Aurora

Mali i Tomorrit është një nga më të pasurit në flore e faunë e në të njëjtën kohë është edhe një nga më të respektuarit në vend për shkak të vendit të shenjtë që ka në majën e tij. Bukuritë janë të mrekullueshme dhe sigurisht fshatrat që e rrethojnë, mbajnë një pjesë të asaj çfarë ai është. Një prej fshatrave më të njohur në këtë zonë për bukuritë e pamasa, është edhe Bogova, ajo është vendosur në të djathtë të lumit Osum dhe ndodhet pikërisht poshtë prehrit të malit të Tomorrit.

Bogova është vendpushimi perfekt ku mund të gjesh burime ujore e malore, që derdhen në lumin Osum të rrethuara këto nga një pyll masiv pemësh. Është peizazh karakteristikë shqiptar , ku ndërthuren natyrshëm bimësia barishtore në shtratin e lumit, rrapet e pishat e larta. Nuk ka më mirë sesa të shijosh ujin e ftohtë me mishin e qengjit në hell të shoqëruar me rakinë e famshme të Skraparit që deri më tani nuk gjendet e dytë. Gjelbërimi i pyjeve shtrihet nga të gjitha anët, deri tek “Rezervati i Bogovës”, pyll i cili sipas banorëve të zonës ka qenë i preferuar për gjueti nga ish-udhëheqja e kohës së komunizmit. Rezervati zë një sipërfaqe prej 350 hektarësh pyll, ku nuk mungon derri i egër, lepujt e dhelpra.

Peizazhi i Bogovës ka vlera mjedisore të pa zëvendësueshme dhe tepër shplodhëse për vizitorët e shumtë, që marrin rrugën për të kaluar një kohë të shkurtër me bukuritë e natyrës.

Në Bogovë ndjen vërtetë bukurinë, misterin dhe mrekullinë, ëndrrën dhe ashpërsinë e jetës midis ngjyrave të shkëlqyera të natyrës, ku fare lehtë mund të ndiesh të fryjnë vetëm erërat e lira.

E ndodhur në lartësinë 265 metra mbi nivelin e detit Bogova ka një klimë të freskët. Me malin që i bën hije, ujin që zbret nga brendësia i tij dhe gjelbërimin nga të gjitha anët, përbëhet nga tetë fshatra dhe njihet për bimët medicinale e pllakat e gurit.

Bogova, quhet ndryshe edhe si porta hyrëse e turizmit pasi pret e përcjellë  gusht besimtarët bektashi të cilët ngjiten në malin e shenjtë, malin e perëndive e të Dodonës Pellazgjike. Tomori është quajtur mal mbretëror nga vizitorët, e ndërsa nga besimtarët quhet Baba Tomori. Nuk ka mal tjetër në botë që të quhet baba, por këto ndodh, ai është mali i mrekullive.

Xhamia e Plumbit është ndërtuar në vitin 1773 nga Mehmet Pashë Bushati (plaku), themeluesi i familjes së njohur të Bushatllinjve të Shkodrës rrëzë Kalasë së Rozafës në Lagjen Qafë të qytetit me një arkitekturë osmane dhe sot është edhe Monument Kulture i Kategorisë së Parë.

Lagjja e Qafës, është lagjja më e vjetër e qytetit të Shkodrës. Kjo lagje së bashku me Kalanë e Shkodrës përbëjnë historinë e vjetër të qytetit. Në këtë lagje ndodhen edhe disa monumente kulture që kanë i kanë rezistuar kohës deri sot. Ndër më kryesoret dhe në gjendje të mirë është Xhamia e Plumbit.

Xhamia e Plumbit është një nga ndërtesat më të vjetra të Shkodrës dhe xhamia më e madhe dhe më e bukur e Shqipërisë deri në gjysmën e parë të shekullit të XX, periudhë në të cilën filluan të ndërtohen xhami të dimensioneve të mëdha.

Xhamia ka qenë e veshur me plumb prandaj është quajtur edhe “Xhamia e Plumbit”, e me këtë emër njihet edhe sot, mbas 240 vjetësh. Xhamia është e vendosur në pjesën e jashtme të pazarit të Shkodrës, rrëzë kalasë Rozafa, në një livadh në rrafshinën e lumit Kir e Drin

Për nga forma e ndërtimit është frymëzuar nga xhamia e sulltanëve të Stambollit. Xhamia e Plumbit është e vetmja në Shqipëri për nga lloji, që fillon me një oborr me kolona të gjëra, para se të hysh në sallën e faljes. Salla e faljes paraqitet si një bllok i ulët, kapërcyer nga një tambur tetëkëndësh (oktogonal) shumë i lartë, në maje të së cilës qëndron kubeja gjysmë rrethore. Interieri shfaqet si një dhomë e gjatë dhe e gjerë, pavarësisht se përmasat janë jo dhe aq të mëdha.

Tremi (sofat) i xhamisë është i tipit të mbyllur me hapësirën e zbrazët qendrore. Nga brenda, harqet gjysmë rrethore të shtyllave janë të mbuluar me dymbëdhjetë kupola të vogla që xhamisë i japin një pamje madhështore klasike, ndërsa elementet e hershme të stilit të Stambollit dhe Bursës janë përfaqësuar në pjesët e stolisura mbi derë dhe dritare me harqe të rrejshme të thyera, luneta dhe parmaqe prej hekuri.

Në këtë xhami gjendet një shkrim që na jep një informacion historik, ku shkruhet: Madhëria e veprave bamirëse dhe bujare, Mehmet Pasha e ndërtoi këtë xhami madhështore në vitin 1187 (hixhrij)

Në datën 16 nëntor 1990, ditën e xhuma, në Xhaminë e Plumbit është mbajtur edhe ceremonia e parë e drejtuar prej Haxhi Hafiz Sabri Koçi, me një pjesëmarrje të jashtëzakonshme, me rreth 65.000 vetë.

Xhamia e Plumbit në Shkodër është Monument Kulture i Kategorisë së Parë. Ajo është pionierja dhe prijësja e të gjitha xhamive në mbarë Shqipërinë, që u hapi rrugën dhe me të filloi ripërtëritja, shndriti shkëndija që i zgjoi shqiptarët për të shëruar plagët e mjerimit të shpirtrave dhe njëherësh fillojnë edhe ndryshimet.

Xhami e Plumbit është vepër trashëgimisë kulturore dhe gëzon një vëmendje dhe interesim të veçantë nga Qeveria Turke për ta restauruar me të gjitha parametrat historike të saj.