SENSIBILIZIM!!
Pamvarsisht fushatave të vazhdueshme sensibilizuese mbi mbajtjen pastër të ambientit ku jetojmë dhe ushtrojm aktivitet. Kjo është situata mbas festës së “1 Majit” nga turistat në Parkun Kombëtar Llogara.
Parku është i të gjithëve, ju lutemi na ndihmoni ta mbajmë pastër.
Sensibilizim nga Administrata Rajonale e Zonave të Mbrojtura Vlorë.
Arkeologët në shekujt 5 dhe 6 para erës së re, kanë publikuar të dhëna, ku shprehen se Sazani në fillim u quajtur “gur” (që rrjedh nga fjalia saso-gur). Sipas autorit të vjetër romak Sklymi, ky ishull i është dedikuar hyjneshës Athina, e cila paraqitej në vizatimet e lashta me uniformë të praruar ushtarake. Që në antikitet ishulli thërritej me emrin Sasan, që do të thotë ishulli i Shpresës. I pari që e përmend është autori i antikitetit Skilariaki, i cili thotë: “Më afër maleve Kereune është një ishull i vogël që quhet Sasan. Prej këtej në qytetin Orik (Orikum) lundrimi mban një të tretën e ditës”. Ndërsa gjeografi i shquar Aleksandër Ptolemeu shek.II-të p.e.s përmend ishullin e Sazanit në koordinatat gjeografike të tij 44º 10’ dhe 30º 30’, që janë afër realitetit të sotëm. Detari i shquar romak Plini në shekullin I p.e.s thotë, “Tremijë hapa larg nga Oriku gjendet Ishulli i Sazanit i përmendur si qendër piratësh.
Gjatë mesjetës ishulli kaloi në zotërimin Venecian. Gjatë Mesjetës Sazani ishte zotërim i Venedikut, që zotëronte pothuaj pikat më strategjike të Adriatikut, madje dhe të Mesdheut”. Edhe mbreti Ferdinand i Napolit në vitin 1481 e ka përdorur Sazanin si bazë ushtarake.
Në shekullin e XV-të u pushtua nga osmanët. Në fillimin e shekullit të XIX-të, Sazani së bashku me disa ishuj të tjerë jonianë u pushtua nga Anglia, e cila në vitin 1864 ia kaloi Greqisë. Gjatë luftërave Ballkanike, në vitin 1912, për të bllokuar daljen në det të qeverisë së parë shqiptare të Ismail Qemalit, grekët vendosën trupa në Sazan. Në 30 dhjetor të vitit 1914, Sazani u pushtua nga Italia.
Në vitin 1920 italianët u përzunë nga Vlora, por jo nga Sazani. Ai u kthye në një vend internimi, më saktë në një “burg natyror” për burrat shqiptarë të besimit mysliman që kundërshtonin fashizmin. Vendimet e Beunit nuk mundën të shkonin përtej Sazanit. Numëroheshin deri 1700 veta të burgosur, të cilët jetonin në kushte mjaft të vështira, si rezultat i mungesës pothuajse totale të ujit të pijshëm. Ata merreshin me punime mbrojtëse, rrethonin ishullin me tela me gjemba dhe minonin territorin e ishullit në ato pak vende tokë që ishulli “takon” detin.
Përkatësia e Sazanit ndaj Italisë është sanksionuar nga Traktati Italo-Shqiptar i 3 gushtit 1920, i ratifikuar nga Konferenca e Parisit në 5 nëntor 1921, edhe pse ishte një tokë tërësisht shqiptare. Ishulli i Sazanit i përkiste ëndrrës së madhe të Italisë, pasi siç thuhej ajo donte t’i kishte të garantuara e të sigurta “dyert e lindjes”.
Megjithatë kohët do të ndryshonin. Më 21 tetor 1944 ishulli merret nga partizanët dhe Sazani bëhet një herë e përgjithmonë tokë shqiptare. Ishulli u çlirua nga Ushtria Nacional Çlirimtare Shqiptare dhe që nga ajo kohë është pjesë e integritetit dhe sovranitetit të shtetit shqiptar. Gjatë periudhës së Luftës së Ftohtë, Sazani së bashku me bazën detare ushtarake të Pasha Limanit, në Orikum të Vlorës, u shndërrua në një ndër pikat kyçe të Ushtrisë së Kuqe sovjetike dhe asaj shqiptare në Mesdhe.
Nga viti 1997 në ishull u vendosën disa motovedeta dhe anije të forcave detare Italiane të cilat asistonin ne luftën kundër trafiqeve të jashtëligjshme dhe ndihmën për ringritjen e kapaciteteve operative të forcave detare dhe policisë kufitare shqiptare. Në vitin 2009, pas plot 12 vjet qëndrimi në ishull dhe një lufte të suksesshme kundër trafiqeve te jashtëligjshme, forcat detare italiane largohen nga ishulli, i cili në planet e Ministrisë së Mbrojtjes Shqiptare do vazhdojë të shërbejë akoma si bazë detare.
Sazani jo vetëm që është një vend strategjik ushtarak që kontrollon tërë bregdetin shqiptar edhe kanalin e Otrantos, por ai është edhe një vend i bukur, me resurse të papërsëritshme turistike. Sipërfaqja e ishullit është 5.7 kilometër katror dhe shtrihet në hyrje të Gjirit të Vlorës. Shtrirja gjeografike e tij është juglindje-veriperëndim në një gjatësi prej 4.8 kilometër. Gjerësia më e madhe e tij është 2 kilometër. Vija bregdetare e ishullit është pak e thyer.
Në anën perëndimore gati në mes të tij formohet Gryka e Xhehenemit, që është një gji i vogël, por i hapur dhe shumë i thellë. Në bregun lindor formohet Gjiri i Shënkollës, ku është ndërtuar edhe porti detaro-ushtarak i ishullit dhe në jug të tij shtrihet Gjiri i Japrakut. Pikërisht këtu gjendet edhe Plazhi zallor i Admiralit. Ishulli përbëhet nga dy kodra shkëmbore monolite me lartësi maksimale 342 metra. Ngritja e këtij relievi në mënyrë të menjëhershme nga deti të krijon përshtypjen e një lartësie shumë të madhe. Lartësitë e ishullit ulen nga skajet në drejtim të qendrës. Dy luginat e tij, ajo e Përroit të Xhehenemit dhe Përroi i Shënkollit, që nisen nga Qafa e Vidheve, e ndajnë ishullin në dy pjesë, në atë Veriore, që është më e larta, plot 342 metra dhe në atë Jugore, me lartësi 331 metra. Klima e Sazanit është e butë, mesdhetare.
Temperatura mesatare vjetore është 16,2 gradë Celsius. Mesatarja e janarit është 10 gradë Celsius dhe e korrikut 23,4 Celsius. Sasia mesatare e reshjeve është 715 mm në vit. Ishulli nga pikëpamja e ekosistemit është një park i vërtetë, shumë i pasur dhe i mbrojtur, si rezultat i të qenit vazhdimisht zonë ushtarake. Kjo ka mundësuar shmangien e gjuetisë së paligjshme, si dhe të abuzimeve e dëmtimeve të tjera. Shpellat nënujore, si ajo e Haxhi Alisë, Gjirit të Djallit e të tjera janë nga më të mëdhatë që mund të gjenden në Mesdhe. Ato sot përbëjnë një sfidë të vërtetë për zhytësit dhe një atraksion të veçantë për sportet nënujore.
Në Sazan ndodhen 7 specie amfibësh, nga të cilat 3 janë specie të rralla. Ishulli përmban 15 specie zvarranikësh nga të cilët 13 specie zvarranikësh janë të rrallë. Disa nga këto amfibë dhe reptilë janë: Hardhucë luspore me gushë blu, hardhuca jeshile ballkanase, zhapiku evropian i bakrit, nepërka amodite gjendet në pjesën tokësore të afërt, por mungon në Ishullin e Sazanit. Mungesa e kësaj nepërke prezanton një interes të lartë shkencor sepse tregon formimin dhe ndarjen e ishullit përpara shfaqjes së kësaj specieje.
Kërcënimi, Ja pse thoshte Enver Hoxha se çelësat e Otrantos i kemi ne!…
Që nga koha e Jul Çezarit e deri në Luftën e Dytë Botërore në bregdetin përreth Gjirit të Vlorës janë zhvilluar një numër betejash detare, pasojë e të cilave kanë qenë disa anije të mbytura. Një pjesë reliktesh nënujore si amfora e objekte të tjera janë rikuperuar nga arkeologët shqiptarë dhe janë ekspozuar në Muzeun Historik Kombëtar dhe atë sarkeologjik në Durrës. Gjatë kohës së luftës së ftohtë ishulli i Sazanit ka shërbyer si bazë ushtarake detare ku ishin vendosur kryesisht anijet katera siluruese, artileria bregdetare etj. Gjatë asaj periudhe ishulli ka qenë i banuar nga rreth 10 mijë banorë të cilët kryesisht ishin familjarë të oficerëve që shërbenin në ishull. Gjatë luftës së ftohtë ishulli i Sazanit bashkë me gjirin e Vlorës konsideroheshin si fronti me i vështirë për ushtrinë në rast lufte. Për këtë arsye njerëzit që shërbenin në ishull kishin trajtim të veçantë nga qeveria e asaj kohe. Udhëheqësi i asaj kohe e quante ishullin e Sazanit si një nga pikat me nevralgjike jo vetëm të Shqipërisë dhe të Ballkanit, por edhe të gjithë Evropës, duke thënë shprehjen e famshme dhe të frikshme njëkohësisht se “çelësat e Otrantos i kemi ne”.
Ish-banorët e ishullit: Jeta jonë në Sazan, e vështirë, por edhe e bukur dhe romantike
Të japësh një panoramë të plotë për ishullin e Sazanit, duhet të gërmosh në arkiva, që nga historia e hershme, për të mbërritur në dëshmitë e njerëzve që kanë jetuar e punuar atje në kohën e socializmit në bazën ushtarake detare, të cilët, siç thonë, ruajnë kujtime të bukura dhe mbresëlënëse. Ata kujtojnë një qytet i vogël të ngritur aty me të gjithë infrastrukturën e domosdoshme që ka një qendër banimi, me lokale shërbimesh dhe objekte të tjera social-kulturore. Në këtë qytet në mes ujërave të thella të Adriatikut, jeta bëhej njëlloj si kudo në qytetet e tjera të Shqipërisë. Kishte shoqëri të ngushtë, dasma, vdekje.
Për të thënë të vërtetën, thonë ata, jeta në ishull ishte e vështirë. E para, se ishe i izoluar, kishe ndonjë hall a fatkeqësi në tokë, do të prisje kur të nisej anija (luftarake), që nisej vetëm dy herë në javë për në Vlorë. Po kështu kur kishte ndonjë urgjencë do të ngrije në këmbë të gjithë ishullin, do merrej leje për lëvizjen e mjeteve deri në ministri, por edhe deti mund të ishte me dallgë. Vështirësi kishte edhe me ujin, ai vinte me autobote dhe përdorej me kursim, sidomos për të larë.
Lamtumirë Sazan!
Në shënimet e detarit të vjetër ushtarak, Diogjen Gjergji, gjejmë këtë fragment ditari, ku ai flet për largimin e një pjese të efektivit dhe të teknikës luftarake nga ishulli, në të cilin duken vlerat e një shoqërie dhe komuniteti të bashkuar mes vështirësish dhe sakrificash si pune dhe jetese. Ja ç’shkruan ai ndër të tjera:
Më 3 janar 1965, do të largoheshim përfundimisht nga ishulli i Sazanit.Në mbrëmje vijnë në anijen time Robert Bali, Kristaq Çito e më vonë Perikli Xhixho, pasi ata duke u gdhirë enesërmja, do të niseshin për Durrës. Vjen edhe Paskal Kote e Mihallaq Papadhopuli për t’u takuar, për t’u ndarë. Kur afroi koha që do të iknin, Perikliu më thotë: Dhiogjen, kurrë nuk të harroj. Fillova të qaja sifëmijë. Berti e Kristaqi më pushtuan si ata. Dëgjova Kristaqin që tha: Lëreni, katë drejtë! Në atë moment erdhi edhe Polo Guga, pa gjithë skenën e më tha: Po, ti ç’ke, në Flotë do jemi! Do të takohemi prapë.
U ndava me ta me mall e me emocion të madh. Pas orës 24:00 të asaj nate, jepet sinjali i përgatitjes së anijeve që do të shkonin në Durrës. Të gjithë u zgjuan, kuadro e detarë edhe të anijeve që do të ngeleshin në Sazan. Askush nuk shkoi në shtëpi. Do përcillnim shokët e anijet, të cilët do të shkonin në një bazë detare, në bregdetin e atdheut. Dolën me radhë ngabaza: minaheqësja, dy gjuajtësit detarë, dragaminat, katerat silurues… Baza dhe vetë ishulli i Sazanit u duk sikur u lëkundën e lëvizën nga vendi. Buçiti ai ishull nga sirenat dhe fishekzjarrët (raketat shenjëdhënëse). Ishin momente prekëse. Sazanit, iu shkëput nga trupi i tij, një pjesë e mirë, prandaj dhe u duk se ra tërmet disa ballësh. Momente ndarjeje mjetesh e njerëzish. I gjithë ishulli, reparte e familje në këmbë, shikonin këtë largim historik e përcjellje të karvanit detar drejt veriut, i cili tashmë qe vendosur në formacion lundrimi të përbashkët. Ato lundruan derisa ne nuk i dallonim më. Lundrim të mbarë, shokëve tanë! Lundrim të mbarë, anijet tona!
U ndamë, por shoqëria mbeti e paprekur. Përsëri na dukej sikur ishulli rënkonte së bashku me grykën e Xhehnemit, atë të Arushës, shpellës së Haxhi Alisë dhe i tërë gjiri i Vlorës për atë largim. Edhe lepujt e famshëm të Sazanit kishin lënë strofullat e tyre dhe shikonin këtë skenë të papërsëritshme. Shikonin ato “gjemi” që lundronin drejt veriut, në Detin Adriatik.
Guidë, Sazani, resort turistik, një ëndërr me sy hapur!…
Në vitin 2001 një grup pune me emra të njohur arkitektësh dhe specialistësh të fushës së turizmit, hartuan një nga projektet më ambicioze turistike, që mund ta shndronin Sazanin, në një nga pikat më të lakmuara turistike të Mesdheut. Ky projekt iu dorëzua Kryeministrit të asaj kohe Ilir Meta, por që fatkeqësisht u mbulua vetëm me heshtje, që vazhdon edhe sot e kësaj dite. Deri në ditët e sotme edhe qeveria aktuale, që pohon me të madhe se ka një strategji, që synon që turizmin ta shndërrojë në industrinë primare zhvilluese të bregdetit shqiptar, gjithçka është një retorikë fjalësh dhe projekti I dikurshëm , nuk dihet nëse ekziston edhe në letër. Nëse Qeveritë do të kthenin vështrimin nga Sazani, kjo dhunti e natyrës do të shndërrohej në “ishulli i thesarit”, që do të tjetërsonte bregun nga Veriu në Jug. Duke u njohur me detaje projektin, mësohet se ishte parashikuar që Sazani të shndërrohej në një resort turistik ekskluziv për të gjithë Mesdheun, për të mikëpritur kureshtarë dhe pushues. Me një kapacitet akomodues prej 3 deri në 4 mijë shtretër, aty nuk do të mungonte as edhe porti modern i jahteve, i ngritur mbi gërmadhat e portit ekzistues ushtarak të ishullit. Për ta kthyer ishullin edhe në një ambient argëtues për të pasurit, u mendua ndërtimi i një kazinoje, e cila do të qëndronte jashtë ambienteve të populluara lokale, duke shmangur kështu krijimin e problematikave sociale, të një vendi në zhvillim e sipër. Ishte parashikuar edhe ngritja e një muzeu, për të futur në muret e tij historinë e këtij ishulli, përfshi edhe ekspozimin e një koleksioni të uniformës së Ushtrisë Shqiptare, duke filluar që nga epoka e mesjetës. Për ta bërë të shfrytëzueshëm gjatë gjithë vitit këtë resort turistik u ngrit ideja e ndërtimit të një qendre për kongrese, konferenca, kurse trajnimi, madje dhe për spektakle muzikore. Ish-qyteza e ushtarakëve, krejt e braktisur, do të shndërrohej në një qendër administrative, për të ofruar argëtim, gjallëri dhe jetë nate në ishull, përmes një rrjeti të tërë baresh, restorantesh, klube nate, salla kinemash dhe aktivitete të tjera tregtare. Por të gjitha këto tani për tani mbeten vetëm një ëndërr, një ëndërr me sy hapur!… /Dita
Sazani : Ishulli i thesareve dhe çudive historike ! Read More »
Dy shpërthime të fuqishme tronditën mëngjesin e sotëm qytetin e Vlorës. Në shpërthimin e parë, mësohet se lënda eksplozive ishte vendosur në shesh-pushimin e katit të pestë të pallatit pranë policisë dhe për pasojë janë dëmtuar dyert, ndërsa një person ka përfunduar në spital 45 minuta me vonë, i traumatizuar nga zhurma e plasjes.
Ngjarja është shënuar në lagjen Kushtrimi përballë Drejtorisë së Policisë vendore. Në katin e 5-të të një pallati, në shëshpushimin përpara banesës së shtetasit Fatjon Bata 28 vjeç, i dyshuar edhe si objektiv i ngjarjes kriminale.
28 vjeçari jetonte në këtë apartament prej dy vitesh sëbashku me nënën. E moshuara Nadire Bata, si pasojë e shpërthimit, është trasportuar në spitalin rajonal të Vlorës, për shkak të tronditjes dhe shokut të përjetuar. Fatjon Bata rezulton i paskeduar më parë nga policia.
Shpërthimi i dytë ka ndodhur në një banesë pranë bashkisë. Fatmirësisht në të dyja rastet nuk ka patur të lënduar.
Ngjarja ndodhi në lagjen Karabash, pranë bashkisë së qytetit bregdetar. Sasia e lëndës shpërthyese është hedhur në oborrin e banesës së shtetasit E. Ç nga Vlora.
Kamerat e sigurisë kanë kapur sekuencën e dy personave teksa hidhnin lëndën shpërthyese nga jashtë murit rrethues. Aktualisht uniformat blu të Vlorës janë duke punuar për të zbardhur dinamikën e secilës ngjarje, pasi burime sqarojnë se në dëshmitë e tyre, “objekivat” nuk kanë deklaruar të kenë konflikte me njeri apo dyshime mbi ndonjë person.
Dy shpërthime të forta me lëndë eksplozive kanë ndodhur gjatë natës në qytetin e Vlorës. Në të dyja rastet nuk ka të lënduar por vetëm dëme materiale.
Në harkun kohor të 45 minutave, qyteti u trondit nga një shpërthim i dytë. Ngjarja ndodhi në lagjen Karabash, pranë bashkisë së qytetit bregdetar. Sasia e lëndës shpërthyese është hedhur në oborrin e banesës së shtetasit E. Ç, 69-vjeç nga Vlora.
Kamerat e sigurisë kanë kapur dy persona që hidhnin lëndën plasësë jashtë murit rrethues.Aktualisht uniformat blu të Vlorës janë duke punuar për të zbardhur dinamikën e secilës ngjarje, pasi burime sqarojnë se në dëshmitë e tyre, “objekivat” nuk kanë deklaruar të kenë konflikte me njeri apo dyshime mbi ndonjë person.
Report Tv ka shkuar menjëherë në vendin e ngjarjes në Vlorë ku ka ndodhur njëri prej shpërthimeve të fuqishme me eksploziv. Banorët e njërës banesë, burrë e grua janë dukur të terrorizuar nga plasja e fortë e eksplozivit. Atyre u ka rënë dera në tokë dhe iu ëhstë ndërprerë energjia elektrike. Në pamje duken dëmet e shumta materiale në pallata, si rënia e sivash dhe shkaktimi i disa gropave.
Ambasadori i Shteteve të Bashkuara të Amerikës në vendin tonë, Donald Lu u ka dërguar një mesazh të qartë përfaqësuesve të Partisë Demokratike dhe Lëvizjes Socialiste për Integrim, të cilët kanë sulmuar reformën në drejtësi. Prej muajsh eksponentë si Sali Berisha, Monika Kryemadhi, Oerd Bylykbashi, Petrit Vasili apo edhe Ylli Manjani kanë sulmuar fort reformën në drejtësi dhe janë treguar skeptikë sa i takon organeve të reja që do të ngrihen apo edhe ecurisë së procesit të vetingut.
Mirëpo për Donald Lu, të gjithë ata që nuk i kursejnë sulmet ndaj reformës, tregojnë se janë të frikësuar. Gjatë një prononcimi mediatik, ai paralajmëroi se nuk do të ketë më pushtetarë të korruptuar që do t’i shpëtojnë rrjetës së vetingut dhe reformës.
“Nuk është për t’u habitur që politikanët vazhdojnë të kritikojnë dhe të mbjellin dyshime për këto struktura (SPAK, BKH, KLGJ, KLP). Ata ishin dikur të paprekshëm. Tani ata kanë frikë”, deklaroi diplomati amerikan. Duke e ndalur theksin tek ngritja e organeve të reja të drejtësisë, ai fajësoi opozitën për vonesat e hasura në këtë drejtim.
Sipas tij, zvarritja që iu bë votimit të ligjit të vetingut nga ana e opozitarëve dhe më pas gjetja e personave të duhur për Këshillin e Lartë Gjyqësor dhe Këshilli e Lartë të Prokurorisë kanë çuar në këtë situatë. “Vonesat kanë ardhur për dy arsye. E para, ishte kundërshtimi i ligjit të vetingut nga opozita. Ata e humbën këtë sfidë.
E dyta, ishte vonesa në gjetjen e kandidatëve të kualifikuar jashtë sistemit të drejtësisë për anëtarët e KLGJ-së dhe KLP-së”, theksoi ambasadori amerikan. Në vijim të kësaj deklarate, Donald Lu shtoi se tashmë këto dy “ngërçe” janë zgjidhur, ndërsa u shpreh mjaft optimist se ngritja e SPAK do të kryhet shumë shpejt.
“Tashmë, të dyja këto çështje janë zgjidhur. Kandidatët për këto institucione janë duke kaluar në procesin e vetingut. Ata do të jenë funksionalë shumë shpejt”, deklaroi ambasadori i SHBA. Në fund të prononcimit, ai kujdes që të theksonte se reforma në drejtësi ka qenë pika kryesore e misionit diplomatik që në ditën e tij të parë në Shqipëri.
Paralajmërimet e Lu
Kjo nuk është hera e parë që Donald Lu ka lëshuar të tilla paralajmërime për të korruptuarit. Ai tashmë njihet për deklaratën e tij gjatë vitit të kaluar, ku kërkoi arrestimin e “peshqve të mëdhenj”. Diplomati amerikan e ka vënë gjithmonë theksin tek ndëshkimi i personave të inkriminuar, ndërsa ka nënvizuar se politikanët tashmë nuk e kontrollojnë dot drejtësinë.
Madje para pak kohësh, ai u ktheu përgjigje edhe opozitarëve të cilët vazhdimisht deklaronin se reforma në drejtësi ka vdekur. “Reforma në drejtësi po hyn në një çast vendimtar, komisionet e vettingut dhe vëzhguesit ndërkombëtar kanë punuar shumë, së shpejti ata do të përfundojnë çështjet e para të vettingut.
Kjo do të sjellë krijimin e organeve të tjera të reformës në drejtësi, përfshirë SPAK dhe BKH. Shqiptarët presin me padurim për drejtësi dhe politikanët kanë frikë. Disa politikanë kanë thënë së fundmi se reforma në drejtësi ka vdekur.
Ajo nuk ka vdekur por mundësia që politikanët e fuqishëm të kontrollojnë dhe manipulojnë sistemin e drejtësisë është pothuajse e vdekur. Sistemi i vjetër i drejtësisë mbrojti njerëzit me pushtet dhe pasuri përmes korrupsionit dhe ndikimit politik”, u shpreh ambasadori i SHBA, Donald Lu para pak kohësh./ SOT
15 gushti është një datë e shënuar për të gjithë besimtarët e krishterë, pasi shënon ditën e Shën Mërisë e një nga manastiret më të vizituar është edhe ai i Zvërnecit. Qindra besimtarë mbushin manastirin datën e katërmbëdhjetë të gushtit, duke pritur që të zbardhet e pesëmbëdhjetë. Manastiri i Shën Mërisë është i një rëndësie të veçantë, jo vetëm nga ana arkitekturore, por edhe ajo historike.
Manastiri i Shën Mërisë ngrihet mbi pllajën kodrinore në brendësi të gjirit të Kakomesë, larg nga qendrat e banuara. Pozita e manastirit dhe niveli arkitektonik – konstruktiv i ndërtimeve që kanë mbetur, dëshmojnë për rëndësinë dhe vlerat e tij. Kompleksi manastiror përbëhet nga kisha, kulla dhe një ndërtesë dykatëshe, që përdorej për ambiente shërbimi. Sipas studiuesit të saj, Prof.Dr. Aleksandër Meksi, kisha e Shën Mërisë së Manastirit të Zvërnecit është e tipit “kryq i lirë” me kupolë. Ajo mbart në vetvete dy faza ndërtimi, duke u veçuar në pjesën e vjetër dhe atë të re. E vjetra përbëhet nga Naosi (salla) dhe Narteksi (parasalla). Naosi ka formën e një kryqi të lirë, ku krahët lindor dhe perëndimor, janë më të gjatë se krahët jugor dhe verior. Ai përbëhet nga absida, një protezis gjysmë-rrethor dhe diakonikoni. Ndërsa ndërtimi i ri është organizuar në pjesën perëndimore të manastitit, ku ndodhet këmborja.
Kompozimi i jashtëm i kishës dallon për çatinë dyujëse dhe përvijimin e volumeve të tamburit tetëfaqësh dhe krahëve verior dhe jugor, të cilët mbulohen nga çati njëujëse. Për ndërtimin e muraturës janë përdorur gurë, me fugatura të rrafshuara mirë me llaç gëlqereje, ndërsa disa elemente janë suvatuar.
Çatia është e mbuluar me tjegulla. Trajtimi arkitektonik i kullës është i thjeshtë me sipërfaqe të rrafshëta e të mbyllura, me hapësira të pakta dhe të ngushta ndriçimi si dhe frëngjitë e shumta për mbrojtje.
Ndërtesa përmban elemente të shumta arkitektonike e dekorative, si harqe, kolona, korniza, pragje dritaresh, etj., të realizuara me gurë të gdhendur. I gjithë kompleksi manastiror rrethohet nga mure të larta guri, ku ndodhet porta e hyrjes e mbrojtur mirë.
Për përcaktimin e kohës së ndërtimit të kësaj faltore kristiane ekzistojnë disa mendime. Studiuesi shqiptar Aleksandër Meksi argumenton se kisha i përket shek. XIII-XIV. Ndërsa çifti i studiuesve austriakë Helmut dhe Herta Bushhausen mendon se koha e ndërtimit i përket shek. X. Kurse një tjetër studiues, Krauthemeri, mendon se ky tip e ka marrë stilin arkitektonik nga mauzoleumet romake dhe është ndërtuar larg qendrave urbane midis shekujve X-XI. Kjo ide duket interesante, sepse, çuditërisht, brenda kishës në naos ndodhet në dyshemenë e saj edhe një pllakë varri. E shkruar në greqishten Bizantine, ajo ka shërbyer si mbulesa e një sarkofagu, i cili ose ka qenë aty qysh në fillim, ose është marrë nga ndërtuesit për t’u vendosur në dyshemenë e sallës së kishës. Autori Theofan Popa, duke iu referuar shënimeve të Historianes Bizantine Ana Komnena, mendon se varri duhet të ketë qenë i Dukës Argjiro Karanxhas, i cili u dërgua në këtë rajon në shekullin XI nga Perandori Bizantin Aleks Komneni.
Argjiro Karanxha ishte komandant i gardës Perandorake Bizantine (Eteriarh). Ai u dërgua në vitin 1091 nga Perandori Aleks Komneni me mision në Durrës, i pajisur me dy letra. Njëra ishte për Joan Komnenin Dukën e Durrësit, ndërsa tjetra ishte për parinë e këtij qyteti. Argjiro Karanxha u nis drejt këtij qyteti me qëllim të dyfishtë. Si fillim ai do të dorëzonte letrën e parë, e cila i kërkonte Dukës Joan që të shkonte në Kostandinopol për të dhënë shpjegime, pasi dyshohej për veprimtari komplotiste ndaj Perandorit. Qëllimi kryesor i Argjiros ishte ta bindte Dukën Joan që të kthehej në Kryeqytet dhe vetë të merrte kontrollin e Durrësit. Ndërkohë që letra e dytë me të cilën Perandori e kishte ngarkuar Karanxhasin ishte tepër sekrete. Atë ai do ta përdorte në rast se vërtetohej fakti se Duka Joan ishte vërtet komplotist. Atëherë Argjiro Karanxhas do ta përdorte këtë letër, duke i kërkuar në emër të Perandorit Parisë së Durrësit ndihmë, për të arrestuar Dukën Joan, që ishte njëkohësisht nip i Perandorit. Por në këtë mision u përdor vetëm letra e parë, sepse Joan Komneni u bind nga Argjiroja dhe u nis drejt Perandorit, që ndodhej në Filipol të Bullgarisë. Këtu Perandori e priti dhe pasi u bind se akuzat e përhapura për të nipin ishin të rreme, e nisi përsëri drejt Durrësit. Ky ishte njoftimi që na jep në librin e saj “Aleksiada” historiania bizantine, Ana Komnena, rreth misionit të Komandantit Argjiro Karanxhas, i cili u dërgua në Durrës për të marrë drejtimin e kësaj theme në vitin 1091. Argjiro duhet të ketë qëndruar në Durrës për një periudhë të shkurtër, pothuajse dymujore. Për fatin e tij nuk dihet gjë se ç’ndodh më tej. Por erdhi dita kur studiuesi i monumenteve të kultit kishtar, i ndjeri Theofan Popa, publikon në librin e tij “Mbishkrime të kishave të Shqipërisë”, një mbishkrim nga Kisha e Manastirit të Shën Mërisë në Zvërnec të Vlorës. Mbishkrimi ndodhet në dyshemenë e sallës së kishës mbi një pllakë varri prej guri gëlqeror. Ai është vendosur në një fushë të sheshtë. Pllaka anash është zbukuruar nga imitimi i dy kolonave korintike, sipër të cilave qëndron një hark. Mbishkrimi përbëhet nga 3 rreshta dhe përmban këtë tekst : “Këtu prehet Kondos Karanxhas, burrë fisnik me prejardhje prej një fisi fisnik, degë fisnike”. Poshtë mbishkrimit dora e një skulptori ka gdhendur me shumë art një kafkë njeriu rrethuar prej një gjarpri e të kurorëzuar prej dy kockash, simbol i cili nuk është shpjeguar deri më tani.
Ne librin e tij “Kalaja e Kaninës dhe shkrime të tjera” Eqrem Bej Vlora citon një kronikë anonime normane “Breve cronaca normanna”. Sipas saj, gjatë fushatës Normane të vitit 1081, Boemundi i Tarentit, pasi pushtoi Vlorën, rrethoi edhe kështjellën e Kaninës. Njerëzit e tij e bindën gruan e komandantit bizantin të kështjellës që ta eliminonte të shoqin dhe të hapte portat e fortesës. Kështu u veprua dhe gruan tradhtare e shpërblyen për këtë gjë. Por kur në Vlorë zbarkoi Robert Guiskardi, i ati i Boemundit, ngjarjet morën një tjetër rrjedhë.
Duke dëgjuar këtë ndodhi, ai dha urdhër që gruan tradhtare ta burgosnin në Manastirin e ishullit të Zvërnecit. Këtë fakt sipas autorit të mësipërm e citon edhe kryepeshkopi i Ohrit, Dhimitër Homatjani në librin e tij “Biografi e shkurtër”, botuar në vitin 1230. Histori të tjera që lidhen me këtë objekt janë edhe ato që tregohen për Patrikun e Kostandinopojës Shën Nifonin, i cili kaloi një periudhë kohe duke shërbyer këtu gjatë shekullit të XV.
Ndërkohë, në vitin 1932 në varrezën e vogël të këtij Manastiri u varros edhe qëndistarja e flamurit kombëtar, Marigo Pozio. Por historia më interesante është ajo e gjetjes së këtij varri, i cili pas furisë ateiste të shkatërrimit të objekteve fetare, që nisi në vitin 1967 ishte braktisur dhe askujt nuk i shkonte ndër mend se ku mund të ndodhej ai. Ndërkohë diku në mesin e viteve 1980 në adresë të sesionit të kulturës së rrethit të atëhershëm të Vlorës erdhi një letër. Atë e dërgonte një plak nga Kolonja, i afërm i Marigo Pozios, i cili këmbëngulte se në varrezën e këtij manastiri ndodhej varri i Marigosë, i cili tek pjesa e poshtme kishte një kryq hekuri të ngulur në tokë. Ndërkaq nisën menjëherë kërkimet dhe kështu u gjend varri i saj, që sot përbën një tjetër element që i shton vlerat këtij manastiri.
Puna kërkimore e Ilirjan Gikës
Burime tregimtare bizantine për historinë e Shqipërisë, shek. X-XV, Tiranë 1975.
A e dini se ku ndodhet Varri i Marigosë së flamurit ? Ja ku … Read More »
Shumëkush e komentoi në mënyra të ndryshme shpërthimin e ish nënkryetarit të PD Astrit Patozi kundër Sali Berishës.
Deri në ato momente të gjithë kundërshtarët e Lulzim Bashës pavarësisht se e degjeneronin kreun demokrat me fyerje, gjithnjë nuk preknin Sali Berishën.
Ishte si ai postulati i kohës së komunizmit që gjithnjë ia kishin “deleguar” Pal Vatës autorësinë që thoshte se “Unë e Enveri nuk dimë gjë, e ka bërë Mehmeti në kokë të tij”.
Kështu e ngushëllonin veten të gjithë kundërshtarët e Bashës, të cilët thonin se kryetari i paligjshëm i PD vepron në kokë të tij, ndërkohë që Berisha nuk di gjë.
Këtë e ushqente dhe vetë Sali Berisha, teksa thoshte se nuk është pyetur as për listat dhe as tani për ndryshimet në statutin e Partisë Demokratike. Që fuqizoi fort kreun e PD Basha.
Dhe Astrit Patozi e tha se përse Berisha kishte frikë Bashën, duke përmendur indirekt fëmijën 5 vjeçar. Por dhe duke deklaruar se këtej e tutje Berisha kishte zgjedhur Bashën pa dëgjuar më parë kritikët e tij.
Patozi e tha qartë se tashmë s’kanë punë më as në PD, as me Berishën.
Në të vërtetë Lulzim Basha nuk e pyet Sali Berishën dhe ka shumë legjenda urbane se përse lideri i ri demokrat nuk e pyet “babain” e tij politik Sali Berisha. I cili aq shumë ka sakrifikuar për të sa i ka dhuruar veç posteve të larta në tetë vitet e qeverisjes së PD, edhe drejtimin e PD.
Kuvendi i fundit Kombëtar i PD tregoi se Lulzim Basha nuk e pyet Berishën.
Ish kryeministri dhe lideri historik i PD qëndroi në sallën e Kuvendit dhe dëgjoi fjalimet, nuk foli në Kuvend dhe deri këtu ndoshta ishte i justifikuar. Por menjëherë sapo doli jashtë sallës ai foli për mediat dhe pak rëndësi ka se çfarë tha, kë akuzoi dhe kë mbrojti.
Çka tregon se Berishën nuk e lanë të fliste në Kuvendin Kombëtar të PD, dhe në mungesë të fjalës, siç ndodh dhe në Kuvend kur nuk e lejon kryeparlamentari Ruçi, del e flet para godinës për gazetarët.
Megjithëse është mënjanuar tërësisht, i është hequr dhëndërri Jamarbër Malltezi nga kryesia e PD dhe tërë mbështetësit, Berisha nuk flet asnjëherë kundër Bashës.
E ka aq frikë sa dhe kur janë përjashtuar kritikët, të cilët të gjithë besonin tek ai ka heshtur.
Berisha s’foli, nuk ndërhyri megjithëse kritikët e kërkuan deri në dëshpërim fjalën e tij, që do rivendoste balancat në PD.
Po pse ka frikë në realitet Sali Berisha nga Lulzim Basha dhe deri kur do vazhdojë kjo frikë?!
Sali Berisha ka frikë për familjen e tij, burgun që është në prag për Shkelzen Berishën dhe pse jo dhe për Argita Berisha Malltezin.
Djali Shkelzen i përfshirë në afera korruptive, mes të cilave dhe CEZ ku shteti ka humbur rreth 500 milionë euro, është njeriu i parë që me sa duket do të provojë shijen burgut.
Berisha përmes Bashës ka një pakt me Ramën, që Zeni të mos hyjë në burg. Jo se do ta gjykojë Rama, por se ka në dorë që të mos paraqiten të gjitha provat që fundosin Berishën e vogël.
Basha bëri pakt dhe në emër të Berishës me 18 maj, ku përpos përfitoi një dorë lekësh për vete mori dhe garanci nga Rama se Zeni nuk përfundon në burg.
Dhe Berisha mbetet në dorë të Bashës për të shpëtuar të birin. Ndërkohë dhe në humorin e Bashës dhe të Ramës, paktit mes tyre dhe jetëgjatësisë së marrëveshjes. Që me sa duket përfundon atëherë kur të mërzitet Rama me pushtetin. Por dhe kur Basha të ketë vijuar pasurimin e tij si fryt të këtij pakti.
Fakti që mori 13.3 milionë eurot e vjehrrit për pallatin e shembur në Vlorë apo rifillimin e punës tek kompleksi i pallateve 17 katëshe të Liqeni Artificial në Tiranë për biznesmenin e partisë Bashkim Ulajn tregon se pakti i lëshimeve të Ramës me Bashën vijon.
Por përfiton dhe Berisha, megjithëse lideri historik i PD është i detyruar të qëndrojë “gati-tu” para Bashës.
“Atë që ta bën fëmija s’ta bën Perëndia” thonë, dhe halli i burgut të djalit e katandisi në këtë derenxhe Berishën që të ketë frikë dhe Bashën.
Por pakti për shpëtimin e Shkelzen Berishës shkatërroi PD. Deri kur do vijojë, mbetet mister.
Ajo që dimë është deri sa të mbyllet dosja e “CEZ” sëpaku. Sa të shpetojë djali i Saliut, Shkelzen Berisha do vijojë dhe frika ndaj Bashës.Pamfleti.com
Nuk është legjendë urbane konflikti mes kryeministrit Edi Rama dhe kryetarit të bashkisë së Tiranës Erion Veliaj.
Përpos deklaratës së Ramës në një emision televiziv se duhet të marrë fund dalja vend e pa vend në TV aq sa dhe kur janë jashtë kanë “aktivitet” në Shqipëri”, një silurë e drejtpërdrejtë për Veliajn, ftohtësia u pa dhe sot.
Në panairin e Punës të organizuar nga Ministria e Ahmetajt, kryeministri Edi Rama i veshur me kostum thuajse ushtarak veror, nuk e begenisi kryebashkiakun Erion Veliaj teksa fliste për punën e kryer në kryeqytet dhe punësimet.
Teksa Veliaj fliste Rama mbante sytë gjetkë ose e shikonte me qesëndi pa folur fare, aq sa në një moment Veliaj ndërpret fjalën dhe largohet duke e prekur lehtë në sup.
Për më tepër që dhe në mbledhjen e fundit të Asamblesë Kombëtare të PS Rama ka ngritur një grup tjetër pune, në përbërje të të cilit është kryetar Ilir Beqaj që do të verifikojë punën e krerëve aktualë të bashkive.
Në një farë mase do të jetë pikërisht ky grup pune i kryesuar nga ish ministri i Shëndetësisë Ilir Beqaj ai që do të japë “viston” nëse do të garojnë në një mandat tjerët krerët aktualë të bashkive. Mes të cilëve dhe kryebashkiaku i Tiranës Erion Veliaj.
Ku me sa duket Rama është i zhgënjyer me Veliajn për “rezonimin” që ky i fundit i ka bërë në media, ku sa herë del kryeministri në emisionet televizive, del dhe kryebashkiaku. Aq më tepër që Rama i cilëson të paguara shkrimet në revistat dhe gazetat më të mëdha evropiane e amerikane, ku Veliaj deklarohet si pasues i tij në krye të PS dhe të qeverisë në një largim të mundshem nga drejtimi i kryeministrit aktual.
Për më tepër që dhe në emisionet televizive dhe në intervistat në mediat shqiptare, duket se Rama e sheh si sponsorizim të Veliajt pyetjen “nëse është ai pasuesi i Ramës në krye të PS dhe të qeverisë në të ardhmen”.
Parë në këtë këndvështrim, ka një prapaskenë në konfliktin mes Ramës dhe Veliajt, që mund të jetë ndoshta dhe fatale për karrierën e kryetarit aktual të bashkisë së kryeqytetit.
Nëpër koridoret e kryeministrisë flitet se Edi Rama mund të mos e kandidojë më Erion Veliajn për kreun e bashkisë së Tiranës.
Rama njihet si një njeri që njerëzit e punës i godet dhe i lë rrugëve dhe Veliaj është një njeri i tillë. Ndonëse abuzon më shumë me daljet televizive, ai në fund të herës është një njeri që punon dhe ka njëfarë vizioni.
Në koridoret e kryeministrisë flitet dhe për emrin e ri që pritet të kandidojë në zgjedhjet e qershorit të vitit të ardhshëm për postin e kryetarit të Bashkisë së Tiranës.
Emri që do të jetë në garë në emër të PS pritet të jetë ministrja aktuale e Shëndetësisë Ogerta Manastirliu. Pavarësisht se nuk ka ndonjë lidhje me PS, Manastirliu është një “axhami” që ka punuar në bashki dhe është “rritur” politikisht nga Edi Rama, ish kryetar bashkie.
Kështu Ogerta Manastirliu, pasi shkatërroi QSUT “Nënë Tereza”, duke e shkundur nga të gjitha anët, financiarisht dhe profesionalisht, shkatërroi dhe shëndetësinë shqiptare, tashmë pritet të marrë në dorë bashkinë e kryeqytetit, duke zhvendosur Erion Veliajn.
Edi Rama njihet si njeriu që ka fobi ndaj njerzve që rriten përmes punës dhe që i hedh në rrugë bashkëpunëtorët e tij.
Kështu ka hedhur në rrugë ish nënkryetarin e bashkisë Blendi Gonxhen, ish nënkryetarin tjetër të bashkisë Eduart Shalsin, ish nënkryetaren e bashkisë Mimi Kodhelin, apo dhe ish nënkryetaren tjetër të bashkisë Albana Dhimitrin.
Të gjithë njerëz që punojnë por që tashmë janë në nivele të ulta politike dhe shpesh dhe jashtë saj.
Ndërkohë që ka hedhur në rrugë mund të themi dhe Ilir Beqjen, pavarësisht se ai të gjitha koncensionet ua ka dhënë njerëzve të Ramës. Megjithëse e ka vënë në një grup pune për të bërë shërbimin e fundit, për të bindur PS-në dhe qytetarët e Tiranës se Veliaj nuk është i përshtatshëm për një mandat të dytë. Dhe në vend të tij do jetë Manastirliu. Zot bëje ëndërr!Pamfleti.com
