Te fundit nga zona

Ne nje postim ne faqen ne facebook te Kuvendit te Dukatit eshte bere nje deklrate ne lidhje me token pjellore te Valltos. Statusi i plote :

450 hektarë tokë pjellore e Valltos, mbahet e bllokuar qëllimisht për të varfëruar Krahinën. 5 milion euro të ardhura mund të xhirojë kjo tokë nëse përdoret siç duhet.

150 vende pune me pagesa të larta mund të hapen. 
Dukati, Tragjasi, Radhima dhe Orikumi të bashkuar duhet të ngrihen për ta kërkuar këtë të drejtë.
Të bashkohemi për të mirën individuale dhe komunitare.

Të mos budallallepsemi pas mavropartive fasadë që vetëm llapaqënosin e kurrë nuk bëjnë asgjë.
Europën e Amerikën e kemi këtu. Mos e braktisni vendin.

Ibrahim Shyti u lind më 18 maj 1879 në fshatin Tragjas të Vlorës, në një familje të njohur për veprimtarinë e saj kombëtare. Të parët e tij ishin përfshirë në lëvizjet antiosmane në fillim të shekullit të XVIII dhe sidomos në kryengritjen e vitit 1847. Në atë periudhë, gjyshi nga i ati dhe gjyshi nga nëna, bënin pjesë në parinë e Tragjasit dhe Dukatit, pasqyruar në vargjet e Spiro Dines “Valët e detit” dhe këngën “Pamporrët errinë”, ku thuhet:

Pamporrët e detit vinë,

Na kërkojnë parësinë,

Mahmud Hoxhë Tragjasin,

Në Dukat dervish Alinë,

Në Stamboll duaj t’i shpinë…”

Babai i tij ishte djali i Mahmud Hoxhës, një patriot i njohur në Shqipërinë e Jugut, mësues i familjes Vlora, rreth viteve 1845, i cili me ndihmën e familjes Vlora, ishte shkolluar në Zosimenë e Janinës dhe kishte bërë shkollë për klerik në Stamboll. Nga e ema ishte nipi i Kamber Delos, edhe ky patriot i njohur në jug të vendit. Te dy antarë të beslidhjes së Beratit më 1829 dhe udhëheqës te kryengritjeve të Reformave të Tanzimatit.

I ati i Ibrahimit, Tahir Mahmud Hoxha (Shyti), në vitet 1878-1880, u bë një nga veprimtarët e Lidhjes shqiptare të Prizrenit. Ai bashkpunoi me kapedanët e Himarës si Odhise Kasnecin, Musa Bodo nga Dukati dhe sidomos me kryetarin e degës së Lidhjes së Prizrenit për Vlorën, Mustafa Pashë Vlora.

Në këtë vatër familjare u rrit dhe u edukua Ibrahim Shyti, i cili mësimet e para i mori në shkollën turke të fshatit.

Që në moshë të mitur në vitin 1981 u largua nga fshati, së pari në Vlorë e më tej në disa qytete të vendit, duke përfunduar në Stamboll në 1908, ku në nëntor mori pjesë në pritjen që ju bë Ismail Qemalit, nga klubi “Bashkimi”. Në Stamboll krijoi lidhje të shumta me patriotë të kohës, sidomos me djalin e madh të Ismail Qemalit, Mahmudin, me të cilin punuan për fitoren e Ismail Qemalit, si deputet i Vlorës. Në këtë kohë ai ra në kontakt me shumë gazeta të kohës, që botoheshin në gjuhën shqipe, si: “Kombi” e Bostonit, “Dielli” e shqiptarëve të Amerikës, “Shqypja e Shqypnisë” e Sofjes, “Rryfeja” e Egjyptit, “Besa” dhe “Bashkimi” të Stambollit, “Liria” të Selanikut etj. Nëpërmjet shtypit krijoi lidhje me emra të rëndësishëm, si Shahin Kolonja, Kristo Floqi, Mitat Frashëri, e të tjerë, me të cilët pasqyronte në faqet e shtypit problemet e kohës.

Më 1909 u kthye në qytetin e Vlorës, ku u përfshi në një aktivitet të lartë patriotik si para dhe pas shpalljes së pavarësisë, periudhë në të cilën u bë qendër e shkëmbimeve të materialeve të gazetave dhe librave të patriotëvë më të mëdhënj të vendit, duke hapur librarinë “Shpresa” e cila sipas amanetit të tij, ju dhurua bashkisë së Vlorës, me nje volum prej mbi 5000 titujsh, si dhe shumë dokumenta të tjera me vlerë të madhe për historinë e vendit.

Për aktivitetin e lartë patriotik në shërbim të vendit, Bashkia e Vlorës, i ka dhënë titullin e lartë “Qytetar Nderi i Vlorës”, krahas shumë figurave të mëdha të kombit. Për luftën që bënte për ndriçimin e vendit, është burgosur dhe internuar disa herë, duke filluar nga turqit e deri tek internimi gjerman, nga i cili mundi të dilte gjallë më 1945, ku gjeti gjëmën për djalin e tij Hektorin, i cili kishte vdekur në kampin e Prishtinës.

Ja çfarë shkruan Petro Marko për patriotin Ibrahim Shyti.

“E njoha kur ishim nxënës në shkollën tregtare 1925-1931. Kur shkonim në librarinë e tij, na priste sikur t’ishim bijtë e tij. Na ndihmonte, edhe materjalisht. Libra, fletore, gazeta i merrnim sikur t’ishin tonat. Ai na jepte shtypin që botohej jashtë atdheut “Dielli”, “Shqipëria e Re” dhe disa herë edhe “Liria kombëtare”. Na porosiste të thelloheshim në parathëniet e përkthimeve të Nolit, duke na porositur se për ju më shumë vlen parathënia. Na porosiste si të ruheshim nga spiunët. Ai ishte anti feudal, antizogist, anti-italian dhe një nga propagandistët më të flaktë të ideve të rilindasve, të Avni Rustemit dhe Halim Xhelos.

Më vonë e kuptova se ai sintetizonte frymën patriotike të Vlorës. Ishte prototipi i shpirtit popullor, i patriotizmit vlonjat. Kur u rrita, u lidha me të. Kudo ku kam vajtur e kam kujtuar me dashuri dhe respekt këtë patriot që jepte gjithçka për popullin e për Shqipërinë dhe nuk kërkonte asgjë. Kur u ktheva nga Spanja në 1940, takimin e parë e bëra me Ibrahimin, i cili nuk më la të shkoja në hotel, por më mbajti në shtëpi. Mbas disa javësh, kur u ktheva nga fshati, Ibrahimi ishte shumë i shqetësuar se agjentët e Italisë, bënin propagandë për të rekrutuar ushtarë e milicië vlonjat për t’i hedhur në luftë kundër Greqisë. Na porositi që të mos rrinim të qetë e të luftonim me çdo kusht që të mos gënjehej asnjë shqiptar e të shkonte e të luftonte për armikun që i kish zënë derën. Përpiluam një trakt dhe e daktilograoi Luteri, djali i madh i tij. Ai e shumëfishoi, dhe një grup të rinjsh, shumica, të Shkollës Tregtare. U arrestua Ibrahim Shyti, djali i tij, Luteri, e shoqja dhe nja dyzet veta të tjerë. U mbyll dyqani i Ibrahimit, ku u shtyp trakti i parë anti italian, që bënte thirrje për të mos marrë pjesë në luftën italo-greke.

Ishte e para familje shqiptare që persekutohej barbarisht nga fashizmi Italian. Ishte pranvera e vitit 1940, një vit pas okupimit fashist të shtatë prillit. Këtë meritë historike të Ibrahim Shytit dhe të familjes së tij, nuk duhet ta harrojmë kurrë. (shkruan Petro Marko)

Në burgje dhe internime me Ibrahimin, kam jetuar si me një vëllain tim të madh. Shumë herë i kërkoja ndjesë për gjëmën që i suallmë familjes së tij, por ai më buzëqeshte.

Në burgje e internime, sjellja e tij korrekte, me karakter, me bujari, me krenari, ndillte respekt jo vetëm tek ne, që e deshëm dhe e respektonim, se ishte i thyer në moshë dhe vuajtjet fizike qenë të rënda, po ndillte adhurim edhe tek shokët e huaj: grekë, italianë, jugosllavë, me të cilët vuanim dënimet kolektivisht, të bashkuar kundër të njëjtit armik.

Ibrahim Shyti, në burgje, në internime, ka qëndruar si burrë duke dhënë kurajo dhe shpresa të tjerëvë, që nga vuajtjet dhe torturat, dobësoheshin e nga ndonjëherë dëshpëroheshin. Ai me shakara, me anektoda, me filozofinë e shqiptarit optimist, na mbante me kurajo, tallej me ata që frikësoheshin. Urrente ata që u përuleshin fashistëve. Nga grupet e shumta që kishte në burgje dhe në internime – Ai qëndronte besnikë me ne… Të gjithë habiteshin me qetësinë e tij, me buzëqeshjen e tij edhe në çastet më të vështira e më kritike. Ishte shëmbull i qëndrueshmërisë, i guximit, i solidaritetit, i konspiracionit.

Gjatë rrugës së gjatë të jetës sime, ku njoha me mijra shokë shqiptarë e të huaj, për mua një nga më të dashurit mbetet në zemër e në mendje Ibrahim Shyti, njeri i thjeshtë, patriot, përparimtar, që i dha çdo gjë Shqipërisë dhe që nuk i kërkoi asgjë. Një figurë e ndritur, e denjë për t’u marrë si shëmbull për edukimin e brezave që vijnë.” – përfundon rrëfimin e tij, i madhi Petro Marko, Tiranë Korrik, 1981

*Nga “Epistolari i Ibrahim Shytit, Vlorë”. (Përgatiti Arben Shytaj sekretar i shoqatës “Tragjasi”)

VKB Nr.62, datë 30.10.2000

Osmën Muhamet Haxhiu
Ali Asllan Asllani
Ahmet Miftar Ahmataj
Shaban Sulejman Demiraj
VKB Nr.25, datë 27.03.2001

Agron Sulaj
VKB Nr.36, datë 24.04.2001

Jani Kostandin Minga – Mësues i Popullit
Ibrahim Hasan Kushta – Mësues i Popullit
Harrilla Marko Kuçuli – Mësues i Popullit
VKB Nr.75, datë 12.10.2001

Romano Prodi
VKB Nr.2, datë 28.01.2002

Petro Marko (pas vdekjes)
VKB Nr.80, datë 27.09.2002

Kristo Papajani
VKB Nr.80/1, datë 25.10.2002

Familja Adem Jashari
VKB Nr.13, datë 31.03.2003

Xhorxh Soros (George Soros)
VKB Nr.19, datë 30.05.2003

Ali Mihali (mjek) pas vdekjes.
VKB Nr.23, datë 08.06.2006

Anna Kohen – Personalitet i shquar i komunitetit shqiptaro – izraelit.
VKB Nr.36, datë 22.09.2006

Ibrahim Shyti – Publicist, atdhetar
Albert Verria – Aktor, Artist i Popullit
Liza Laska – Aktore, Artiste e Merituar
Meliha Doda – Këngëtare e Trios Vlonjate
Reshat Osmani – Këngëtar i Trios Vlonjate
Kostandin Thana – Këngëtar i Trios Vlonjate
Albert Minga – Regjisor – Artist i Merituar.
Mounir Bouchenaki – Zv/Drejtor i Pergjithshem i UNESCO-s, Drejtor për Kulturën.
Tatjana Gjonaj – Ambasadore, Përfaqësusese e përhershme e Shqipërisë pranë UNESCO-s
Haxhi Dalipi – Artist i Merituar, Dirigjent dhe kompozitor i shquar
Pirro Cakrani – Këngëtar, krijues dhe mbështetës i talenteve te reja
SH.T.Z Alfred Moisiu – President i Republikës së Shqipërisë

VKB Nr.16, datë 29.06.2007

Ibrahim Zejno
VKB Nr.1, datë 31.01.2008

Hashim Thaçi
VKB Nr.26/2, datë 02.07.2008

Xhevair Rexhepi (pas vdekjes)
VKB Nr.5, datë 5.02.2009

Neshat Tozaj (pas vdekjes)
VKB Nr.6, datë 5.02.2009

Shyqyri Zeneli (pas vdekjes)
VKB Nr.7, datë 5.02.2009

Spiro Jovani
VKB Nr.9, datë 5.02.2009

Afrim Agalliu
Agron Hamo
Mane Lumani
Muhamet Liko
VKB Nr. 6, datë 25.03.2010

Gafur Meçaj
VKB Nr. 15, datë 22.04.2010

Zeqir Alizoti
VKB Nr. 16, datë 22.04.2010

Pavli Flloko
VKB Nr. 17, datë 22.04.2010

Drita Pelinku
VKB Nr. 44, datë 12.08.2010

Vasillaq Goda
VKB Nr. 45, datë 12.08.2010

Hatiqet Bendo
VKB Nr. 46, datë 12.08.2010

Fatos ARAPI
VKB Nr. 60, datë 28.10.2010

Theodhori Driza (Todi)
VKB Nr. 78, datë 23.12.2010

Ilir Ngresi
VKB Nr.61, datë 28.10.2010

Abdyl Deromemaj
VKB Nr.62, datë 28.10.2010

Qirjako Sava
VKB Nr.63, datë 28.10.2010

Myqerem Ferra (pas vdekjes)
VKB Nr.64, datë 28.10.2010

Leka Kruta
VKB Nr.65, datë 28.10.2010

Adem Gjyzeli (pas vdekjes)
VKB Nr.66, datë 28.10.2010

Kleopatra Skarço (Dokle)
VKB Nr. 25, datë 31.05.2012

Sergio Strozzi, Konsulli i Përgjithshëm i Italisë në Vlorë
VKB Nr. 31, datë 21.06.2012

Fatmir LIMAJ
VKB Nr. 32, datë 21.06.2012

Prof. Dr. Bardhyl Golemi (Mësues Veteran, Akademik)
VKB Nr. 33, datë 21.06.2012

Pëllumb Velo (shkrimtar dhe fabulist)
VKB Nr. 49, datë 8.11.2012

AKADEMIK REXHEP QOSE
VKB Nr. 50, datë 8.11.2012

ISMAIL KADARE
VKB Nr. 51, datë 8.11.2012

JOHN L. WITHERS, II
VKB Nr. 52, datë 8.11.2012

DRITAN HOXHA (pas vdekjes)
VKB Nr. 53, datë 8.11.2012

RAMUSH HARADINAJ
VKB Nr. 54, datë 8.11.2012

AKADEMIK REXHEP FERRI
VKB Nr. 55, datë 8.11.2012

SAMI LUSHTAKU
VKB Nr. 56, datë 8.11.2012

SOKOL BASHOTA
VKB Nr. 57, datë 8.11.2012

MUSA DEMI
VKB Nr.6, datë 29.03.2013

Alfred Zijai (pas vdekjes
VKB Nr.38, datë 12.12.2013

Neki Dredha
VKB Nr. 39, datë 12.12.2013

SHYQYRI BALLA (pas vdekjes)
VKB Nr. 40, datë 12.12.2013

KASO PETOSHATI (pas vdekjes)
VKB Nr.21, datë 8.05.2014

Irfan Pustina (pas vdekjes)
VKB Nr.22, datë 8.05.2014

Kristo Frashëri
VKB Nr.23, datë 8.05.2014

Odise Papa
VKB Nr.24, datë 8.05.2014

Jani Hondro (pas vdekjes)
VKB Nr.60, datë 11.12.2014

Prof. Dok. Sabit Brokaj
VKB Nr.61, datë 11.12.2014

Pëllumb Xhufi
VKB Nr.62, datë 11.12.2014

Paskal Milo
VKB Nr.63, datë 11.12.2014

Mexhit Haxhiu
VKB Nr.64, datë 11.12.2014

Viktor Papavangjeli

Alushajt jane familje me tradita te larta patriotike. Ne kete familje lindi edhe Sadedini me 1905. Ende Shqiperia ishte nen sundimin osman. Babai i tij, Ahmeti merrej me blektori   dhe punonte nje cope toke ne rreze te Pezule. Nuk ishin ne gjendje te mire ekonomike por ishin familje e ndershme atdhetare.

Me 6 prill 1939 Sadedini rrembeu armen dhe u bashkua me bashkefshataret e tij te Hani i Geges ne fushe Dukat per te luftuar pushtuesin fashist-italian qe zaptoi Shqiperine me 7 Prill 1939. Ai ishte pjesetar i cetes partizane territoriale te fshatit Dukat dhe mori pjese ne te gjitha aksionet qe organizoi ceta.

Ishte trim dhe perdorte shume mire mitralozin. Mitralieri Sadedin Alushi  qellonte ne shenje ne cdo aksion luftarak qe kryente ceta. Kurre nuk iu nda cetes.

Me 5 gusht 1943 ne Shatah te Dukatit u degjua mitralozi i Sadedinit mbi autokolonen italiane. Autokolona u shpar tallua. Ceta mori ar met dhe pajisjet e tjera dhe ushtaret rober i la te lire. Ushtaret dhe oficeret shkuan ne Vlore dhe u ar matosen. Armiku ishte dinak dhe i pabese. Ar miqte u rikthyen me 8 Gusht 1943 dhe ne fushe Dukat e do gjen dhe e shkat erruan gjithcka.

Sadedini ishte ne rreze te Pezule. Lu ftoi kunder forcave fa shiste dhe rezistoi. Ata ishin shume. Plu mbat e armikut e pershkuan gjoksin e trimit. Ai u v ra per te mos vd ekur kurre. Rapsodi kendoi :

Sadedin Ahmet Allushi
Te dyzetat nuk i mbushi
Fjale pak e zemer prushi
Fa shistet italiane
E rrethuan ne cdo ane
Donin ta zinin te gjalle
Veshtire ta kapesh luane
Preferon me mire i v rare
Se sa te kapet i gjalle.

U shpall deshmor me vendim nr 24. date 30.10.1979.

Nga Halo Sinani

70 VJET CLIRIM..Tragjasi ecen me kohen Tragjasi jeton me luften.ndaj dhe kete poeme sa nje peme jakushtoj tragjasit ku sot muret e zhuritura na sjellin ne kujtese ate epope te lavdishme ,luften e bijve dhe bijave e Tragjasjote qe dhane jeten per lirine qe gezojme sot..Lavdi deshmoreve…

O Tragjas jeton me luften

(Ne 70 vjetorin e clirimit atdheut,kushtuare Tragjasit dhe bijve te tij qe i dhane aq shume luftes clirimtare)

Ja ku erdhe prape o i kuqi Nendor
Nendori betejave nendori lirise
Sot gjaku bijve te tu kuqon me shume se kurre
Gjaku i bijve te tu,Tragjas i Laberise

Sa shpejt kaluane keto shtate dekada
Ndaj dita e lirise me ktheu koken prapa
Pershkoja rrugen tende dhe i heshtur mendonja
Sa shume i ke dhene o Tragjas,vendit te Shqiponjave

Lart atje ne sfond,ne altarin e Lirise
je dhe ti nder te paret Tragjas i Laberise

E kush si ju i dha vendit mbi 300 luftetare
E kush si ju i dha atdheut mbi dyzet deshmore
I dha kater heronj,yje te pashuare
Flasin muret e tua qe qendrojne si meteore

Ishin aktivistet e tu,te asaj lufte regjizore
Me Halim Rramohiton,dhe me Sinan Gjone
Me te tjera figura,zemer zjarrta “emblema”
Si Shyqyri Alimerko dhe Fejzo Gjomema

Apo babai i aksoneve biri atentateve
Ai Maliq Muco qe s’flinte gjume pas darke
Se u printe ne balle,merte plumbin i pari
Heroi i “Kicokut”Kastriot Muco Komisari

Eh ! sa komandante te shquar lufte
Ajo vater asaj rreze mali nxori
Me Abaz Fejzon e zgjuare dhe te hekurt
Me kolonelin Sali Ormenin”Taborrin”

Eh ! sa gjenerale me emer,dhe me dhjetra Kolonele
Baballare te ushtrise ajo vater kish pjelle
Ishin Bijte e tu ata qe hidhnin ne ere depo
Ishin bijte e tu qe prinin demostrata
Me veshtrimin hedhur,larg ne horizonte
Paralajmeronin lirine nga malet e larta

Ishin bijte e tu pioneret e pa epur
Qe rrugicave te qyteteve te mernin gjak ne vetull
ishin bijte e tu qe u jepnin plumbin ballit
Fashove,spiuneve,dhe kujtdo tradhetari
Ata qe lanin hesapet dhe zgjidhnin hallet
Pastaj me pushken ne sup,bleronin malet

“Maje malit a maje gurit
Kudo degjohej pushka jote
Gjaku derdhej per flamurin
Per lirine e kesaj toke”

Ishin djemte dha vajzat e tua si nuse
Krenaria e Brigades se peste sulmuese
E ku nuk lane gjurme ,ku nuk derdhen gjak
Qe nga “Qafa e Kicokut”ne Kosove dhe ne Sanxhak

Atje ku me e ashper behej beteja
Ne zhegun e vapes,ne bore ne shi,ne ngrice
Ne “Qafen e Gjarperit”,ne shpellen e Kozares
Ne Gjalicen e Lumes,ne Mavrove dhe Drashovice

Te varfera ne vater,te zjarrta ne zemer
Ishin bijat tuaja qe sakrifikuane rinine
Kur ne gerxhe ne male e shkruane ate emer
Deshmore te atdheut me Zonjen “heroine”

Ne gjurmet e Norave te Hotit dhe Kelmendit
Qe me armet ne dore ato troje mbronin
Ecnit dhe ju me kengen e maliherit
Se atdhene e lire pa “Barbare enderronit..

Ndaj atje ne Shkalle te Matit ne nje pllaje mali
Kompania jote u ndesh me mercenare
Atje te mori plumbi,tu ngrit “Piedestali”
Per te mbetur Zonja Curre si “Yll i pashuare”
Dhe trimerite e tua nuk kane te mbaruare
O Tragjas i Laberise i kengeve dhe valleve
Kot te huajt nuk na kane lakuare
Kur na kane quajtur “Mbreteri e vogel e maleve”

Ne “Qafen e Gjarperit”ne nje nga netet e nxehta
Nje mitroloz gjerman nuk kish te pushuare
E pse e plagosur trimja Rajme Stepa
Ja rremben nazistit armen neper duar…

Te tjere aktiviste te luftes antifashiste
Nuk u qendruane dot torturave te kampeve naziste

Atje ne “Lager Mauthauzen”sundonte “Efialti”
Ndaj nuk dukej te vinte Cane Ali Caci
Kurre nuk do ktheheshin,me kot priste Tragjasi
Mustafa Selam Mucon,dhe Muhamet Alem Kabashin
Apo trimat qe s’ju tremben torturave,plumbit
Si Hektor Shyti ne kampin e Prishtines
Si Elmaz Alimerko ne kampin e Zemunit

Dhe rrije i heshtur Tragjas asaj maje kodre
Me eren e luftes qe ndihej ne vatra
Gati ne flake e gjithe Shqiperia
Ne flake te tera,male fusha fshatra

Te kish dhene natyra nje vendosje “ideale”
Me detin perballe dhe qarkuare me male
Ndaj dhe “Pipinot” ndiqnin te njejtin avaz
Nga malli qe kishin,te vizitonin shpesh Tragjas

Nje dite te bukur maji provuane te tera armet
Donin te tatonin pulsin tek guret e pragut
E ku kish poligon me te sigurt se Tragjasi..?
Nga perroi Xhamit dhe rrezen e “Cirakut”

Dhe nje dite vape gushti kur po u vinte fundi
Me te gjitha armet ndermoren nje fushate
Goditen gjithe fshatin,shpella pyje dhe korije
Po shpejt e harruan se “Shqiponjat fluturojne lart”

Luftonin djemte e cetes”Hodo Zeqiri”
Dhe nuk tundeshin nga “Instikami”
Se kishte komandante te zote ne krye
Me Xhemil Cakerrin dhe Berto Asllanin

Ikte nje dimer i veshtire
Por bisha me shume u egersua
Kur nuk matej dot me djemte ne male
Kthehej dhe digjte shtepite e tua

Nje dite pashke prilli bilbilat kendonin
Te dogji Gjermani dhe e nxori merakun
Lart ta ngriti emrin,me popujt qe lirine donin
Ndaj ne strofen e tij,shkuane ja moren hakun

Lufta e djemve tuaj ku liria ne ball u ndriste
Na rreshtoi ne nje front me boten Antifashiste

O Tragjas i Laberise tani se c’mu kujtua
Se ne nje lume gjaku,notonin dhe simotrat e tua

Me Vranishtin e “Lumit” me Boroven martire
E njejte ish masakra e njejte kasaphana
Me Lidice te Prages a Oradour Sur Glaine
Apo ne Saint’Anna di Stazzema atje ne Toskana

Ne Limozh te Frances ne Oradour sur Glaine
Luhej nje drame e madhe nga bisha Gjermane

Muret e zhuritur qendrojne si “Memorial”
Qe te kujtojne te kaluaren,masakrat e bishes
Nje muze qe flet per 642 te masakruare
Ne depot e drithit apo brenda mureve te kishes..

Por i njejte ish skenari e njejte dhe skena
Skenari i torturave i djegjes i flakes
Qe nga Saint’Anna di Stazzema
Gjer tek Borova jone dhe Lidice e Prages

Por ti o Tragjas ne kerkim te idealeve
E bere luften dhe nuk u gjunjezove
Fale asaj natyre dhe atyre maleve
Popullin e ruajte dhe lirine e fitove

Luftonin bijte e tu ne gjithe Shqiperine
Luftonin dhe bijte e shqipes maleve rreth teje
Kur ceta dhe bataljone formonin ushtrine
Qe i dha ngjyren “Clirimtare” asaj epopeje

Dhe vinte Br12S si roja e kongresit
Ne malet e Laberise ne zonen e bregdetit

“Vallja e luftes” te tjera skena gjente
Qe nga Gjon Bocari ne majen e “Llustres”
Betejat e tua mernin ngjyra vjeshte
Brigjeve te Shashices,brigjeve te Jonufres

Dhe ti o Tragjas e pse nen qiell te hapur
Ne front dhe prapavije rrihte zemra jote
Tani ishe njesh me luften me vatren e perflakur
Po te qeshte “liria” lart ne horizonte

Shkollat ku ne sot mesojme
Apo rrugicat e qyteteve
Na kujtojne heronjte e maleve
Ata bijte e nenave

O Tragjas i Laberise
Qe i jep drite historise
Bijte e tu ne lufte te rene
Te kane ngrit dhe i ngre ne kenge
Ndaj vepren e tyre me lavdi mbuluare
Historia e ka shkruare

Por ne emer te heronjve te deshmoreve luftetareve
Te viktimave dhe atij fshati zhuritur dhe djegur
E meriton “piedestalin” gdhendur me germa kapitale
Ku te flasin ne shekuj bijte e tu te heshtur
Se ti Tragjas ecen me kohen
Se ti Tragjas jeton me luften..

Athin  M.Vreka,Vitori Ferati Vreka

Të shkosh në plazhet e gjirit të Vlorës nga Uji i ftohtë e deri në Orikum dhe të mos lësh një pjesë nga koha jote për në Llogara, mos thuaj  që isha në Vlorë. Një vakt në Llogara, mëngjes apo drekë, është një kënaqësi mbresëlënëse. Ushqimet blegtorale bio këtu janë fantastike, ose, ndoshta  kështu të duket mes freskisë së pishave, që nga mishi i pjekur në hell, nga djathi, gjiza, salca e lëkurës e deri te arapashi, gatim tradicional i zonës me të përbrendshmet e qengjit, miell  misri dhe gjalpë.

Kënaqësia tjetër më e madhe, është rruga që mbi Dukat e deri në qafë sipër, ku duket Riviera, fshatrat e Himarës, Korfuzi dhe brigjet e Jonit.

E shijon këtë mrekulli me makinë, natyrisht duke ecur ngadalë, por edhe duke zbritur here pas here nga makina për të marrë një dorë çaj apo rigon mali, apo për të soditur pishat, që për shkak të erës, i ngjajnë një flamuri të shpalosur, dhe bash për këtë ato quhen pisha flamur.

Në qoftë se je i ngeshëm dhe kurioz mund të hysh thellë në pyll dhe të relaksohesh me pamjet e mrekullueshme dhe bimësinë që gjen atje.

Llogaraja është shfrytëzuar si vend pushimi që në periudhën komuniste. Këtu ishin ndërtuar kampe pushimi për punonjësit dhe për fëmijët.

Tani aty është krijuar një fshat i bukur turistik me hotele, motele, restorante dhe mjedise argëtuese çlodhëse dhe argëtuese. Vegjetacioni i dendur dhe klima e freskët në verë dhe e ashpër në dimër, me mundësi shfrytëzimi për lojëra dimërore, shto këtu edhe rrugën që shkon nga Tirana për në Sarandë e bëjnë këtë vend nga më të vizitueshmit në Shqipëri.

Fshati turistik

 Fshati Turistik Llogora ndodhet në zemër të Parkut Kombëtar Llogora. Ajo ka një sipërfaqe prej 1.2 ha. Në brendësi të saj ndodhen 16 vila druri, hotel 4 katësh me pishinë të brendshme, Beer Club, Tavernë, Restorant, Bar, fushë basketbolli, sallë konferencash dhe dy salla të vogla të cilat mund të përdoren për festa të vogla familjare ose mbledhje.

Në stinën e verës kur temperaturat janë të larta në qytetet e tjera të Shqipërisë, në Llogora temperatura gjatë ditës është 10 gradë Celcius më e ulët, ndërsa gjatë natës arrin 10-12 gradë Celcius. Kjo ju jep një freski gjatë gjithë ditës dhe një gjumë te ëmbël gjatë natës. Ndërsa në periudhën e dimrit Fshati Turistik Llogora mbulohet nga dëbora. Në brendësi të territorit shëtisin të lirë drerë dhe sorkadhe të cilët i bëjnë pushimet në këtë vend akoma më magjike.

Në raste festash, Fshati Turistik Llogora organizon mbrëmje argëtuese me muzike live, darka speciale dhe surpriza te tjera.

Fshati Turistik Llogora ofron mundësi argëtimi për të gjitha moshat, duke filluar që nga pishina, që ndodhet në brendësi të hotelit dhe është funksionale gjatë gjithë vitit, një fushe basketbolli, bilardo, ping-pong, table-soccer, mjetet e nevojshme për trecking (ecje në mal) etj.

Gjithashtu, sipas dëshirës, në dispozicionin të turistëve ka udhërrëfyes që shoqërojnë në zonat më të bukura të parkut kombëtar Llogora si: Pllaja e Jul Cezarit, Pisha Flamur, shpella të zonës, në Dukat etj.

Në Fshatin Turistik Llogora ndodhen tri salla konferencash me kapacitete përkatësisht 160, 30 dhe 20 persona, të cilat mund të përdoren për konferenca, seminare, trajnime, mbledhje biznesi, etj. Këto salla janë të pajisura me të gjitha sistemet bashkëkohore audio dhe vizive.

Llogara-Dukat, Orikum-Karaburun: një zonë, dy ekosisteme

Një nga qendrat më të mëdha në këtë zonë ka qenë dhe është Orikumi, që shtrihet në bregun jugperëndimor të Gjirit me të njëjtin emër, në këmbët e gadishullit të Karaburunit. Qendra arkeologjike ndodhet në një kodër të ulët shkëmbore gëlqerore në fundin e një skele druri që ndan një lagunë të vogël nga gjiri (Pasha-Liman). Një kanal, tani i shndërruar në një kënetë lidhte lagunën me detin. Orikumi ka qenë qytet antik i disa periudhave, që nga ato greke, romake dhe deri në mesjetën e hershme. Sot ai është kthyer në një qytet modern, që merr më shumë rëndësi dhe gjallëri në nerv me vërshimin e turistëve të shumtë vendës dhe të huaj. Orikumi ka akoma mundësi dhe resurse të tjera turistike të pashfrytëzuara. Ende një pjesë e tij, më e bukura, mbahet nga repartet ushtarake në një vijë të gjatë bregdetare.

Por Orikumin nuk duhet ta marrësh të shkëputur nga e gjithë zona për rreth që fillon nga Lugina e Llogarasë deri në Pashaliman (tek Gjiri i Bristanit) duke u kufizuar me Gadishullin e Karaburunit, me luginën e Llogarasë dhe Dukatit fushë duke përfunduar me lagunën e Orikumit. E vendosur midis Parkut Kombëtar Llogara dhe Rezervatit Natyror të Menaxhuar Karaburun kjo zonë shërben si një urë lidhëse midis dy ekosistemeve natyrore, dhe është pjesë e pandarë natyrale e tyre.

Çuditë natyrore të portës së Rivierës Shqiptare

Parku Kombëtar i Llogarasë gjendet në juglindje të qytetit të Orikumit dhe 37 km larg qytetit të Vlorës. Ai përmbledh një sipërfaqe prej 1,010 ha. Ajri i freskët e i shëndetshëm, pamja e mrekullueshme e drurëve halorë,fshati turistik dhe ujët e ftohtë që burojnë nga brendësia e maleve i japin këtij parku vlera turistike e kombëtare. Nga të huaj e vendas cilësohet si një nga vendet më të bukura të Rivierës Shqiptare. Parku i Llogarasë përbëhet nga dru halore, pisha e zezë, bredhi, lisi, mëllenja e butë e robulli. Ështe shpallur monument natyror dhe kulturor në vitin 1966, po në atë vit ka marrë dhe statusin e parkut kombëtar. Prej disa vitesh në park funksionojnë një sërë objektesh turistike si hotele të vegjël, restorante, bare të hapura në natyre, etj., të cilët kënaqin kërkesat e turistëve dhe udhëtarëve.

Tri gjëra që nuk duhet të lësh pa parë dhe pa shijuar në Llogara

Pisha flamur

Te kilometri 31 i rrugës Sarandë-Vlorë, në dalje të Parkut, në të djathtë të rrugës kryesore, ndodhet Pisha Flamur, që është shpallur Monument Natyre dhe që është lehtësisht e dallueshme.

Ajo ndodhet në lartësinë 910 m mbi nivelin e detit, ka një moshë mbi 100 vjeçare dhe  mbart vlera unikale, si vepër artistike e erërave të Jugut. Pisha i përket llojit Pinus nigera. Ka formën e flamurit si rezultat i veprimit të erërave të forta të juglindjes. Është e gjatë 20 m, ka perimetër 3.30 m, diametri maksimal 75 cm, ka moshë rreth 100 vjeçare. Ky monument ka vlera shkencore, biologjike, estetike dhe turistike. Disa degë po thahen nga faktorët natyrorë.

Pisha flamur vazhdimisht ka tërhequr vëmendjen e vizitorëve vendas e të huaj dhe është botuar në guida të ndryshme turistike dhe botime shkencore. Natyrisht këtu nuk mund të rrish pa bërë një foto, me të cilën mund t’u mburresh miqve në Facebook, duke u thënë: “A e shihni ku kam qenë unë”?!

Për të vajtur tek ky monument merret rruga automobilistike Vlorë – Dukat – Llogora deri pra se të dalësh në Qafën e Llogorasë, në të djathtë të rrugës, pasi keni kaluar fshatin turistik. Por edhe po nuk patë Pishën Flamur të evidentuar si të tillë, në Llogara ka plot pisha të tilla, që për shkak të erërave, në një anë janë të zhveshura dhe në anën tjetër kanë  plotë degë, si një flamur i shpalosur.

Kullat e Dervish Aliut në Dukat

Kullat e Dervish Aliut ndodhen në afërsi të fshatit Dukat i Vjetër, 4 km nga rruga nacionale Vlorë-Sarandë. I ndërtuar në fillim të shek. XIX ky kompleks mban emrin e Dervish Aliut, personazh i njohur si organizator i revoltave fshatare kundër reformave të Tanzimatit në Shqipëri gjatë viteve 1847-1848. Banesa është e tipit Kullë, që i ngjan një keshtjellëze të fortifikuar.

Kullat e Dervish Aliut u ndërtua në vitin 1828 nga specialistë janinas, për të siguruar mbrojtjen e fshatit, si dhe për të shërbyer si strehim në kohë të vështira sulmesh a luftërash.

Tri kullat e Dervish Aliut kanë rreth 40 frëngji dhe prej andej mund të luftonin mbi 200 luftëtarë.

Në dhjetor 1977 Kullat e Dervish Aliut u shpallën shtëpi-muze dhe u  morën nën kujdes nga Instituti i Monumenteve të Kulturës. Edhe sot ato gëzojnë statusin e Monumentit të Kulturës, por  fatkeqësisht, me gjithë rikonstruksioneve që i janë bërë, po shkojnë drejt degradimit.

Për të vizituar këtë monument kulture ndiqet rruga që të çon në qendër të Dukatit të Vjetër. Pasi arrihet në qendër të fshatit merr rrugën që të çon në lagjen “Mazo”. Rruga që të çon deri në qendër të fshatit përshkohet nga makina, më tej rreth 1 km ecet në këmbë.

Sipas dëshirave dhe shijeve këtu gjen të gjitha llojet e kuzhinave, që nga ato evropiane, por edhe të krahinave të tjera shqiptare. Por ajo që është e veçantë në artin kulinar të restoranteve të Llogarasë, është kuzhina tradicionale labe, mishi i pjekur në hell, kukurecët, arapashi dhe kosi me arra.

Të shkosh në Llogara dhe të thuash nuk kam ngrënë arapash, më mirë mos trego se ke qenë atje. Arapashi është specialiteti më tipik i kuzhinës së staneve të Labërisë. Bëhet në formë qulli me miell misri, gjalpë dhe të brendshmet e kecit dhe të qengjit. Se çfarë shije dhe sa i këndshëm është, nuk përshkruhet dot. Po të doni, shkoni dhe e shijoni!

Një nga qendrat më të mëdha në këtë zonë ka qenë dhe është Orikumi, që shtrihet në bregun jugperëndimor të Gjirit me të njëjtin emër, në këmbët e gadishullit të Karaburunit. Qendra arkeologjike ndodhet në një kodër të ulët shkëmbore gëlqerore në fundin e një skele druri që ndan një lagunë të vogël nga gjiri (Pasha-Liman). Një kanal, tani i shndërruar në një kënetë lidhte lagunën me detin. Orikumi ka qenë qytet antik i disa periudhave, që nga ato greke, romake dhe deri në mesjetën e hershme. Sot ai është kthyer në një qytet modern, që merr më shumë rëndësi dhe gjallëri në nerv me vërshimin e turistëve të shumtë vendës dhe të huaj. Orikumi ka akoma mundësi dhe resurse të tjera turistike të pashfrytëzuara. Ende një pjesë e tij, më e bukura, mbahet nga repartet ushtarake në një vijë të gjatë bregdetare.

Por Orikumin nuk duhet ta marrësh të shkëputur nga e gjithë zona për rreth që fillon nga Lugina e Llogarasë deri në Pashaliman (tek Gjiri i Bristanit) duke u kufizuar me Gadishullin e Karaburunit, me luginën e Llogarasë dhe Dukatit fushë duke përfunduar me lagunën e Orikumit. E vendosur midis Parkut Kombëtar Llogara dhe Rezervatit Natyror t ë Menaxhuar Karaburun kjo zonë shërben si një urë lidhëse midis dy ekosistemeve natyrore, dhe është pjesë e pandarë natyrale e tyre.