Aurora

Tumaca është një nga gatimet më të hershme e të vjetra të kuzhinës shqiptare. Ky specialitet është zahire e përgatitur si trahanaja, dromkat, rosnicat apo petkat. Tumacat janë pite të thara të copëtuara në kubikë.

Ky gatim e ka prejardhjen nga kuzhina turke dhe prej shekujsh është bërë pjesë e kuzhinës shqiptare,

Në disa zona të vendit quhet Tumacë e në disa të tjera, kryesisht në Shqipërinë e Mesme quhet Tutmoç.

Tumaca jo vetëm që përgatitet në mënyra të ndryshme por edhe kombinimet e saj janë të larmishme e plot shije gjithashtu.

Ato mund të përgatiten në formën e supës së trashë por edhe të mbuluara me salca të ndryshme.
Më poshtë keni një recetë shumë të vjetër arbëreshe, të trashëguar brez pas brezi emri i të cilës është “Tumac shpie Skanderbeg”.

Mësohet se tumaca ka qenë një nga gatimet e shtruara në sofrën e Heroit tonë Kombëtar, Gjergj Kastriot Skënderbeu.
Përgatitja e Tumacës së Shtëpisë sipas Traditës Arbëreshe
Përbërësit
Për piten
½ kg miell

100 ml ujë të vakët

100 ml qumësht

1 kokërr vezë

Kripë
Për salcën
500 gr domate të freskëta

Një hudhër të plotë

Majdanoz të freskët

Borzilok të freskët

Një filxhan kafeje me copa bajamesh

100 gramë djathë nga qumështi i deles

Vaj ulliri

Kripë
Përgatitja
AgroWeb.org ju udhëzon të hidhni miellin, vezën, kripën, qumështin dhe ujin e vakët në një tas dhe përgatisni brumin duke e punuar me duar derisa të krijohet një masë e butë.

Lyejeni masën e brumit me pak vaj ulliri, lëreni të pushojë për 30 minuta e më pas ndajeni në toptha jo shumë të vegjël, pasi petat që do hapni duhet të kenë trashësinë e pites.

Petët që do hapni më pas, shtrojini në një vend ku ka diell apo është ngrohtë dhe lërini që të thahen mirë.

Pasi të jenë tharë thyejini dhe ndajini në copa të vogla katrorësh dhe janë gati.

Përgatitja e salcës

Për përgatitjen e salcës, si fillim AgroWeb.org ju udhëzon të grini hollë domatet dhe t’i vendosni në një tigan të madh apo tenxhere dhe t’i kaurdisni me vaj ulliri derisa volumi i domateve të bjerë.

Shtoni hudhrat dhe bajamet e thërrmuara, majdanozin dhe borzilokun e grirë hollë, hidhni dy gota me ujë dhe lëreni që të masa të nisë të vlojë.

Në momentin që salca nis të vlojë hidhni pitet e thara, pra tumacët, (për një person masa është një filxhan çaji e pak me kubikët e piteve të thara).

Lëreni të ziejnë bashkë derisa pitet të zbuten dhe lëngu të bëhet në fomën e salcës pak të lëngshme.

Ose një variant tjetër është edhe përgatitja e tumacëve siç përgatiten makaronat.

Zihet uji në një tenxhere me kripë e pak vaj ulliri. Kur të vlojë hidhen tumacët të ziejnë derisa të zbuten.

Në një enë tjetër përgatiten domatet me hudhrat dhe erëzat si më sipër vetëm se lihen që ziejnë plotësisht derisa salca të trashet.

Më pas, salca u hidhet sipër tumacëve.

Në të dyja rastet e përgatitjes, tumaca shërbehet e ngrohtë dhe sipër spërkatet me djathë të bardhë deleje (receta e ka djathë deleje por ju sipas preferencës mund të përdorni djathra të ndryshëm.

Shumë e ngatërrojnë me krem karamelin, e disa të tjerë me qumështorin, por kur e provon, kupton se bëhet fjalë për një ëmbëlsirë krejt unike që të përfshin tërësisht me shijen e saj.

Tradita shqiptare është padyshim e shijshme.

Receta të ëmbla apo të kripura, të gatuara prej shekujsh me radhë, të trashëguara brez pas brezi e kanë shndërruar kuzhinën shqiptare në një nga më të veçantat e kulinarisë botërore në përgjithësi.

Më poshtë është Kajmaçina, një ëmbëlsirë fantastike kremoze me përbërës të thjeshtë dhe me një shije unike, traditë e amvisave të Prizrenit.

Kajmaçina është një nga ëmbëlsirat më të shijshme të kuzhinës shqiptare.

I lehtë plot shije dhe fantastik, ndër të preferuarit në raste festash, Kajmaçina ka mahnitur me shijen e tij këdo që e ka provuar.
Përgatitja e Kajmaçinës në Shtëpi
Përbërësit
8 kokrra vezë

8 lugë gjelle me sheqer

1 l qumësht

4 lugë gjelle niseshte
Sherbeti
300 gramë sheqer

200 ml ujë

Përgatitja

Si fillim, në një tas të gjerë, duhet që të rrihni vezët bashkë me sheqerin dhe niseshten.

Më pas, vijojmë duke shtuar qumështin pak nga pak duke i përzier vazhdimisht dhe pandërprerje derisa të krijohet një masë homogjene.

Këtë masë e shtrojmë në një tepsi të nxehtë, të lyer me pak vaj.

Kajmakçina piqet në temperaturë maksimale për 30-40 min derisa sipërfaqja e saj të bëhet e kuqërremtë.

Përgatisni ndërkohë sherbetin duke hedhur në një tenxhere sheqerin dhe ujin dhe duke i lënë të vlojnë derisa masa të bëhet të formën e sherbetit.

Pasi piqet nxirret nga furra dhe menjëherë i hidhet sipër sherbetin i cili duhet të jetë i ngrohtë gjithashtu.

Kjo ëmbëlsirë shërbehet e ftohtë.
Kombinimet
Kajmaçina mund të kombinohet me arra dhe biskota të thërrmuara, të cilat mund t’i hidhen në sipërfaqe por edhe në fund të pjatës para se të vendosni ëmbëlsirën në të.

Gjithashtu, kajmaçina kombinohet në mënyrë të mrekullueshme edhe me fruta të ndryshme. Mund të prisni disa luleshtrudhe dhe banane në kubikë të vegjël dhe t’i vendosni në sipërfaqen e saj.

Tjetër kombinim i shijshëm është edhe vendosja e lëkurave të grira të limonëve ose portokalleve si dhe frutave të thata në sipërfaqe të kajmaçinës.

Lulet e kungullit janë përdorur në kuzhinë që mijëra vjet më parë nga qytetërimet e lashta.

Edhe në Shqipëri këto lule kanë vendin e tyre në shumë receta fantastike. Disa prej këtyre gatimeve janë me barishte dhe disa të tjera shpalosin shijen e luleve të kungullit.

Në restorantet cilësore, petalet e luleve të kungullit përdoren të skuqura, në antipasta, sallata por edhe për zbukurime të ëmbëlsirave. Ato janë frymëzuese në gatime të ndryshme në kuzhinë.

Lulet e kungullit kanë një shije të ëmbël, të ngjashme me kungullin sigurisht. Ato mund të përdoren edhe në supa, salca, perime të mbushura apo të skuqura.

Janë aq të lehta si ushqim sa mjeshtrat më të famshëm i quajnë ‘ushqimi perfekt i mesnatës’.

Por kanë një disavantazh. Ato duhet të konsumohen menjëherë pas blerjes, sepse nuk zgjasin shumë në frigorifer.

Nëse jeni me fat dhe i rrisni vetë kungujt dhe kungulleshkat, atëherë mund t’i shijoni lulet e kungullit për një kohë të gjatë.
Vlerat ushqyese
Këto lule kanë vitamina dhe minerale, por 90% e përmbajtjes së tyre është ujë. Kjo do të thotë që duhet të hash shumë prej tyre që të marrësh doza të vlefshme ushqimore.

Në 100 gramë lule kungulli, gjendet gjysma e dozës ditore të vitaminës C, 40% të vitaminës A dhe një sërë vitaminash B.

Ato janë shumë bujare në folat, që e bën shtatzaninë, justifikimin perfekt për të ngrënë lule të tiganisura kungulli me pak gjalpë.
Si të blini lulet e kungullit
Lulet e kungulleshkave vyshken shpejt. Ato duhen konsumuar menjëherë sapo blihen. Në treg kërkoni për kërcenj të gjelbër e të njomë me lule portokalli të ndezur që nuk kanë nisur të vyshken.
Si të ruani lulet e kungullit
Ju duhet t’i mbani ato të paketuara mirë, të mbështjella me letër plastike dhe në një ambient të freskët. Vendosini në një ambient ku nuk ka rrezik të shtypen nga produkte të tjera.
Si të gatuani lulet e kungullit
Përdorimi tradicional i këtyre luleve është ai i skuqjes dhe mbushjes. Lulet e skuqura janë të shijshme dhe të lehta për t’u gatuar.

Kalojini pak në miell me pak kripë pasi t’i keni larë dhe tiganisini për 2-3 minuta. Vendosini në një letër pecetë që të lëshojnë yndyrën dhe i keni gati.

Shija e tyre delikate shkon mjaft mirë me vezët, sallatën jeshile dhe veçanërisht me djathin e freskët të baxhove shqiptare.