Përse konsiderohet miku ynë më i mirë?
Përveç dashurisë, të pakta janë ato koncepte që i bëjnë shkencëtarët, të cilët studiojnë kafshët, të jenë më skeptikë, një term ky i përcaktuar si vazhdimisht i ndryshueshëm dhe, padyshim, së tepërmi i modeluar nga përvoja njerëzore.
Por, një libër i ri, i botuar në SHBA, pohon se për qentë dashuria është një fjalë jo vetëm e domosdoshme, por edhe jetësore për sa i përket lidhjes që na bashkon me ta prej mijëvjeçarësh, një nga marrëdhëniet mes interspecieve më të afërta dhe më të rëndësishme të vëzhguara më parë.
Qeni është dashuri
“Fillova të dyshoja ndaj skepticizmit tim”, thotë autori Clive Wynne, një anglez 59-vjeçar që drejton laboratorin e shkencave kanine të Universitetit të Arizonës.
Këto shkenca po njohin një rilindje prej dy dekadash. Në librin «Gjeniu i qenve», Brian Hare gjithashtu mbështet teorinë se qentë janë të pajisur me një inteligjencë të lindur dhe të jashtëzakonshme.
Pëllumbat njohin objekte të shfaqura në dy dimensione, delfinët kuptojnë rregullat gramatikore, bletët kërcejnë për t’u thënë ”shoqeve” të tyre se ku gjendet ushqimi.
Ndërsa qentë janë të paaftë për gjëra të tilla.
Pas shumë vitesh kërkimi multidisiplinar, Clive Wynne propozon të ndryshojë model.
”Hipershoqërueshmëria dhe një instinkt shoqëror ekstrem i bën ata ndryshe dhe jo inteligjenca”, thotë Wynne.
Një gjen shumë i veçantë
Sipas zbulimeve më të fundit, hormoni përgjegjës i besimit dhe i empatisë te njerëzit, oksitocina, gjithashtu ndikon në marrëdhëniet mes qenit dhe të zotit.
”Kur njerëzit dhe qentë shihen në sy, norma e oksitocinës pëson një rritje të beftë”, sipas studimeve të kryera nga Takefumi Kikusui në universitetin ”Azabu” në Japoni. Pikërisht si ajo që është vëzhguar mes nënës dhe foshnjës.
Kërkimi shkencor mbi gjenetikën hapi një pistë të re, nga e cila u frymëzua Clive Wynne.
Në vitin 2009, në Universitetin e Kalifornisë në Los Anxheles, specialistja e gjenetikës, Bridgett von Holdt zbuloi se qentë kishin një mutacion të gjenit përgjegjës tek njeriu me sindromë Williams.
Kjo sindromë përkthehet me një vonesë mendore dhe një hipershoqërueshmëri.
“Qentë, si të gjithë njerëzit që vuajnë nga sindroma Williams, kanë një dëshirë të madhe për të krijuar lidhje afërsie, për të pasur marrëdhënie personale të ngrohta, të marrin dhe të japin dashuri”, shkruan Clive Wynne.
Kjo pistë ka qenë pohuar nga përvoja të shumta sjelljeje, që çdokush mund t’i riprodhojë në shtëpi me disa karamele dhe para’.
Një prej tyre, një studiues hapi derën e shtëpisë me ndihmën e një litari. Qeni atëherë vuri re, jashtë në distanca të barabarta nga dera, të zotin e tij dhe një tas për ushqimin.
Vëzhgimet vunë në dukje se truri i qenve stimulohej më tepër nga lëvdatat, sesa nga ushqimi.
Por kjo prirje e lindur për dashuri duhet të inkurajohet dhe zhvillohet që më herët. Dhe gjithçka dëshmon se kjo histori dashurie nuk është unike për njerëzit. Kështu, një fermer ka rritur këlyshë nga një koloni pinguinësh në një ishull të vogël australian me qëllim për të mbrojtur zogjtë nga dhelprat.
Gjithçka që keni nevojë është dashuria
Cilve Wynne është i bindur se gjenetika mund të zbulojë sesi të parët tanë kanë zbutur qenin para 14 000 vitesh.
Një teori sugjeron se paraardhësit e qenve mblidheshin në vendet ku njerëzit hidhnin jashtëqitjet e tyre, dhe menjëherë, ata filluan të zbuteshin, deri në çastin kur filluan të shoqëronin njerëzit në ekspeditat e gjahut.
Kjo hipotezë, mbështetur nga autori, sigurisht është më pak romantike se sa imazhi i gjahtarëve që kapin dhe zbutin këlyshët e ujqërve, edhe pse cilësohet si fenomen “plotësisht i pavërtetueshëm” duke pasur parasysh egërsinë e tyre ndaj njerëzve.
Fatmirësisht, ecuritë e fundit teknologjike mundësojnë përcaktimin e fijeve gjithnjë e më të hershme të ADN-së. Ndoshta do ta zbulojmë momentin që gjeni që kontrollon sindromën e Williams ndryshoi tek qentë.
”Mutacioni ka ndodhur para 8 000 apo 10 000 vitesh”, shton më tej Clive Wynne, në mbarim të Epokës së fundit të Akullnajave, kur qentë dhe njerëzit shkonin bashkë për gjah.
Megjithatë, mësimi që nxjerrim janë se metodat e ashpra të zbutjes shkojnë përtej natyrës së qenve.
“Qeni juaj pret që ju t’i tregoni rrugën. Në vend që t’i mbysni me qafore, inkurajoni pozitivisht dhe tregohuni dashamirës”, këshillon ai.
“Qentë na japin shumë dhe nuk kërkojnë gjë në këmbim”, thekson ai.
“Nuk ia vlen të blesh gjithë këto lodra, bonbone apo ku di unë se çfarë tjetër. Ata kanë nevojë për shoqërinë tonë dhe të jenë pranë nesh”, shton Clive Wynne./ atsh
