Aktualitet

Çdo minutë, rreth 11 milionë duhanpirës në botë konsumojnë një cigare dhe 10 persona vdesin për shkak të duhanit.

Duhani regjistron një xhiro vjetore me rreth 700 miliardë dollarë, me numrin më të lartë të vdekjeve në shekullin XX krahasuar me dy luftrat botërore të mbledhura bashkë.

-Sa është numri i duhanpirësve?-

Nga gjithë popullsia e globit prej 7,5 miliardë njerëz, konsumuesit e duhanit vlerësohen në rreth një miliard sipas Organizatës Botërore të Shëndetësisë (OBSH).

Çdo vit, ata konsumojnë rreth 5 700 miliardë cigare dhe hedhin rreth një milionë ton bishta cigare, sipas “The Tobacco Atlas”, iniciativë kundër duhanit në bashkëpunim me “American Cancer Society”.

Filtrat e acetateve të celulozës, lëndë që nuk mund të shkatërrohet nga mikroorganizmat, janë kthyer në mbetjet më të përhapura në plazhet e globit, sipas revistës ndërkombëtare “Journal of Environmental Research and Public Health”.

Sipërfaqe kushtuar kultivimit të duhanit në botë,  4,3 milionë hektarë është pak a shumë e barabartë me sipërfaqen e Zvicrës. Kina është deri tani prodhuesi i parë në botë, duke u fokusuar vetëm tek kjo kulturë rreth 40% të prodhimit botëror të gjedheve të duhanit.

-Ku konsumohet më tepër duhan-

Në mënyrë të pritshme, Kina ka numrin më të madh të duhanpirësve. Shteti me 1,3 miliardë banorë numëron 315 milionë duhanpirës, sipas një raporti të OBSH së vitit 2017.

Më shumë se një e treta e cigareve të konsumuara në botë janë në Kinë. Indonezia është vendi me përqindjen më të lartë të duhanpirësve. Rreth 76% e meshkujve mbi 15 vjeç konsumojnë duhan.

Rreth 80% të duhanpirësve në botë jetojnë në vende me të ardhura të pakta apo me të ardhura mesatare dhe 226 milionë në mesin e tyre konsiderohen të varfër.

-Sa është numri i të vdekurve?-

Duhani është shkaku kryesor, që mund të shmanget i vdekjes. Një person vdes çdo gjashtë sekonda në planet për shkak të duhanit, sipas OBSH. Duhapirja aktive apo pasive shkakton vdekjen e më shumë se 7 milionë individëve çdo vit. Sëmundja e kancerit, kryesisht në mushkëri, infraktet, AVC, BPCO janë sëmundjet kryesore që lidhen me duhanin.

Në shekullin XX, duhani shkaktoi 100 milionë të vdekur, ose më shumë se 60 deri në 80 milionë të vdekur në Luftën e Dytë Botërore të mbedhur me 18 milionë të vdekur të Luftës së Parë Botërore. Nëse tendenca e regjistruar së fundmi do të vijojë, duhani mund të shkaktojë rreth një miliardë të vdekur në shekullin XXI.

-Sa janë shpenzimet në fushën e shëndetësisë? –

Duhanpirja kushton shtrenjtë. Ajo thith rreth 6%  të shpenzimeve botërore për shëndetin si dhe 2% të produktit të brendshëm bruto (PBB) global, sipas studimit të parë të realizuar për këtë temë, publikuar në muajin janar të vitit 2017 në revistën shkencore “Tobacco Control”.

Kjo analizë e kryer në bashkëpunim me OBSH-në tregon se në vitin 2012 kosto e përgjithshme e duhanit pët shoqërinë në shkallë botërore u rrit në 1.436 miliardë dollarë, ku 40% e saj u mbulua nga vendet në zhvillim.

-Një treg global në rënie?-

Në vitin 2015, planeti numëronte 933 milionë duhanpirës të përditshëm (768 milionë burra dhe 165 milionë gra), sipas një studimi të publikuar në revistën mjekësore “The Lancet” e cila konstaton një rënie të përqindjes së duhanpirësve në popullsinë botërore që nga viti 1990.

Politikat kundër duhanit dhe shfaqja e cigares elektronike shkaktuan rënie të numrit të duhanpirësve në shumë shtete, kryesisht Britani e Madhe, Australi, Brazil dhe në Francë ku duhanpirësit e përditshëm u pakësuan me një milion mes viteve 2016 dhe 2017.

Kina mbetet deri tani tregu më i madh në botë, por shitjet janë gjithashtu në rënie me pothuajse 10% që nga niveli pik i regjistruar në vitin 2012, sipas ”Euromonitor International”.

Ndërkohë konsumi i duhanit vijon të rritet në shumë shtete me të ardhura mesatare apo të ulëta, veçanërisht në Afrikën Subsahariane, thekson “The Tobacco Atlas”./ (Nga Olivier Thibault) /v.b/ a.jor.ATSH

Llogaridhënia Publike me qytetarët u ndal në Lunik të Librazhdit ku për më shumë se 3 orë çdo banor i kësaj zone shprehu shqetësimet dhe mendimet e tij dhe mori përgjigjet nga ZëvendësKryeministrja Senida Mesi, Kryetari i Grupit Parlamentar, Taulant Balla, ZëvendësMinistri i Mbrojtjes, Petro Koçi, ZëvendësMinistri i Infrastrukturës dhe Energjisë, Artan Shkreli dhe zyrtarë tjerë, të cilët u përgjigjën drejtpërdrejt për fushat që mbulojnë.

Ishte shqetësimi i një qytetari në lidhje me pronën dhe pamundësinë për ta marrë atë për shumë vite që riktheu vëmendjen tek çështja e Reformës në Drejtësi.

“E shihni çdo natë në televizion se sa dhimbje po shkakton Reforma në Drejtësi. Edhe këto dallgët që mundohet të krijojë opozita, vijnë për shkak të dhimbjeve që shkakton kjo reformë. Shumë gjyqtarë e prokurorë, jo vetëm që janë larguar nga sistemi i drejtësisë. Kanë bërë pasuri, duke mos bërë drejtësi, njerëz që kanë bërë para e vila duke u paguar nga njëra palë në dëm të palës tjetër, pavarësisht se pala tjetër është ajo që kishte të drejtë.  Para një viti pikërisht këtë i kërkuam popullit, votën për ta çuar reformën në drejtësi deri në fund. Tashmë reforma në drejtësi do të shkojë deri në fund dhe kush ka të drejtë do marrë drejtësi në gjykatë dhe kush nuk ka të drejtë, s’do të mund ta marrë padrejtësisht atë”, deklaroi Balla.

Ndërsa ZëvendësKryeministrja Senida Mesi, duke u ndalur tek prioritetet madhore të qeverisë, u ndal tek çështja e punësimit si një ndër prioritetet kyçe.

“Nëse flas në terma të përgjithshëm dhe aty ku janë prioritetet e qeverisë, sigurisht e para është punësimi dhe duan që çdo vendimmarrje që neve marrim të prekë sado pak numrin e të punësuarve. Kemi bërë një punë të mrekullueshme për qasjen e investitorëve, karshi biznesit, sepse mendojmë që vetëm sipërmarrja e lirë dhe private është ajo që punëson.
Ne mendojmë që reforma në shërbimet publike është një reformë e cila duhet të vendoset në shinat e duhur dhe duhet t’ju shërbejë qytetarëve. Fjala “shërbej” duhet të ngulitet në mendjen tonë të parën, që jemi administratë publike dhe pastaj në mendjet tuaja. Është e domosdoshme që ju të kuptoni se në jemi këtu pasi paguhemi me taksat tuaja, ne rrogën e marrim prej jush. Jemi të emëruar nga ju dhe na është besuar të punojmë për ju dhe me ju”, përfundoi Mesi.

Po ashtu diskutimet në Lunik u ndalën në disa çështje me rëndësi të madhe për jetën e përditshme të këtyre banorëve si rruga që lidh këtë zonë, uji i pijshëm dhe problemet e energjisë elektrike të cilat shkaktohen nga moti i keq, në një zonë ku linjat tashmë janë të amortizuara.

/gj.mima/ /a.g/ATSH

Një histori si e telenovelave dramatike është ajo e Orjanës që ka ardhur sot në emisionin “Me zemër të hapur”.

Ajo është vetëm 32 vjeç por ka një të shkuar plot me dhimbje. Orjana Këllezi ka humbur në këtë jetë pothuajse gjithë familjen, nënën, babain dhe vëllain ndërsa tani po rrezikon djalin e saj 7 muajsh.

Vëllai i Orjanës bëri vetëvrasje por drama nuk mbaroi me kaq. Pas një viti kreu vetëvrasje nëna e saj në zonën e liqenit në Tiranë. Nuk kaloi shumë kohë dhe babai Skënderi ra pre e alkoolit dhe humbi jetën në kushte që ende nuk dihen. U gjet në morg pas 6 muajve që kishte humbur çdo kontakt me të bijën.

Orjana tashmë ka vetëm një vëlla i cili endet rrugëve dhe nuk ka askënd në këtë botë. Pas humbjes së njerëzve të dashur ajo emigroi në Itali, ku u dashurua me një shtetas italian, Igor Sterbizi me të cilin ka lidhur dhe kurorë. Jetuan në shtetin italian për disa kohë dhe kur Orjana do kthehej në Shqipëri për të ribërë disa dokumente, bashkëshorti i mbylli telefonin dhe nisi një bashkëjetesë tjetër.

“Unë jam martuar në Itali në vitin 2014 në 11 gusht. Akoma jam e martuar por nuk ma jep divorcin. Shteti italian më ka dhënë një ekspuls sepse kam kaluar kohën prej 3 muajsh dhe kur erdha për të bërë disa dokumente në Shqipëri, burri im nisi bashkëjetesën me një grua tjetër”, tregoi Orjana, raporton “BalkanWeb”.

E vetme në mes të katër rrugëve, u lidh me një shtetas amerikan, Polin i cili punonte në ambasadën amerikane në Tiranë. Nga një lidhje tre mujore ajo mbeti shtatzënë dhe solli në jetë një djalë, Liorin. Por shtetasi amerikan me emrin Pol e braktisi kur mori vesh shtatzëninë.

“Unë mendoja se nuk mund të bëja fëmijë. Nuk e prisja të ngelja shtatzënë. Shkoja në banesën e Polit, e kishte përballë liceut. Kur ai ikte në punë i pastroja shtëpinë, laja rroba, i hekurosja rrobat. Kur mbeta shtatzënë dhe i tregova ai u zhduk. Shkova tek banesa e tij por roja i pallatit më tha se nuk banonte më aty. Nuk e di ku është tani”, tregoi në një lidhje telefonike me News24 Orjana.

E pashpresë, në muajin e 7-të të shtatzënisë, Orjana niset drejt Piacencës Itali, ku dëshironte të rinovonte letrat pasi zyrtarisht ajo figuronte e martuar me shtetasin italian. Pas dy ditëve qëndrimi në hotel e zënë dhimbjet e parakohshme, shtrohet në spital atje dhe pas dy muajve sjell në jetë djalin. Strehohet nga shërbimi social në këtë vend si dhe gjen mbështetjen e motrave Nënë Tereza.

Por aty ku mendoi se gjithçka po shkonte mirë, aty shkatërrohet gjithçka.

Më datën 8 maj asaj i kanë marrë djalin në shërbimin social dhe nuk ia japin me pretendimin se 32-vjeçarja nuk është e aftë ta rrisë.

“Fëmijën ma kanë marrë në maj dhe nuk më lënë ta shoh më. Në 8 maj unë dola me djalin dhe më qëlluan në kokë e përfundova në spital. Kur dola nga spitali fëmijën e kishte marrë asistentja sociale dhe tani nuk ma lënë më sepse thonë jam e papërshtatshme. Nuk e di ku është djali. Më kanë thënë që është në komunitet por nuk e di ku është. Nga psikologja e qendrës është bërë një raport pozitiv për mua, por nuk është marrë parasysh. Unë kujdesesha për djalin dhe deri atë ditë nuk ishim ndarë kurrë. Djali im ka edhe disa probleme shëndetësore dhe kujdesesha në maksimum për të. Jam e pashpresë. I bëj apel shtetit shqiptar pasi nuk kërkoj asgjë, vetëm të më ndihmojnë të marr djalin”, apelon 32-vjeçarja, e cila është e gatshme që të kthehet të jetojë edhe në Shqipëri vetëm të marrë djalin. Në studio ishte dhe kushëriri i saj që tregoi çfarë i kishte ndodhur 32-vjeçares.

Stafi i emisionit “Me zemër të hapur” në News24, kontaktoi me avokaten për të drejtat ndërkombëtare Natasha Shehu, e cila i dha disa udhëzime përmes telefonit Orjanës por premtoi që do ta ndihmonte falas për të marrë djalin e saj në rrugë ligjore. Avokatja Shehu gjithashtu u shpreh se 32-vjeçares për shkak të martesës me një shtetas italian i takon të marrë dokumentet e qëndrimit, por edhe nëse nuk ndodh në këtë rrugë, Orjana sipas avokates ka të drejtë qëndrimi për shkak të djalit, i cili ka lindur në Itali.

Mjafton të kalosh në rrugën “Ismail Qemali” që konsiderohet ndryshe edhe ish-Blloku dhe do të hasësh një udhë të mbushur me lloto dhe kazino. Jo vetëm në ish-bllok, por Tirana dhe Shqipëria janë mbushur me bastore, ku shqiptarët hedhin para të pastra në paratë e pista, të cilat pastrohen me të tilla “biznese” kancerogjene për popullatën.

Si pasojë e bixhozit, shumë individë janë shkatërruar dhe kanë marrë në qafë edhe familjet e tyre. Që të mund të mësosh sa i rëndë është fenomeni, mjafton të bisedosh me një person dhe mëson gjithçka se në ç’tmerr e lemeri hyjnë shqiptarët. Pikërisht në ish-Bllok, një meso-burrë tregonte se në Fier, qytetin e tij të lindjes ishte bërë dhe bëhet nami me bastoret, të cilat thithin paratë e familjeve duke i shkatërruar këto të fundit.

“Unë jam nga Fieri. Bashkë me djalin, vite më herët jemi marrë me bixhoz. Llotot janë të këqija, por kazinotë janë edhe më keq. Në ato vite në Fier, mbaj mend se unë dhe djali merreshim me bixhoz. Kemi lënë para pa fund. Linim nga 100 mijë lekë të vjetra, por kishte raste miliona në natë. Jo vetëm ne, por edhe të tjerë persona në qytetin e Fierit. Kishte drejtorë të rëndësishëm në qytet që linin nga 4 – 5 milionë para në natë. Është mikrob, nëse të hyn nuk të del, do luash se s’bën. Kur i humbisnin lekët, kërkonin që t’i paratë e veta dhe zhyteshin edhe më keq. Tmerr kam parë. Disa kanë kryer edhe vetëvrasje, kurse familje të tëra janë shkatërruar. S’të mban gruaja kur merresh me bixhoz”, u shpreh burri.

Ai shton se sa iu takon kazinove, ndërsa jashtë lojtarët kanë më shumë shanse për fitim, në vendin tonë shanset janë shumë të pakta. “Në vendin tonë, nëpër kazino, një shans e ka lojtari, kurse nëntë i ka pronari. Kam qenë në Mal të Zi, në Kroaci dhe atje shanset janë 3 me 10 ose 4 me 10. E kupton se çfarë pabarazie dhe lemerie është këtu”, shpjegoi ai.

Kazinotë vijojnë të jenë prezente në udhët e qyteteve të Shqipërisë, me gjithë premtimin e qeverisë se ata s’do jenë më nëpër rrugë. Ata nuk dërgohen as në ndonjë vend e të grumbullohen diku, siç ndodh jashtë shtetit, por ndodhen të shpërndara, ca këtu dhe ca atje. Raporti më i fundit tregonte se shqiptarët janë duke u shkatërruar si pasojë e problemeve të mprehta sociale të tilla si bixhozi, por edhe droga e fenomene të tjera negative. Llotot dhe kazinotë vazhdojnë të “lulëzojnë” kudo në Shqipëri, duke shkatërruar shqiptarët e thjeshtë e rrënuar ekonomitë tona familjare.

Politikanët shqiptarë rezultojnë “sheikë” vetëm nga pasuritë e deklaruara, imagjinoni pasuritë e fshehura?! Kanë aq shumë para, saqë edhe kur iu vidhen nu kanë guxim të denoncojnë , për shkak se janë para të pajustifkuara.

Gazetari investigativ, Artan Hoxha, të martën, është shprehur se në vitin 2016 nga grupe shumë të sofistikuar kriminale në Tiranë, brenda 6 muajsh, janë grabitur banesat e tre ministrave.

Hoxha në emisionin ‘Opinion’, deklaroi se para dy viteve në Tiranë janë grabitur tetë banesa dhe mes tyre ishin banesa të drejtuesve të lartë të shtetit, ndërsa u vodhën shuma të mëdha parash.

Ai tregoi se këto grabitje, krijuan idenë se ishte një bandë e sofistikuar grabitësish që kishin informacion të klasifikuar, ose një skuadër policore që kishte informacion për shkak të përgjimeve; informohej se kush nga drejtuesit e institucioneve merrte para dhe ata më pas i grabisnin banesën.

Sipas tij, tre banesat e ministrave që ranë preh e grabitjes nga ky grup, nuk rezultojnë të denoncuara në polici për shkak të shumave që pretendohet se iu janë gjetur të fshehura në banesë nga grabitësit.

Hoxha: Ju kujtohet ai gjyqtari kur i shkoi operacionalja në shtëpi, kishte 300 e ca milion lekë të vjetra në shtëpi. Para dy viteve, brenda 6 muajsh në Tiranë ka ndodhur tetë grabitje, aq sa u krijua ideja se ishte një bandë e sofistikuar grabitësish që kishin informacion të klasifikuar ose një skuadër policore kishte informacion për shkak të përgjimeve se kush po merrte lek nga drejtuesit e institucioneve shtetërore dhe shkonin i grabisnin banesën. Në atë kohë u grabitën banesat e tre ministrave për gjashtë muaj.

Mediat italiane shkruajne per skandalin me vellain e ministrit Fatmir Xhafaj dhe protestat që thuhet se kanë trembur qeverinë shqiptare.

“Një skandal në Shqipëri ka lëkundur qeverinë socialiste të udhëhequr nga Edi Rama. Opozita kërkon dorëheqjen e kryeministrit. Kjo për shkak të vëllait të një ministrit të përfshirë në trafikun e drogës me Italinë, kundër sfondit të Tiranës që thotë se është bërë progres në procesin e afrimit me BE-në”. Kështu shkruan Francesco De Palo i Formiche.net.

“Në Shqipëri nuk ka demokraci. Sundimi i ligjit nuk ekziston”. Akuza është e udhëheqësit Basha për qeverinë e udhëhequr nga Rama Vëllai i ministrit të Brendshëm u arrestua në Itali në vitin 2002 dhe u dënua me një dënim shtatë-vjeçar për trafikimin e drogës dhjetë vjet më vonë. Prandaj, opozita shqiptare doli në për të kërkuar dorëheqjen e qeverisë, duke e akuzuar atë për “lidhje me krimin e organizuar”. Turma u nis në drejtim të ndërtesës së qeverisë, më pas policia shpërndau protestuesit, duke mos shënuar incidente.

Agron Xhafaj, vëllai i ministrit, pak ditë më parë shkoi vullnetarisht në Itali për të kryer dënimin e tij, por vijojnë akuzat ndaj ministrit se ka mbështetur vëllanë e tij, pas publikimit të një audio-përgjimi të një korrieri droge.

I njëjti model u ndoq në Rumani një vit më parë me krizën qeveritare edhe nga demonstratat kundër ligjit që mbronte të korruptuarit, pas katër muajsh u rrëzua qeveria.