Pulat që ne blejmë në supermarket, përmbajnë baktere qe jane potencialisht vdekjeprurëse. E raporti i kesaj eshte Gjashtë në dhjetë pula pra jane te demshme per shendetin.
Edhe pse dihet prej dekadash që kampilobakteri gjendet në fermat e pulave, asgjë nuk është bërë në lidhje me të. Prandaj, zyrtarët e shëndetësisë i paralajmërojnë konsumatorët që të parandalojnë veten nga infeksioni dhe tregtarët duhet të marrin përgjegjësinë për produktet e tyre.
Pjesa më e madhe e rasteve të helmimit ndodhin për shkak të lëngut të pulës kur ajo është e pagatuar. Sipas studiuesve, kjo shkakton edhe bakteret përgjegjëse duke i shumuar shumë shpejt.
Ju duhet ta lani mishin e pulës me kujdes para përgatitjes, edhe pse në fakt nuk rekomandohet. Kjo, për shkak se rrit rrezikun e infeksionit me kampilobaktere, të cilat mund të përhapen në duar gjatë larjes. Megjithatë, nëse ndodh infeksioni, simptomat zakonisht zhvillohen brenda dy deri në pesë ditë pas ngrënies së mishit të kontaminuar.
Shumica e njerëzve shërohen brenda disa ditësh, por në disa raste infeksioni mund të shkaktojë sindromën e zorrëve nervoze, artritin reaktiv dhe mund të çojë deri në abort. Më të rrezikuar janë të vegjëlit, të moshuarit, njerëzit me sistem të dobët imunitar dhe pacientët me kancer. Për këto kjo mund të jetë fatale.
Dr. Frida Jorgensen thekson se tregtarët duhet të rrisin presionin mbi fermerët e pulave për të përmirësuar kushtet në fermt, ndërsa studiuesit thonë se po bëjnë gjithçka për të gjetur metoda që do të zvogëlojnë praninë e këtij bakteri (Campylobacter).
Para ca vitesh, kur solla ne jete njërin prej fëmijëve, unë dhe nënat e tjera duhet të shkonim në një dhomë të veçantë për tu dhënë gji foshnjave tona.
Në periudhën e parë të lindjes së fëmijës të gjitha nënat janë të frikësuara se mos ndoshta nuk kanë mjaftueshëm gji ose nuk ju vjen fare. Është e qartë që kemi shkëmbyer këshilla, mendime, frikëra, emocione, por edhe përvoja ndërkohë që mbanim në krahë dhe ushqenim me gji fëmijët.
Stafi ishte shumë i mirë dhe na ndihmonim në çdo moment dekurajimesh kur fëmijët nuk flinin apo nuk donin të pinin gji.
Infermieret na ndihmonin dhe na jepin udhëzimet e duhura në lidhje me çdo pyetje që ne kishim.
Në mesin e të gjitha nënave ka qenë një e cila më ka impresionuar. Qëndronte e ulur në heshtje dhe fëmijën e mbante para. Deri më tani gjithçka ishte në rregull. Por gjëja që më goditi ishte fakti se ajo nuk bëri asnjë hap për t’i dhënë gji fëmijës. As nuk u përpoq t’ja tregonte gjirin. E puthte fëmijën e përkëdhelte, por nuk i jepte gji. Nuk ishte as e tensionuar. Asgjë. Ishte shumë normale. Pas disa minutash infermierja arriti me shishe në dorë dhe me një qetësi totale filloi të ushqente fëmijën.
Të gjitha ne shkonim në atë dhomë disa herë në ditë dhe domosdo që do të krijonim dhe miqësi. Me disa ajo krijoi një lloj afrimiteti. Kurse unë jo.
Një grua e gjeti kurajon dhe e pyeti se pse nuk e ushqen fëmijën me gji.
Ajo me qetësinë më të madhe u përgjigj se nuk ka asnjë lloj arsye. Thjesht kështu e kam zgjedhur. Por sigurisht që fëmija udhëhiqet nga instikti i nënës, nga aroma e saj, nga shurma e zërit të saj dhe nga çdo gjë tjetër.
Stafi bënte shpesh mbledhje me nënat mbi rëndësinë që kishte qumështi i gjirit. Por ajo përsëri vazhdonte dhe i jepte me shishe dhe ishte e bindur për vendimin e saj.
Fëmija sigurisht që do të rritet dhe me qumësht formulë, por nga qumështi i nënës do të merrte disa vitamina më shumë.
Ky veprim më ka ngelur në mendje sepse më duket e çuditshme në qoftë se një nënë ka aftësinë për t’i dhënë qumësht fëmijës dhe vendos të mos i japë për çfarëdolloj arsye tjetër. Me të vërtetë që nuk e kuptoj këtë vendim, por në të njëjtën kohë dhe nuk e dënoj. Gjithkush është i lirë të bëjë atë që mendon dhe në mënyrën që ai e konsideron të përshtatshme.
Flitet shumë se si do veprojë LSI-ja për zgjedhjet vendore të vitit 2019. Përsonalisht, po të kisha të drejtë vote në lidershipin e saj, do të votoja pa asnjë hezitim për një koalicion të ri me PS-në, fillimisht për në zgjedhjet vendore 2019. E them këtë pasi si vëzhgues i jashtëm vërej se koalicioni me PD-në po e bjerr forcën e LSI, si e vetmja forcë politike, e cila që nga krijimi i saj njeh vetëm rritje elektorati. Faktet kështu tregojnë. Natyrisht që nuk jam aspak dakort për mënyrën arrogante se si qeveris Edi Rama, por të ndodhur mes një PD-je gjithnjë në përgjumje e në përçarje dhe një PS-je që qeveris disi dhunshëm, LSI-ja do të bënte mirë, pa e ulur kokën dhe pa prekur pikat kryesore të programit të saj elektoral, të fillonte bisedimet me PS-në. PS-ja dihet që është Edi Rama. PS-ja ndonëse ka 74 vota solide, në mos 78 me gjithë Tom Doshin dhe tre deputetët “çam”, të cilët nuk kanë asnjë lidhje me Çamerinë; përsëri mazhoranca nuk ndjehet aspak e sigurtë në zgjedhjet vendore. Sidomos në Tiranë, ndonëse Erion Veliaj drejton në mënyrën më të mundshme, krejt mirë bashkinë. Por në Bashkinë e Tiranës, LSI është forcë përcaktuese në fitoren e PS apo të PD. Ku do të shkojë LSI do jetë fitorja e koalicionit në Tiranë. Të mos harrojmë se Bashkia e Tiranës është gjysma e Shqipërisë si potencial votash. E jo vetëm votash. Ndaj Erion Veliaj dhe krejt PS-ja proErion mbetet e interesuar për një koalicion PS-LSI. Nuk flas për pjesën e PS-së pro Saimir Tahirit, e cila dihet se nuk do të votojë aspak Erion Veliaj. Flasim me fakte e jo me hamëndje. Pra PS-ja ka nevojë për LSI në Tiranë. Ndaj rënia e “kështjellës” së Tiranës mund të zhbëjë PS-në, pasi do të fillojnë sherret në kupolë.
Dikush, si çdokush që kërkon të gjejë veringa, mund të thotë se LSI dhe PS kanë shkuar larg në sherret mes tyre. Epo punë e madhe! Pse a nuk ishte duke plasur lufta mes Ramës dhe Bashës te çadra para kryeministrisë? A nuk kishte thënë Lulzim Basha se “vdes, por nuk dal nga çadra pa rrëzuar kriminelin Edi Rama”? A nuk na tha Lulzim Basha në hotel Rogner në muajin prill 2017, pikërisht mua, Blendi Fevziut, Andi Bushatit, Baton Haxhiut dhe Andi Bejtjes, pasi e ngacmoi Bushati, se “unë nuk dal nga çadra dhe nuk futem në zgjedhje me Edi Ramën”. Dhe kur e pyeti prapë Andi Bushati, ai pra Lulzim Basha, na deklaroi prerë se “nëse ndodh që të futem në zgjedhje me Edi Ramën, atëhere më varni mu në Bulevard!”. Lulzim Basha doli nga çadra, shkoi dhe u mbyll në zyrë tek për tek me Edi Ramën dhe hyri në zgjedhje me kryeministër Edi Ramën! Lulzim Bashën as nuk e varem dot me Bushatin, siç na e kërkoi, por veçse e kemi prapë kryetar të PD-së. Një parti tradicionale e cila kur drejtohej nga Sali Berisha, ndonëse drejtim autoritar, dhe disa herë i dhunshëm, por ama kishin shpresë njërëzit se ka një opozitë e cila mund ti bëjë ballë pushtetit të Fatos Nanos. Berisha i bënte marrëveshjet, por nuk shkelte mbi disa parime strikte të djathta.
Ndërsa kjo PD-ja, e sotmja, ndonëse nuk mund të akuzoj Bashën si pjesë e krimit, por kjo parti nuk ngjall besim. Pra jo vetëm nuk sjell shpresë si forcë politike për njëmijë arësye në të cilat ajo gjëndet dhe nuk është vendi për analizë, por PD-ja mund të shkas prapë në pazare të paprincipta direkt me Edi Ramën.
E pse u dashka LSI të rrijë strikte e disa parimeve se gjoja PS dhe Rama na kanë sulmuar si “pjesë e tepsisë”? Po pse a nuk mori, jo pjesë tepsie, por krejt tepsinë vetë PD-ja dhe Basha në maj 2017, kur në vend që të kërkonte në qeverinë e përbashkët me PS, drejtorin e përgjithshëm të policisë së shtetit për të garantuar votat dhe mos implikimin e krimit të organizuar në zgjedhje, selia blu mori OSHEE, Hipotekat, etj të cilat prodhonin tenderime, para, korrupsion.
LSI është parti e majtë, bile më e majtë se vetë PS-ja e sotme e cila është thjesht një Rilindje. Por ama ka pushtetin qendror, PS-ja. Dhe kërkon pushtetin vendor në zgjedhjet e vitit 2019. Nuk e ka të sigurtë Edi Rama nëse i fiton i vetëm zgjedhjet vendore, pasi sinjalet e selizë rozë ndaj LSI, këto javë, nuk do të ishin ndezur.
Politika njeh edhe pragmatizmin, bile është konvertuar vetëm në pragmatiste në Shqipëri qëkur Fatos Nano ëndërronte të bëhej President Republike me votat e Sali Berishës në vitin 2002.
Pa e zgjatur, mendoj se LSI bën gabim taktik, edhe strategjik, nëse refuzon ofertat e PS-së, të cilat janë hedhur nëpër kanale komunikimi. Ajo ka shansin të vendosë disa kushte të pranueshme për PS-në në raport me qeverisjen qendrore, pa u përfshirë në qeveri, me kushtin e një historie të re bashkëpunimi e cila rifillon me zgjedhjet vendore 2019. Dhe një kontratë të re publike e jo skutave e skuthazi siç bëri Basha me 18 maj 2017.
Nëse nuk e bën LSI, nuk është çudi kur të dëgjojmë në këtë fundviti apo në 6-mujorin e parë të ardhshëm, që PS dhe PD firmosin koalicion “në të mirë të vendit” dhe Edi Rama dorëzon Bashkinë e Tiranës një emri demokrat me kushtin që të mos i preket pushteti qëndror deri në vitin 2021. Dhe pas vitit 2021. PD-ja merr prapë OSHEE, Hipotekat, tenderimet e zonave rurale, etj.
Kurse LSI rri e ruan parimet e deklaruara, duke parë se si Rama dhe Basha qeverisin; njeri prapë kryeministër dhe tjetri zv/kryeministër.
Ndaj LSI duhet të jetë praktike, përderisa është në thelb e majtë dhe PS-ja akoma ruan një sigël zyrtare si e majtë.
Deputetja e PD-së për zonën e Rrogozhinës, Orjola Pampuri, në vijim të takimeve në terren, ka treguar mjerin dhe mungesën e familje që janë përjashtuar nga ndihma ekonomike. ”Familjarët e të cilave kishin kërkuar e kërkonin punë, por nuk kishin gjetur asnjë alternativë të vetme. Familje në mjerim, me kushte ç’njerëzore për të jetuar, e më të moshuar të sëmurë, ilaçet e te cilëve nuk rimbursoheshin, e nuk mund t’ua siguronin. “Luftë” për mbijetesë, betejë për një copë bukë, mjerim”,-shkruan Pampuri.
Në veprën e tij të fundit me titull “Monedhat, krediti dhe banka në Shqipëri gjatë shekujve”, profesori i nderuar Kristo Frashëri flet edhe për monedhat ilire. Ai pohon se : “…në shek. III-II p.e.s. filloi prerja e monedhave nga mbretërit ilirë, të cilat përfaqësojnë shkallën më të lartë që kjo trevë njohu nga pikëpamja monetare në kohën antike…”.
Duke marr shkas, nga pohimi i tij shkencor se pranë tempullit të Dodonës (18 km në jug të qytetit të Janinës) banonte fisi ilir i Thesprotëve në kufi me fisin tjetër të Mollosëve, dëshiroj të trajtoj një aspekt tjetër tepër interesant, i cili ka të bëjë me mollosët – fis ilir i famshëm gjatë antikitetit. Është fjala këtu, për qenin mollos të Epirit të Ilirisë, një realitet dhe fakt i dokumentuar në monedhat që janë prerë në atë kohë.
Të dhënat e historianëve të antikitetit greko-romak, na sjellin fakte të shumta interesante mbi mbajtjen e qenve mjaftë të mirë nga fiset e Ilirisë së lashtë. Sipas Aristotelit (322 p.e.s.), filozofit më të shquar dhe mendimtarit më me ndikim në kohërat antike, në veprën e tij madhore “De animalium historia” – Mbi historinë e kafshëve, në librin e 3-të thuhet: “…përveç gomarit, në Epir të Ilirisë rriten edhe kafshë të tjera të trasha dhe mbi të gjitha qetë dhe qentë…”. Po gjithashtu sipas Skylapsit (shek.VI-V p.e.s.), udhëtar, gjeograf e historian grek, në veprën e tij me titull “Periplus” – Lundrimi, mësojmë për një fis ilirësh të quajtur Mollos. Sipas tij “…fiset mollose banonin nëpër katunde. Një pjesë e tokës së tyre zbret deri në det, ndërsa pjesa më e madhe shtrihet në viset e brendshme…”. Pra, sipas këtij autori, është fjala për ato treva që i bie të jenë sot në brigjet më jugore të vendit tonë. Pra, po t’i referohemi edhe profesor Frashërit, rezulton të jenë trevat përreth qytetit të Janinës (Epiri) e deri në bregdet, territore këto të populluara në vazhdimësi prej popullsisë shqiptare të Çamërisë.
Autoktoninë ilire të këtyre trevave, e vërteton edhe autori i lashtë Skymni (III-II p.e.s.). Në veprën e tij “Orbis descriptio”- “Përshkrimi i botës”, në pjesën Europa ai shprehet kështu: “…thonë se rreth detit Adriatik banon një shumicë e madhe barbarësh, pothuaj një milion e pesëqind mijë banorësh dhe kanë një tokë shumë të mirë dhe pjellore, se aty siç thonë edhe bagëtia pjellin binjakë…”. Më tej Skymni thotë: “…pastaj vjen Iliria, një tokë e gjatë me shumë popuj brenda. Thonë se popullsia e saj është shumë e madhe. Nga këta popuj disa jetojnë në viset e brendshme duke lëruar tokën, disa të tjerë anës detit Adriatik…”. Dihet që në lashtësi grekërit e vjetër-helenët, me fjalën “barbar” nënkuptonin popujt e tjerë, të cilët nuk flisnin greqisht, pra që nuk ishin grek. Si të tillë, vërtetohet që popujt e bregdetit Adriatik dhe ata të trevave të Epirit, ishin popullsi e pastër ilire.
Në lidhje me përcaktimin e territoreve të fiseve ilire, një autor tjetër Apiani (Apian Aleksandrini, shek I-II e.s, historian romak), në veprën e tij “Historitë e Romës”, pjesa Yllyrice shprehet : “…Helenët quajnë Ilirë ata që banojnë mbi Maqedoninë dhe Thrakinë, që nga Kaonët dhe Thesprotët, deri tek lumi Istër. Dhe kjo është gjatësia e vendit, ndërsa gjerësia prej makedonasve dhe thrakëve malorë tek paionët, deri në Jon dhe në rrëzë të Alpeve. Gjerësia mban pesë ditë rrugë, siç thonë helenët. Sipas matjeve që bënë romakët, gjatësia kalon të gjashtë mijë stadeve, kurse gjerësia është njëmijë e dyqind stade…”.
Një përcaktim të saktë të territoreve Epirote të fiseve ilire, na jep edhe autori modern i ditëve tona Karl Grimberg në veprën më të mirë të këtij lloji “Historia botërore dhe qytetërimi”. Kështu në pjesën “Ekspedita e mbretit Pirro”, ai shprehet se: “….Epiri ishte kryesisht një vend malor i banuar prej një populli i cili nuk ishte i racës helene, nëse i gjykojmë nga emrat më të vjetër që dimë prej njerëzve dhe familjeve. Por, epirotët ashtu si edhe maqedonasit ishin helenizuar. Ata flisnin dhe shkruanin greqisht. Sidoqoftë, ata kishin mbetur në nivelin primitiv të epokës homerike. Blegtoria ishte burimi kryesor. Në Epir janë gjetur fosile të një race qensh të mëdhenj dhe të fuqishëm, të aftë për gjueti dhe për të ruajtur kopetë. Ajo pak tokë ishte lehtësisht e kultivueshme.”
Gjithashtu edhe rilindasi ynë i madh, dijetari Sami Frashëri e shpjegon shumë qartë përkatësinë ilire të territorit të quajtur Epir. Kështu, ai thoshte: … “Ilirët dhe Epirotët rronin njësoj e ishin si shqiptarët e sotëm pa ndonjë ndryshim dhe flisnim gjuhën që ne e flasim sot. Ata ishin një racë dhe flisnin një gjuhë, si shqiptarët e sotëm pra gjuhën shqipe. Epiri ishte një emërtim vendi, sipas ndasisë dhe nuk ishte një emërtim i veçantë, siç e bëjnë këtë punë pseudoshkencëtarët sot, më së pari të ashtuquajturit grek, duke theksuar se janë “dy popuj” të ndryshëm. Për fat të keq, edhe ndonjë studiues yni e ka këtë mendim të gabuar. Epiri “ndahej” nga ilirët e tjerë vetëm për sa i përket religjionit administrativ, por, përderisa flisnin të njejtën gjuhë, gjuhën shqipe, ishin një popull e një komb. Toskët e gegët gjithmonë kanë qenë i njëjti komb. Epiri është emër i vjetër i Toskërisë..”. (Sami Frashëri – Shqipëria ç’ka qenë, ç’është dhe çdo të bëhet”)
Pikërisht për këtë territor të Epirit, në të cilin banonte fisi ilir i Mollosëve, autorët antikë përmendin edhe qentë e shquar mollos. Ja çfarë kumton përsëri Aristoteli në veprën “Mbi historinë e kafshëve” : “…qentë e gjuetisë së Mollosisë nuk ndryshojnë aspak nga qentë e vendeve të tjera. Por, qentë e kopeve të kësaj krahine ua kalojnë qenve të tjerë si në madhësi, ashtu edhe për sa i përket guximit të tyre kur përleshen me kafshë të tjera. Nga kryqëzimi i qenve mollos me ata lakon, del një lloj qeni që shquhet për guxim dhe durim…”.
Informacion për qentë mollos na jep edhe një shkrimtar romak, më i famshmi dhe më prodhuesi i kohëve antike – Mark Terent Varroni (116 p.e.s.). Në veprën e tij “De re rustica” –
“Mbi ekonominë fshatare”, Varroni jep mendime të vlefshme mbi kultivimin e tokës, mbi rritjen e kafshëve shtëpiake, të shpendëve e të bletëve etj. Në disa pasazhe të kësaj vepre, flitet edhe për viset e Ilirisë ku, sikurse dihet, blegtoria kishte arritur një shkallë relativisht të mirë zhvillimi. Në librin e 2-të të kësaj vepre, ai flet kështu për qentë e Epirit : “…qentë duhet të jenë të racës së mirë, prandaj sipas krahinave nga ata vijnë, marrin edhe emrin lakonë, epirotë, salentinë…”.
Por burimet e të dhënave për qentë e fiseve ilire, na vijnë edhe nga autorë të tjerë më të rinj, ata nga antikiteti i vonë. Kështu, historiani Klaud Eliani (170 e.s.) flet gjithashtu për qentë Mollos. Në veprën e tij me titull “De animalium nature”- “Mbi natyrën e kafshëve”, ku përmbahen të dhëna interesante mbi faunën e Ilirisë, mbi pjellorinë e gjedhit etj., ai thotë shprehimisht se: “…më i guximshmi nga qentë është qeni mollos, meqenëse edhe burrat mollos janë të tillë…”.
Për qentë e Epirit, flet gjithashtu një autor tjetër i lashtë grek – Atheneu (200 e.s.), në veprën “Gostia e dijetarëve”. Në librin e tij të 7-të, ai thotë: “…tirani i ishullit të Samos, i grumbullonte gjërat e qejfit nga çdo anë, nga Epiri qentë, nga Skyra dhitë, nga Mileti dhentë, nga Siqelia derrat…”.
Gjithashtu të dhëna interesante për qentë e Ilirisë, vijnë edhe nga fillimet e shekujve të mesjetës së hershme. Kështu, sundimtari romak i perandorisë së lindjes – Stefan Bizantini (shek.VII e.s.), në veprën e tij “Mbi qytetet dhe popujt”, jep konsiderata të mirë për qentë e popullsisë ilire kur thotë se: “…Melita është ishull midis Epirit dhe Italisë, prej nga kanë marrë emrin qentë melitas…”. Duhet thënë se sipas të dhënave të gjeografëve të antikitetit të lashtë, bregdeti i Ilirisë përgjatë vijës së saj ujore, kishte shumë ishuj dhe gadishuj. Sigurisht, ky konfiguracion gjatë shekujve ka ndryshuar mjaftë. Prandaj, mund të mendojmë se ky ishull në kohët e lashta edhe mund të ketë ekzistuar pranë bregdetit të detit Jon.
Të dhënat rreth qenve që mbanin dhe mbarështonin popujt ilir, vazhdojnë të tërheqin vëmendjen e shumë studiuesve edhe në ditët e sotme. Kështu, të dhëna interesante në lidhje me qenin e ilirëve, na i sjell një autoritet shkencor i ditëve tona – kroati Aleksandër Stipçeviç. Si një specialist në fushën e studimeve ilire, ai thotë se tek ilirët qeni nuk ishte vetëm një simbol religjioz, por edhe një kafshë gjahu në jetën e tij të përditshme. Ai shprehet se: “…në simbolikën religjioze të ilirëve, qeni ka pasur gjithashtu vendin e vet…” dhe më tej… “…gjuetia me qen duhet të ketë qenë mënyrë fort e përparuar e gjuajtjes së shpendëve tek ilirë…”.
Edhe arkeologu ynë i njohur prof. Neritan Ceka, na sjell informacione interesante rreth popullsisë ilire të mollosëve. Në librin e tij shkencor me titull “Ilirët” – 2005, ai jep fakte jo vetëm mbi shtrirjen e qytet – shteteve të popullsive mollose, por edhe të dhëna tepër interesante në lidhje me qenin Mollos. Duke cituar Diodorin – një shkrimtar romak i antikitetit, thotë se ai është autori i parë që e përmend territorin e shtetit të Mollosëve me emrin Epir. Kjo, sipas autorit të lashtë, shpreh bashkimin e tre krahinave të fiseve-shtete të Ilirisë, si fiset e Mollosëve, fiset e Kaonëve dhe ato të Thesprotëve në një shtet të vetëm, nën drejtimin e shtëpisë mbretërore Mollose. Për këtë arsye, vendasit e quanin shtetin e tyre “Lidhja mollose”. Pirrua i Epirit, i ashtuquajturi edhe Pirro mollosi, ishte një nga antarët e dinastisë së mbretërisë mollose, ashtu siç ishte e tillë edhe Olimpia – nëna e “Aleksandrit të Madh” të Maqedonisë. Dihet që mbreti ilir Pirro, ka korrur shumë fitore ndaj legjioneve romake të kohës së tij.
Sipas Virgjilit – poet latin i antikitetit, fiset mollose kanë qenë gjithashtu të famshëm për qentë e tyre të luftimit, të cilët barinjtë i përdornin për të ruajtur tufat e tyre. Sipas tij, në veprën “Gjeorgjikët”, qeni më i famshëm ishte ai i “Aleksandrit të Madh”, i cili quhej Peritas. Dihet tashmë, se “Pirro mollosi” i Epirit, ishte kushëri me “Aleksandrin e Madh” të Maqedonisë.
Profesor Ceka, gjithashtu duke cituar Aristotelin, në veprën e tij “Politika”, vol. 3, thotë: “…shteti Mollos i drejtuar prej mbretit Tharypa kontrollohej nga një prostat, që ashtu si edhe tek Kaonët dhe Thesprotët fqinj zgjidhej çdo vit…”dhe më tutje“…prerja e monedhave me simbol qenin e famshëm mollos, ishin masa të tjera të këtij mbret ilir…”. Shkenca e sotme numizmatike, ka llogaritur se në Epir para dhe pas “Aleksandrit të Madh” dhe “Pirro mollosit”, gjatë shekujve janë prerë mbi 72 seri të ndryshme monedhash metalike.
Fatkeqësisht, nga hulumtimet që unë kam bërë, më rezulton se monedha antike me pamjen e qenit Mollos të prera në territoret ilire, nuk gjenden në arkivat tona të “Muzeumit të arkeologjisë” në Tiranë. Por, kërkimet e mija më çuan në “Muzeun e numizmatikës” në Londër, ku rezulton se të tilla monedha janë regjistruar në arkivat e saj qysh në vitin 1913.
Në foton e më sipërme, jepen tre pamje të ndryshme të qenve mollos të këtyre monedhave të prera nga “Lidhja Mollose” (monedhat me nr.1V1, 2V1 dhe V2). Rezulton se ato janë monedha antike të shek. IV p.e.s. dhe paraqesin pamjen e qenit Mollos. Fotot janë marrë nga albumi “Die antiken münzen von Epirus” – “Monedhat antike të Epirit”, band I – Poleis, stäme und epirotischer bund, bis 27 v.Chr. Katalog und untersuchungen. Text. Franz Steiner Verlag GmbH. Weisbaden, 1961. Në shënimet që ky autor bën për përshkrimin e këtyre monedhave, lexojmë : “…qeni mollos i dhive dhe dhënve, në qafë ka një brez me gëzof, sulmon nga e djathta dhe me bisht të ngritur…”.
Në folklorin gojor të popullit tonë, ekzistojnë shumë shprehje dhe epitete që u vihen njerëzve të ndryshëm, të cilat lidhen me qentë. Por, asnjëra prej tyre nuk është si shprehja “ma ke kokën si qen Tërbaçi!”. Në asnjë vend tjetër të trevave tona nuk bëhet ky krahasim i njeriut, veçse me “qenin e Tërbaçit”. Por, kjo nuk është diçka spontane apo thjesht për motive krahindashëse për këtë fshat. Ajo është më e thellë sepse është ngulitur në rrjedhën e shekujve. Pse është kaq i famshëm ky lloj qeni?
Nga studimet që kam bërë në lidhje me këtë tip qeni, unë kam nxjerrë disa konkluzione shkencore, të cilat i kam botuar në monografinë me titull “Qeni i Tërbaçit-qeni mollos i Ilirëve”, – shtypi Kumi, Tiranë 2007. Ja çfarë kam konstatuar në vija të përgjithshme në këtë studim.
Në territorin e fshatit Tërbaç (lumi i Vlorës), janë zbuluar rrënojat e disa vendbanimeve të lashta ilire të ruajtura në gjendje të mirë. Gjithashtu, në rrethinat e fshatit Velçë (Plloçë), gjenden rrënojat e një amfiteatri të lashtë të periudhës së ilirëve, që sipas profesor N. Ceka i përket fisit ilir të Amantëve. Pra, mund të themi me të drejtë se banorët e fshatit Tërbaç, jo vetëm që janë një popull autokton në trojet e të parëve të tyre, por ata janë vazhdues dhe mbartës të kulturës materiale dhe shpirtërore të ilirëve, stërgjyshërve tanë të lashtë.
Tani për sa i përket këtij qeni, i ashtuquajtur nga populli “qeni i Tërbaçit ” ai dallohet kryesisht nga koka e tij e madhe. Trupi është përgjithësisht mesatar dhe masiv. Është qen i fuqishëm dhe tepër besnik ndaj të zotit të tij. Ai përdoret vetëm si qen kopeje bagëtish të imta. Fshatari tërbaçiot e ka mbajtur dhe ruajtur me fanatizëm këtë lloj qeni. Ai e ka ruajtur atë të pastër, duke mos e kryqëzuar me asnjë racë tjetër qeni. Kaq e saktë është kjo, sa e tregon fakti që një përrua në fshatin Tërbaç edhe sot quhet “përroi i kulishëve”. Kjo sepse, të gjithë ata këlyshë që nuk ishin të fortë, hidheshin në këtë përrua. Në këtë kuptim, mund të themi se “qeni i Tërbaçit”, përbën për ne një resurs të pastër gjenetiko – autokton me vlera kombëtare.
Duke u bazuar pra, në dëshmitë e autorëve të antikitetit që cituam më sipër, si dhe nga konkluzionet e studimit mbi këtë lloj të veçantë qeni shqiptar të ditëve tona, mund të pohojmë pa hezitim se shumë nga tiparet e qenve të famshëm të antikitetit të fiseve mollose të të Ilirisë, janë mishëruar në pjesën më të madhe te qentë autoktonë të trevës së fshatit Tërbaç. Për këtë konkluzion, mbështetemi jo vetëm në të dhënat e veçanta të këtij tipi qeni, i cili nuk krahasohet me asnjë tjetër, por edhe në faktin tjetër se fshati Tërbaç shtrihet në krahinën e Labërisë, e cila në lashtësi banohej nga fise të njohura ilire. Kështu, sipas të dhënave të arkeologëve të huaj dhe atyre vendas, kjo trevë është banuar nga fiset ilire të Amantëve, në fqinjësi me ata të Kaonëve, të Thesprotëve dhe të Mollosëve. Në antikitetin e hershëm kjo zonë përfshihej në Epirin e vjetër, që më pas u quajt Epiri i ri. Sipas historianëve, territori i Epirit të ri shtrihej nga Dyrrahu (Durrësi), zbriste poshtë në jug ku përfshinte Orikuin (Orikumi), Bregun dhe disa vise në brendësi të vendit, e vazhdonte më tej deri në Ambraki dhe Artë.
Pra, mund të themi me plotë gojën se “qeni i Tërbaçit” i ditëve tona, është një racë e pastër qeni shqiptar. Ai është plotësisht autokton në këto treva dhe pasardhës direkt i qenve Mollos të Epirit të Ilirisë së lashtë. Si e tillë, na bie për detyrë që këtë racë ta studiojmë më tej në tërësinë e saj dhe ta ruajmë në vazhdimësi me fanatizëm, si një pasuri gjenetike autoktone me vlerë kombëtare, të cilën na e kanë lënë trashëgim stërgjyshërit tanë të lashtë – Ilirët. Doktor i shkencave K.Tamo
Ish-kryeministri Sali Berisha i është rikthyer sërish marrëveshjes detare me Greqinë. Berisha pohoi se Rama dy ditë më parë shpalli Artur Meçollarin, si patriot të vërtetë. Ky i fundit është një prej negociatorëve të marreveshjes me Greqinë për çështjen detare, ndërsa është akuzuar nga opozita si ‘spiun’. Sipas Berishës, Rama nuk kishte hallin e Meçollarit, por të marrëveshjes së detit.
Komenti i ish-Kryeministrit
Marrëveshjen e shitjes së detit nga Rama dhe spiuni i tij patriot!
Te dashur miq, dy dite me pare Edvin Kristaq Rama shpalli para shqiptareve spiunin Artur Meçollari, qe ai perdori per faljen e detit, si patriot te vertet.
Ai nuk guxoi te mohonte dosjen e tij te spiunit por deklaroi se ai, spiuni i njohur, eshte patriot i vertet.
Me kete deklarate Rama nuk kishte hallin e Muçollarit por te marreveshjes se detit, me te cilen ai i fali Greqise fushat me te mbedha te naftes dhe gazit ne Jon dhe Mesdhe. Por natyrisht, kur si apatrid ke konsumuar aktin e tradhetise se larte kombetare, spiuni te duket lule, patriot e shkuar patriotit!
Mjekët që po trajtonin një pacient, i cili ankohej shpesh për humbjen e tij të kontrollit bënë një zbulim të papritur.
84-vjecari kishte xhep ajri në tru. Ai i tha mjekut të tij se kishte disa javë që pësonte rënie dhe ndjente dobësi të këmbës së mbajtë.
Pacienti, identiteti i të cilit nuk është bërë publik, nuk ka patur asnjë dëmtim vizual, probleme në të folur, të dukej i hutuar apo të ketë lodhje në fytyrë.
“Gjëja për të cilën isha më i shqetësuar tek pacienti i moshuar që ndjente dobësi tek gjymtyrët dhe shqetësime me ekuilibrin ishte ndonjë rrëzim apo goditje. E kuptuam që bëhej fjalë për dicka që nuk ishte normale”, tha Dr. Finlay Brown, autor i raportit.
Mjekët bënë disa skanime të trurit për të identifikuar ndonjë shenjë gjakderdhje apo dëmtimi në tru të shkaktuara nga enënt e gjakut, por ajo që zbuluan ishte shumë e pazakontë. Skanimi i tomografisë kompjuterike të trurit të pacientit zbuloi një xhep të madh ajri, të quajtur pneumatocele që ishte rreth 8cm i gjatë.
Bashkëthemeluesja e partisë LIBRA, Mimoza Hafizi, ka lënë të kuptohet se do të garojë për të marrë drejtimin e kësaj partie.
Në intervistën e lajmeve qëndrore të Ora News, Hafizi tha se para këtij hapi më parë në këtë parti duhet të vendosen rregullat dhe normat e funksionimit të një partie.
Hafizi: Me LIBRA-n vazhdoj detyrën time deri në fund. Këtë mision do ta çoj deri në fund në situatën që është krijuar brenda kësaj force politike e cila besoj se shpejt do të bëhet edhe transparente. Detyra ime në LIBRA është të vendos ligjshmërinë siç e përcakton legjislacioni shqiptar për partitë politike, në këtë parti politike të vendoset rregulli ligjor.
Pyetje: Do garoni për të marrë drejtimin e partisë LIBRA?
Hafizi: Kjo do të vijë më pas, pasi në këtë parti të vendoset rregulli dhe normat e funksionimit të një partie politike, të cilat janë shkatërruar terësisht.
Duke folur mbi debatin për financimin e partive politike, Hafizi solli ndërmen nismën e saj si deputete në Kuvend.
Hafizi: Financimi i partive politike është një shqetësim shumë i madh, nëse e kujtoni unë kur kam qenë deputete kam inicuar një ligj në parlamentin shqiptar për të kontrolluar financimin e partive politike dhe kryesisht finacimin përgjatë fushatave elektorale sepse financimi në fushata elektorale është më problematiku. Një nga pikat themelore të atij ligji që kam propozuar unë si deputete ka qenë transparenca e kontrollit të financimit gjatë fushatës elektorale dhe besoj se nëse ky ligj do të ishte miratuar në Parlamentin e kaluar shumë nga debatet e sotme do të ishin shmangur por sigurisht ai nuk kaloi dhe kuptohet arsyeja. Partitë më të mëdha politike që vendosin për miratimin ose jo të një ligji nuk kishin asnjë interes që ky ligj të kalonte në parlament në mënyrë që ato të manipulonin me fondet ashtu siç donin gjatë fushatës së kaluar elektorale.
Hafizi problemin kryesor e sheh tek financimi i fushatës elektorale.
Hafizi: Pjesa e zyrave është një pjesë e shpenzimeve, por pjesa kryesore është fushata elektorale. Mendoj që pasqyrimi dhe funksionimi mediatik i partive politike lidhet me mundësitë financuese. Ne kemi pasur problem me LIBRA-n vitin e kaluar sepse hapësira që kishte në media pas një raporti që bëri KQZ ishte e papërfillshme në krahasim me partitë e mëdha politike që kishin mundësi të financonin çdo sekondë të publicitetit në media, apo fushatës, emisioneve, të lajmeve etj.Kjo ndikon edhe në rezultatin elektoral.
