Aurora

Pagjumësia është një çrregullim që manifestohet në mënyra të ndryshme.

Vështirësia në të fjetur është vetëm një prej tyre.

Ka njerëz që nuk i zë gjumi lehtë, që nuk flenë dot gjithë natën ose që zgjohen shumë herët.

Studimet e fundit, të cilave u referohet AgroWeb.org, kanë identifikuar kategoritë e pagjumësisë, të cilat do t’i gjeni si më poshtë:
Pagjumësia e Përgjithshme
Pagjumësia e përgjithshme ka të bëjë me vështirësi në fjetje dhe zgjimin përpara kohe.

Këto çrregullime mund të përkufizohen edhe nga një cilësi e dobët e gjumit.
Pagjumësia e Përshtatur
Ky çrregullim i njohur edhe si pagjumësia akute ose pagjumësia afat-shkurtër buron nga stresi ose edhe nga një emocion i bukur që largon gjumin.

Me t’u larguar stresi ose emocioni pozitiv, rikthehet gjumi normalisht.
Pagjumësia E Nxitur
Kjo ndodh me fëmijët, Kur fëmijët nuk bien për të fjetur vetë, por kanë nevojë që prindërit të diktojnë orën e gjumit.

Nëse kjo ndodh, fëmijët flejnë normalisht, në të kundërt ata mund të qëndrojnë zgjuar për shumë orë.
Pagjumësia Idiopatike
Ky është një çrregullim që zgjat gjatë gjithë jetës dhe nis që në fëmijëri.

Ajo mund të shkaktohet nga ndonjë problem mjekësor, psikik, ngjarje stresuese, përdorimi i medikamenteve e të tjerë.

Ky çrregullim ndodh kur në organizëm prishen ekuilibrat. Sistemi i zgjimit është tepër aktiv dhe ai i gjumit jo.
Pagjumësia Për Shkak Të Medikamenteve dhe Kafesë
Medikamentet, kafeja, alkoli, substancat e tjera apo një ushqim i caktuar që ju rëndon, e prishin cilësinë e gjumit.

Ky çrregullim vijon për kohë të gjatë edhe ku i keni lënë këto pije, medikamente apo substanca.
Pagjumësia Për Shkak Të Një Problemi Mjekësor
Problemet mjekësore shkaktojnë pagjumësi.

Ky çrregullim më pas mund të vazhdojë të shpaloset herë pas here edhe nëse problemi mjekësor është zgjidhur.
Pagjumësia Paradoksale
Kjo pagjumësi është e ashpër dhe bën që njerëzit të ndihen sikur nuk kanë fjetur për një ose dy ditë.

Njerëzit e prekur nga ky çrregullim thonë se janë të vetëdijshëm për mjedisin rrethues edhe nëse duket sikur po flenë.

Ata kanë tendencën ta ekzagjerojnë për kohën që u është dashur të mbyllin sytë dhe për sasinë e gjumit.
Pagjumësia Psikofiziologjike
Ky çrregullim shoqërohet me një shqetësim të tepruar në lidhje me arsyet që ju mbajnë zgjuar.

Pagjumësia në fjalë shfaqet ngadalë dhe avancon me kalimin e viteve.

Njerëzit e prekur nga ky problem, ndihen të shqetësuar sapo vjen ora e gjumit.

Ata tensionohen shumë dhe më pas nuk flenë dot.

Efektet e kafeinës në shkurtimin e periudhës së gjumit dhe përkeqësimin e cilësisë së tij janë të dokumentuara.

Për më tepër, kafeina e prish gjumin duke e nxitur njeriun të zgjohet disa herë brenda natës.

Ndikimi i kafeinës tek gjumi varet jo vetëm në sasinë e kafeinës që merret në mbrëmje por edhe në sasinë që është marrë gjatë ditës.

Ndjeshmëria njerëzore ndaj kafeinës ndryshon në varësi të njeriut dhe faktorëve të tjerë siç është mosha.

Ciklet e gjumit

Gjumi ndahet në dy cikle: Lëvizja Jo e Shpeshtë e Syve dhe Lëvizja e Shpeshtë e Syve

Cikli i parë njihet si gjumi aktiv dhe zgjat nga 80 deri në 100 minuta gjithësej.

Cikli i dytë është pasiv dhe gjatë kësaj kohe, muskujt e duarve dhe këmbëve qetësohen totalisht.

Gjatë këtij cikli ndodhin shumë prej ëndrrave dhe kjo qetësi gati si ‘paralizë’ është mburoja neurologjike për të parandaluar çdo veprim të nxitur nga ëndrrat.

Gjatë natës, njeriu kalon nga një cikël gjumi tek tjetri për të rimëkëmbur trupin dhe trurin.

Ndikimi i kafeinës tek ciklet e gjumit

Studimet kanë konfirmuar se kafeina çakordon orën e trupit dhe pakëson kohëzgjatjen e çdo cikli. Efektet janë më të mëdha nëse ju konsumoni kafeinë pasdite ose në mbrëmje.

Sipas të dhënave nëse konsumoni kafeinë 6 orë përpara se të bini për të fjetur, kohëzgjatja e gjumit shkurtohet me një orë.

Truri përdor një substancë kimike të njohur si adenosine për t’u qetësuar dhe për të mirëpritur gjumin.

Kafeina e prish këtë rrugëtim.

Në fazat e para të gjumit, trupi dhe truri nisin të qetësohen. Frymëmarrja ngadalësohet, temperatura e trupit ulet.

Organizmi nis të rimëkëmbet në çdo qelizë.

Nëse trupi ka shumë kafeinë në sistem, e gjithë rimëkëmbja që duhet të ndodhë në fazat e gjumit është e vakët dhe e cunguar.
Tek disa njerëz ndodh e kundërta

Megjithatë, kafeina nuk ka të njëjtin ndikim tek të gjithë. Shumë prej amvisave në Shqipëri nuk e imagjinojnë dot jetën pa një kafe pasdite.

Pavarësisht kësaj, ato e bëjnë gjumin top. Në këto raste, hyjnë në lojë genet.

Metabolizmi i disa njerëzve e përpunon kafeinën më ngadalë dhe i disa të tjerëve me shpejt.

Konsumojneni kafenë me kujdes dhe mos harroni që prishja e cikleve të rëndësishme të gjumit shkakton probleme serioze me zemrën.

Ky informacion ka për qëllim të plotësojë, të mos zëvendësojë këshilla nga mjeku juaj ose ofruesi i kujdesit shëndetësor dhe nuk ka për qëllim të mbulojë të gjitha përdorimet e mundshme, masat paraprake, ndërveprimet ose efektet negative. Ky informacion mund të mos i përshtatet rrethanave tuaja specifike shëndetësore.

Molly Pawlett, një adoleshente 14-vjeçare, gati sa s`vdiq nga një gabim serioz shëndetësor që shumë femi kushtojra harrojnë çdo muaj.
Ishte një nga ato ditet e sikletshme të ciklit. Vajza kishte vendosur nje tampon qysh ne drek dhe sapo mendonte te shtrihej. Kështu e lodhur sic ishte vendosi të mos e hiqte tamponin e saj e të shtrihej. Por edhe pse ajo priste të bënte një gjumë nate të qetë, gjithcka iu shndërrua në një makth të vërtetë. Ajo u zgjua me një ndjenjë parehatie dhe shkoi të zgjonte nënën e saj për ndihmë. Sapo nëna e saj vuri re atë skuqje të çuditshme lëkure në trupin e vajzës së saj, ajo e çoi menjëherë në spital.

“Në fillim mendova se Molly kishte alergji, por kisha frikë se ishte diçka më serioze,” tha nëna Sonia Pawlett.

Diagnoza që kurrë nuk e mendonte
Mjekët e diagnostikuan me sindromin e shokut toksik, një komplikim kërcënues për jetën që përfshin disa infeksione bakteriale. Shpesh shkaktohen nga toksinat e prodhuara nga bakteret Staphylococcus aureus (staph), por gjendja gjithashtu mund të shkaktohet nga toksinat e prodhuara nga bakteret e streptokokut të grupit A, sipas Klinikës Mayo.
Për fat të mirë, adoleshenti arriti në spital në kohë, por nëse ajo do i kishte injoruar simptomat, rasti i saj mund të kishte përfunduar tragjikisht.

Kush preket nga kjo sindrome ?
Sindromi i shokut toksik lidhet kryesisht me përdorimin e tamponeve . Sa më gjatë të mbani një tampon, aq më e lartë është rreziku juaj ndaj kësaj sëmundje (TSS).
Shumica e etiketave paralajmëruese të kutive të tamponit ju rekomandojmë që të mos e mbani kurrë një tampon për më shumë se tetë orë.
Megjithëse TSS zakonisht prek gratë, infeksioni bakterial mund të dëmtojë edhe burrat dhe fëmijët, zakonisht të shkaktuara nga kafshimet e infektuara të insekteve, plagët e hapura, piercings, kirurgji etj.

Simptomat
Sipas WebMD, simptomat më të shpeshta të TSS janë të ngjashme me gripin:
Ethe
Skuqje lëkure
Presion të ulët të gjakut
Problemet të veshkave
Problemet respiratore
Turbullime

Ndërsa këto simptoma mund të jenë shenja të problemeve të tjera shëndetësore, ato janë flamuj të mëdhenj të kuq të TSS, veçanërisht nëse keni të vendosur një tampon.

Trajtimi
Konsiderohet se është një emergjencë mjekësore. Nëse po përjetoni simptomat e mësipërme (veçanërisht gjatë veshjes së një tamponi), gjëja më e mirë për të bërë është largimi i tamponit menjëherë dhe kontroll në spitalin më të afërt.

Pacientët e diagnostikuar me TSS duhet të qëndrojnë në kujdes intensiv për disa ditë, sipas linjës shëndetësore. Mjekët zakonisht japin një recetë me antibiotik për të ndihmuar trupin të luftojë infeksionin e tij bakterial; medikamentete për të rregulluar presionin e gjakut, lëngje për të ndihmuar dehidrimin dhe injektime për të ndihmuar sistemin imunitar.