Intervista

Nga Klodiana Lala

Çfarë ndodh pas një ak sidenti në galeritë e Bulqizës? Cili është roli i institucioneve të ngarkuara për të kontrolluar komp anitë që menaxhojnë minierat, çfarë i gar anton shteti një minatori dhe çfarë ndodh kur një minator hu mb je tën në galeri?!… Cili është roli i pro kurorisë dhe si ia dalin të fajësojnë gjithmonë vi ktimën dhe jo fajtorin për qindra minatorë që mbetën të vd ekur galerive për 30 vjet. “PAKTI ME VDE KJEN”, historitë e tr ishta të nënave sha mizeza të Bulqizës. Një dokumentar i realizuar nga Klodiana Lala dhe Investigativ Network Albania (INA), mbështetur nga Ambasada Amerikane.

Në Bulqizë, petkat e z isë për gra si Selvija apo Bakije Dalipi janë bërë gati po aq të zakonshme sa veshja e mi natorit. Historitë e nënave për gëzimin e lindjes së djemve u kanë lënë vend rr ëfimeve të vd ekjeve të tyre.

“Me 17 dhjetor është vr arë. Është v rarë në galerinë e Faik Dedjas, ishte ora 12.00. Më erdhi një kushëri dhe kërkoi Kurtin. Më tha që Bajrami është vrarë nga këmbët e duhet ta çojmë në Tiranë. I thashë që paska vde kur. Kur erdhi një komshi dhe ma tha të rr osh vetë për Bajramin. Kaq dimë. As bëmë ankesë”.

Është ky fati i shumë nënave të këtij vendi, që prej galerisë ushqejnë fëmijët e tyre e më tej, aty i hum basin. “Kam fr ikë, s’më zë gjumi i natës. Iku një, të ikin dhe ato të katërt” tregon ajo.

Bakija ka lindur 14 fëmijë. Tre nuk jetojnë më, ndër ta edhe djali që h umbi jetën në galeri. Bashkë me 11 fëmijët e tjerë ajo vuan var fërinë, ndërsa institucionet shtetërore u kanë kthyer shp inën. “Unë kam bërë 14 kalamaj, mua më takon një pallat që të ma japë qeveria, Edi Rama. Por nuk të jep kush. 100 mijë pension marr” thotë ajo.

Në minierën ku hu mbi jetën i biri Bajrami, vazhdojnë të punojnë edhe katër djemtë e tjerë të Bakijes. Po në të njëjtat thellësi që hu mbën vëllanë, ata janë të detyruar të kërkojnë arin e minierave që pasuron të pasurit e fl ijon minatorët.

Historiku i vd ekjes së minatorëve në thellësitë e galerive i tm erron ban orët e kësaj ane. Djemtë e burrat e Bulqizës janë të detyruar të jetojnë me hijen e vd ekjes. Janë të detyruar të bashkëjetojnë me zem ërimin e galerisë ndaj etjes së pafrenuar për arin e nëntokës, që herë pas here mund të vj ellë masiv kr omi mbi punonjësit e pambr ojtur të nëntokës

Një 24-vjeçar ka sjellë historinë e tij se si e ka kuptuar pë lqimin ndaj djemve.
Në emisionin “Me ze mër të hapur”, ai ka rr ëfyer se historinë e dashurisë që ka përjetuar në ado leshencë me një djalë tjetër, prej së cilës kuptoi që vajzat mund t’i kishte vetëm shoqe.

“Jam vajzë e bu rgosur në trupin e një djali”. Br enga më e madhe e tij është fakti se nuk mund të jetë vetvetja, të vishet dhe të sillet si një vajzë pasi paragj ykimi është i madh. Ka dashur të flasë hapur me prindërit e tij, por ata i kanë thënë se në rast se vijon këtë sjellje do ta mohojnë si fëmijën e tyre.

Evis Ahmeti: Kur i kuptove dëshirat e tua se ksuale?
Kur isha 17 vjeç kam parë rastësisht një djalë dhe ndjeva dë shirë për të dhe ia shpreha.

Si ka qenë fëmijëria jote?
13 vjeç kam qenë në Shqipëri. Jam rritur në një familje ko nservatore që nuk më mbështesin. Babai më ka thënë nëse vazhdon të jesh kështu, nuk do jesh djali im.

Si është veshja jote?
Fshehur familjes vesh fustane bëj dhe make up. Kur kisha të dashurin dilja dhe në disko.

Maria Pia Malteze, e cila kur ishte fëmijë quhej Afërdita u br aktis nga prindërit biologjik tetë muajshe dhe u dërgua në shtëpinë e fëmijës në qytetin e Vlorës.

Ajo tregon se në periudhën e jetimores kishte vua jtuar shumë. Nuk kishte mundësi të lahej, kishte morra dhe mbi të gjitha nuk ushqehej.

Nga periudha e fëmijërisë ajo kujton se madje dhu nohej edhe nga edukatoret, por kur ishte në moshën 8-vjeçare u birësua nga një familje italiane dhe aty ndryshoi jeta e saj përfundimisht.

Historia e saj tr agjike u zbulua tek “E Diela Shqiptare”, ku stafi i programit arriti të gjejë vajzën e Yzeirit, të cilën e çoi në shtëpinë e fëmijës në Vlorë, pasi gruaja e tij pati pr obleme me ndore pas lindjes.

Në studio ka ardhur Afërdita e cila është birësuar nga prindër italianë. Ajo ka ndryshuar emrin, ndërsa tani quhet Maria Pia Malteze. Afërdita flet në gjuhën italiane, sepse është larguar shumë e vogël nga Shqipëria.

Ajo shprehet se e mban mend fëmijërinë e saj dhe ka qenë tepër e vështirë, madje uron që të mos e kalojë askush një gjë të tillë.

Shprehet se e kanë br aktisur në jetimoren e Vlorës dhe akoma dhe sot nuk e di arsyen e vërtetë, gjë që e ka munduar prej vitesh, madje në jetimore nuk e trajtonin mirë.

Ajo thotë se e mban mend fëmijërinë e saj dhe ka qenë tepër e vështirë, madje uron që të mos e kalojë askush një gjë të tillë.

Shprehet se e kanë br aktisur në jetimoren e Vlorës dhe akoma dhe sot nuk e di arsyen e vërtetë, gjë që e ka munduar prej vitesh, madje në jetimore nuk e trajtonin mirë.

Maria: Mbaj mend gjithashtu në 1991 ndoshta, në ditën më të bukur për mua, Zoti deshi të më jepte një jetë të dytë. Në Tiranë erdhën dy italianë për të birësuar një fëmijë. Për herë të parë edukatoret më lanë, më bënë banjo. Këta dy italianët po na shikonin ne fëmijëve në rresht, nuk e di se çfarë më tërhoqi tek ata dhe shkova unë t’i përqafoja dhe jo ata mua. Babai im u shtang dhe i tha nënës time unë e dua këtë vogëlushe. Nëna ime i tha që jo është e sëmurë, e ka gojën e shtrembër, këmbët e shtrembra dhe babai im i thotë o atë o asnjë. Më zgjodhën mua, isha shumë e lumtur më ndërruan rrobat, vesha rroba të reja.

Maria tregoi se ishte shumë e më rzitur për fëmijët e tjera, madje ka bërë dhe një marrëzi. Një vajzë që e kishte shumë shoqe e ka futur në bagazhin e makinës së prindërve italianë për ta marrë me vete. Ajo filloi të q ante sepse mungonte ajri në bagazh, kështu prindërit e kuptuan dhe e çuan sërish në je timore.

Jeta e saj pas vajtjes në Itali ndryshoi rrënjësisht dhe shprehet se është gjallë falë prindërve të saj birësues dhe se do jepte dhe jetën për ta.

Moderatori Ardit Gjebrea i rrëfen historinë e prindërve të saj biologjikë dhe e përlo t. Ajo shprehe se mendonte që prindërit i kishte të vd ekur dhe ishte fëmijë i vetëm dhe jo të kishte motra dhe vëlla tjetër. Kur i pyet nga Arditi nëse është gati t’i shohë dhe takojë, Maria ngurroi në fillim, u shpreh se kishte fr ikë, por më pas pranoi.

Maria u shpreh se vëllai dhe motra nuk kishin faj dhe pse ndjen shumë m llef. Gjebrea ia shpjegon se e kanë kërkuar gjithë jetën dhe nuk kanë hequr dorë kurrë nga ajo. 38-vjeçarja pranon që t’i takojë, babai vrapon për ta takuar dhe gjatë përqafimit atij i bie të f iktë nga emocionet, por më pas e merr veten.

I mori një sh umë parash, 67-vjeçarja de noncon ish të dashurin: Ky më tu rpëroi, më dhu noi! Ka zhv atur edhe gocën e vet

Histori njerëzore që pak th uhen dhe rra llë dalin në publik dhe një e tillë është ajo e kësaj gruaje 67 vjeçare e cila ka pranuar të tregojë drejtpërdrejt në t elevizion, atë që i ka ndodhur dhe rrjedhën që të lë pa fry më gjithë këto vite.

Gruaja që foli në News24, tha se ai që ishte për vite të tëra i das huri i saj dhe për të cilin iu shk atërrua familja dhe ka mbetur vetëm, e ka dhu nuar dhe pl açkitur.

Rrë fimi nis me moshën 15 vjeçare. Atëherë, sikurse rr ëfen gruaja që sot është 67 vjeç, ai e ndiqte gjithë kohës, ndërsa familja e kishte fe juar me një djalë.

“Ky vazhdonte të më nd iqte dhe pas nja 4 vitesh që isha e martuar, e takoj në rrugë ku unë po prisja makinë për të shkuar në Ti ranë. Ky kalon dhe më thotë eja se andej e kam rrugën. E mbaja mend dhe filluam të kishim një marrd hënie me këtë person”.

Gruaja pohon se edhe ai ishte i ma rtuar dhe kishte fëmijë. Madje “gruaja e tij e dinte që ai kishte një të da shur që isha unë”.

Hapëm bashkë një bi znes me fruta perime ku ai bëri pjesë edhe motrën time. Atëherë, 1996, i pata dhënë 100 mijë lekë, rr ëfeu gruaja.

Por më pas nisën te lashet. “Fëmijët e mi e morën vesh që kisha një lidhje me këtë person. Ai më to rturonte, më mbante në punë dhe më de tyronte të qën droja larg ba nesës time”.

Kjo dhu në u dyfishua pasi u rr ah nën to rtura dhe nga djemtë e saj. Ajo, shpresat i kishte tek ai, sepse mori pr emtim për martesë.

Më vonë e kuptoi se ishte thjesht ma shtrim, por nuk e linte dot edhe pse ai e rr ënoi nga lekët: “Edhe pse unë u dhu nova vazhdova lidhjen me të. Burri nuk do nte të më ndante edhe pse e mori vesh. Por djemtë e mi nuk e pranuan dot tra dhtinë dhe ne u div orcuam në 2004.

Unë u largova nga shtëpia sepse burri mori çi ften të më vr iste. Jam pe nduar për atë që ndodhi, jam pe nduar edhe në sy të tij, pasi unë jetoj vetëm sot pa askënd. Nuk më do ask ush as fëmijët, as nipat as mbesat.

Ky jo vetëm më tu rpëroi apo dhu noi, por më mori rreth 26 mi lionë lekë të vjetra. Ky jo vetëm mua por edhe dhëndrit i mori edhe 11 milionë të vjetra dhe i kth eu vetëm 8 milionë. Ai edhe gocën e vet e ka zhv atur.

Ai pretendon se m’i ka dhënë, pasi më ka blerë një ob jekt që është 32 metra katrorë”.

E ndërsa 67 vjeçarja de maskonte burrin që thoshte se e kishte da shur dhe prej tij ngeli në mes të katër rrugëve, ai ka një tjetër ve rsion.

Në lidhje direkte në emisionin ku u rrëfye e mo shuara, ai tha se po pë rballet me sajesa: “Ajo ma shtron, nuk i kam lekë borxh asaj, ia kam shl yer të gjitha. Ajo ma shtron dhe gënjen, kam letra dhe dokumente dhe mund të vini ti shikoni, kam edhe një dë shmitar. Zonjën e kam pasur shoqe jo të dashur, nuk di pse e ka shka tërruar familjen e saj, unë jam i pastër. Ajo ka dhjetë vjet që nuk punon dhe unë e mbaj deri me mj ekë dhe me të gjitha pa gesat”.