udhëheqësit të myslimanëve të Shqipërisë

“Operacioni i fundit në Kosovë nuk është as i pari, nuk do të jetë as i fundit. Prej këtu e falënderoj presidentin e Kosovës. Por kryeministrit i them ‘Turp”.

Kjo ishte deklarata Presidentit kontrovers të Turqisë, Rexhep Taip Ergodan, ditën kur kidnapuan dhe u deportuan nga Kosova gjashtë gylenistët.

Në këtë aksion, ndihmë të drejtpërdrejtë kishte dhënë Presidenti Hashim Thaci gjë të cilën e konfirmoi edhe vetë Erdogani i cili dërgoi falënderimie shefit të shtetit kosovar.

Mirëpo, Erdogan nuk do që të ndalet me kaq. Rrjetin e gylenisteve jo vetëm në Kosovë por edhe në vendet tjera, i dëshiron në burgjet turke,.

Erdogan filmin horror nuk po e përfundon vetëm në Kosovë. Ai që nga 2016 pasi që edhe përjetoi pucin ushtarak ndaj tij kishte bërë thirrje se të gjitha vendet të e ndihmojnë atë, që të arrestojë personat që kanë lidhje me Gylenin.

Televizioni T7, mëson se autokrati Erdogan ka kërkuar edhe nga Edi Rama që të shkarkojë nga detyra kryetarin e Komitetit mysliman në Shqipëri, Skender Brucaj. Udhëheqësi turk e ndërlidh Brucajn me rrjetin e gylenistëe në Ballkan.

Edhe pse nuk është bërë ende publike nga qeveria e Shqipërisë, T7 mëson nga burime shumë të sigurta se, Erdogan i ka thënë Ramës  që Brucaj është përkrahës i gylenistëve dhe për këtë shkak ai nuk duhet të jetë në krye të KMSH-së.

T7 ka kontaktuar me kryetarin e KMSH-së, Skender Brucaj ku ky i fundit ka thënë që një gjë e tillë nuk mund të ndodh.

Brucaj e ka arsyetuar mos shkarkimin e tij të pretenduar, duke thënë se kjo është e pamundur pasi që Kryetari i KMSH-së, zgjedhet ose shkarkohet vetëm nga instancat brenda institucionit, që janë të shkëputur nga politika dhe Qeveria.

Mirëpo, edhe pse Brucaj është treguar i rezervuar në përgjigje, T7 nga burimet e brendshme të këtij institucioni, ka mësuar  se Turqia shumë herë ka dashur të shtijë dorë në Komitetin mysliman të Shqipërisë.

Mësohet se para 8 vitesh kishte një tentative për puç institucional ndaj kryetarit te atëhershëm të ndjerit Selim Muça por grupi i mbeshtetur nga qeveria turke te udhëhequr nga Betim Truçi dhe Ermir Gjinishi (i akuzuari i vetëm për vrasjen e ish sekretarit te KMSH Sali Tivari) dështuan dhe gjykatat shqiptare u dhane përgjigjen e duhur.

Por, edhe pse Brucaj pretendon në këtë mënyrë, presidenti turk nuk ndalet vetëm me kaq.

Në vitin 2016 ambasada turke në Tiranë i kishte dërguar një shkresë Ministrisë se Arsimit, që të ndalojë vendosjen e simboleve të Turqisë, flamujt në shkollat në Shqipëri, pasi që ata pretendonin se disa prej atyre shkollave kanë lidhje me Gylenin.

Dhe pas kësaj shkrese, simbolet u larguan.

Por, kërkesat e turqve nuk mbaruan këtu. Erdogan kishte urdhëruar Edi Ramën  që edhe shkollat e lëvizjes së Gylenit të mbylleshin, por kjo kërkesë i rezultoi negativisht, Kërkesa të njëjta kishte pasur edhe për udhëheqësit e Kosovës, përfshirë Hashim Thacin, Isa Mustafën, Behgjet Pacollin, Enver Hoxhajn e Arsim Bajramin.

Sidoqoftë, edhe Kosova, edhe Shqipëria  i kishin kthyer mbrapsht kërkesën e Erdoganit me argumentin se për sa kohë janë të licencuara dhe përmbushin standardet shkollat s’kanë pse të mbyllen.

Ndryshe nga liderët e Kosovës që u ndihmojnë Turqisë në aksionë të tilla, të arrestohen profesorë të bijëve të tyre, në Shqipëri shkollat e tilla kenë mbrojtje dhe funksionajnë që nga dita e parë.

Televizioni shtatë mëson ekskluzivisht se ku kanë diplomuar disa nga fëmijët e ministrave shqiptarë.

Është vajza e ministres së arsimit Lindita Nikolla, Livia Nikolla e cila ka studiuar në universitetin “Epoka” , pastaj vajza e ish-ministres së integrimit, Majlinda Bregut, Kejda Ajvazi e cila ka studiuar tek Turgut Ozal. Në po të njëjtin kolegj pra “Turgut Ozal”, studimet i ka përfunduar edhe vajza e ish zv/kryeministrit tashme ministrit të bujqesisë, Niko Peleshit, Aleksia Peleshi. Shkollimin në kolegje turke, e bën edhe djali i Presidentit të Shqipërisë, Ilir Meta, Bes Meta. Ky i fundit, studimet është duke i bërë në kolegjin “Turgut Ozal”.

Vec kolegjit “Turgut Ozal” dhe univeristetit “Epoka”, edhe fëmijët e Arta Marku Prokurore e Pergjithshme e Perkohshme, Blendi Klosi minister i Turizmit dhe Mjedisit, Taulant Balla deputet i PS, dhe

Flamur Noka – deputet i Partise Demokratike studiojnë në shkollat që pretendohet të kenë lidhje me gylenin.

T7 mëson listën e institucioneve arsimore që Erdogan i kërkon Kryeministrit të qeverisë shqiptare t’i mbyll ato.

Medresetë në Tiranë, Shkodër, Durrës, Kavajë, Elbasan, Berat dhe Korçë.

Kolegjet turke në Shqipëri, si kopshti “Mehmet Akif”, shkollat fillore dhe te mesme, për djem dhe për vajza.

Kolegji “Hasan Riza Pasha” në Shkodër si dhe Kolegjet “Turgut Ozal” në Tiranë dhe Durrës.

Kolegji Gulistan, Instituti i Edukimit Gulistan si fondacion, qendra e kurseve me emrin “Meridian”.

Fonadacioni i edukimit “SEMA”

Shkolla në gjuhën angleze, “Memorial International School of Tirana”.

Universitetet “Bedër” dhe “EPOKA”.

Qendrat kulturore, “Horizontet e Reja” dhe “Drita Islame”.

Jehona “Gylenistë” u bë më e zhurmshme prej ngjarjes së fundit që ndodhi të enjten që lam pas, kur në mëngjes policia e Kosovës bashkë me intelegjencën kosovare dhe turke dhe me urdhër të Ministrisë së brendshme kishte arrestuar gjashtë gylenistë, dhe po të njëjtit në procedurë të përshpejtuar ua kishte dorëzuar autoriteteve të Turqisë.

Shkak i kësaj ngjarje kryeministri Haradinaj shkarkoi ministrin e brendshëm Flamur Sefaj dhe drejtorin e AKi-së,Driton Gashi, ku pas shkarkimit, Erdogan kishte kërcënuar Haradinajn ndërsa Presidentit Thaci i kishte thurur vargje lavde.

Erdogan i kërkon Edi Ramës koka kurbani gylenistësh në Shqipëri! Read More »

Kuksianja e vogël që po “çmend” shqiptarët i bën Encës atë që askush nuk e priste …!

Leave a Comment / ShowBiz / /

The Voice Kids” vijon të mbajë gozhduar para ekranit shqiptarët.

Dje ishin konkurrentët e skuadrës së Miriamit ata të cilët kanë kënduar përgjatë natës, por preferuara e publikut duket se është Danjela.

Danjela fitoi mori zemrën e publikut me historinë e saj. Danjela është një vajzë e cila jeton në një nga fshatet e Kukësit dhe ka ardhur në Voice për t’u kënaqur. Kaq ka mjaftuar që të marri vëmendjen e të gjithve.

Gjatë performancës së saj dje, Ledion Liço e pyeti si ndihej që ia kishte kaluar edhe performancës së Encës në Voice me klikime, por vogëlushja thjesht buzëqeshi.

Me një kërkim në Youtube vumë re se Danjela ka arritur të ketë 1 milion e 100 mijë klikime ndërkohë që performanca e Encës përpara disa vitesh ka diku më shumë se 800 mijë.

13-vjeçarja nga Kukësi është kthyer tashmë në fenomen kjo jo vetëm për zërin unik dhe talentin në të kënduar, por edhe për jetën shumë ndryshe nga bashkëmoshatarët që bën Danjela.

Danjela jeton me gjyshen, motrat dhe vëllain e vogël në Kukës, ndërsa në fundjavë ajo shkon në fshat te prindërit për t’i ndihmuar.

E ftuar në “Top Show”, Daniela u shpreh se i pëlqen shumë të këndojë, po ëndërron të bëhet veterinere. “Më pëlqen shumë muzika, por dua të bëhem veterinere që të shëroj kafshët”, u shpreh Daniela ndërsa tregoi dashurinë për kafshët.

E më tej teksa foli për vëllanë e saj të vogël me nevoja të veçanta Daniela u përlot.

13-vjeçarja rrëfeu mes lotësh dëshirën që ka për të ndihmuar vëllanë, duke u shprehur se:

Dëshira ime është që të ndihmoj vëllain tim që është me sidromën Dawn dhe ai të përmirësohet. Në Kukës nuk ka shumë shërbime. Por falenderoj zotin që ai është te kopshti i fëmijëve”.

Kuksianja e vogël që po “çmend” shqiptarët i bën Encës atë që askush nuk e priste …! Read More »

E ofendoi rëndë, Noizy godet me grushta ndjekësin e tij

Leave a Comment / ShowBiz / /

Me siguri rastet e rralla që e kemi parë reperin e famshëm Noizy të godasë me grusht dikë, kanë qenë videot nga ndeshjet e tij të rrugës para shumë vitesh, kur reperi jetonte në Londër. Duket se ai e ka lënë pas atë jetë, duke iu përkushtuar së fundmi totalisht muzikës.

Megjithatë, ditën e sotme ka qarkulluar nëpër rrjete sociale një video e turbullt e një zënke. Në video thuhet se është reperi Noizy dhe disa djem në një lokal të panjohur me drita të zbehta.

Mesa duket ata kanë pasur një konflikt mes tyre, ku kuptohet se njëri prej djemve e ka ofenduar rëndë atë. Reperi ka shkuar personalisht aty ku ndodhej djali në fjalë dhe ‘i ka marrë hak’.

Noizy e godet disa herë djalin dhe më pas e lë të largohet nga ai.
Ndërkohë një nga djemtë e pranishëm e nxit reperin t’a ndalojë konfliktin.

E ofendoi rëndë, Noizy godet me grushta ndjekësin e tij Read More »

Ironia e Tinka Kurtit për publikun shqiptar: Bërtasin vetëm ‘Rroftë Robert Ndrenika’, ne të tjerëve na lënë në hije

Leave a Comment / Aktualitet, Art-Kulture / /

Aktorja e madhe Tinka Kurti, ishte e ftuar në emisionin “Thumb” të gazetareve Fatma dhe Aulona, ku në një bisedë për të rikujtuar kantautorin e parë shqiptar, Françesk Radi, janë ndarë kujtimet më të bukura me të ndjerin.

Në fund të intervistës, Tinka Kurti “thumboi” publikun shqiptar me mesazhin e saj, kur tha:

“Ne jemi në një fushë futbolli ku është një perde. Pas saj janë regjizori, puntorët e skenës kurse para jemi ne aktorët”, – ka thënë aktorja e mirënjohur dhe e nderuar me shumë çmime.

“Por, unë bëj një pas të bukur dhe golin e bën Robert Ndrenika, dhe të gjithë [publiku] bërtasin ‘Rroftë Robert Ndrenika’ e ne të tjerave na lënë në hije”.

Ironia e Tinka Kurtit për publikun shqiptar: Bërtasin vetëm ‘Rroftë Robert Ndrenika’, ne të tjerëve na lënë në hije Read More »

Rrëzimet e VIP-ave shqiptarë në skenë, do shkriheni së qeshuri

Leave a Comment / ShowBiz / /

Ndodh shpesh që personazhet publikë të përballen me incidente të vogla të cilat ndonjëherë kthehen edhe në situata të sikletshme.

Shumë prej personazheve publikë shqiptarë, qoftë nga politika apo muzika janë përballur me situata të tilla. Një ndër këto personazhe ka qenë edhe këngëtarja Genta Ismaili e cila është rrëzuar gjatë një performance live.

Këngëtarja ka rënë mbrapsht ndërsa kërcente, por e ftuar në “Xing me Ermalin” tregoi se e ka kaluar këtë duke vijuar kërcimin dhe duke e bërë edhe rrëzimin si pjesë të performancës.

Përmes një inserti, emisioni “Xing me Ermalin” ka përmbledhur rrezimet e bujshme nga skena të personazheve si Enca, Bes Kallaku, Aurela Hoxha apo edhe politikanes Grida Duma.

Rrëzimet e VIP-ave shqiptarë në skenë, do shkriheni së qeshuri Read More »