Aurora

Pritet që së shpejti, komisionet e parlamentit grek të miratojnë disa ndryshime në ligjin për emigracionin e nënshtetësinë, çka do të sjellë një sërë lehtësirash për emigrantët shqiptarë që punojnë e jetojnë në Greqi.

Projektligji i ri që tashmë është marrë në shqyrtim nga pala helene, synon që aplikimi për nënshtetësi greke të kryhet në momentin që shtetasi shqiptar të ketë mbi 10 vite qëndrim në Greqi, me çfarëdolloj leje qëndrimi.

Në një intervistë për “Gazetën Shqiptare”, Fatos Malaj, ndërmjetës kulturor pranë Drejtorisë të Emigracionit, njëkohësisht drejtues i organizatës Përkrahje-Arogji, tregon se firmosjen e marrëveshjes bilaterale me Greqinë, në mënyrë që të njihen periudhat kontributive nga të dyja shtetet, e shikon si diçka shumë të vështirë, për shkak të krizës ekonomike që po kalon shteti helen.

Më tej Malaj bën me dije se është propozuar që të gjithë individët që kanë mbushur moshën 65 vjeç, të mos kalojnë më në komision për të marrë nënshtetësinë greke.

Çfarë u diskutua në konferencën “Diskutim i hapur për çështjet e emigracionit dhe nënshtetësisë në Greqi”?

Takimi ishte një diskutim-panel mbi ndryshimet që priten në ligjin për emigracionin dhe nënshtetësinë, ndryshime që do të prekin emigrantët shqiptarë që jetojnë në Greqi e do të krijojnë lehtësira për ta. Ky takim ishte shumë frytdhënës pasi u diskutua mbi shumë ndryshime nga të cilat do të përfitojnë shqiptarët. Në këtë konferencë ishin të pranishëm Miltiadhis Klapas, sekretar i përgjithshëm i Ministrisë së Emigracionit; Llambros Baltsiotis, sekretar i posaçëm për nënshtetësinë në Ministrinë e Punëve të Brendshme; Ilias Hronopulos, drejtor i drejtorisë së shtetasve të huaj dhe emigracionit në Athinë; Dhimitris Siamatras, drejtor i drejtorisë së gjendjes civile në administratën e decentralizuar të Atikës etj.

Cilat janë disa prej lehtësirave që do të kenë emigrantët pas miratimit të projektligjit nga parlamenti helen?

Për sa i përket çështjes së nënshtetësisë, brezi i parë që përfshin të gjithë individët që nuk e kanë mbaruar shkollën në Greqi, deri më tani nuk mundej të aplikonin për nënshtetësi me çfarëdolloj leje qëndrimi, por kishin të drejtë të aplikonin vetëm personat që dispononin lejen europiane. Ndërsa tani, mjafton që të kenë vetëm 12 vite të njohura ligjërisht në Greqi e lejen e qëndrimit në mënyrë që të aplikojnë për nënshtetësi. Pas shqyrtimit ne shpresojmë që të arrihet që nënshtetësia të jepet me dy vite më pak qëndrim të ligjshëm në shtetin helen, pra vetëm 10 vjet. Gjithashtu, në projektligjin që kemi dërguar në parlament, përveç pikave të sipërpërmendura, kemi kërkuar që të gjithë individët që kanë mbushur moshën 65 vjeç, të mos kalojnë më në komision për të marrë nënshtetësinë.

Po personat që përfundojnë arsimin e lartë në Greqi, a kanë të drejtë të aplikojnë për nënshtetësi?
Për brezin e dytë, pra për fëmijët shqiptarë, ka një nen në kushtetutën greke që parashikon që të gjithë ata që kanë dhënë provimet e maturës e pasi përfundojnë dhe arsimin e lartë, iu lind e drejta për të aplikuar për nënshtetësi greke. Por vlen të theksoj se kjo vlente vetëm për ata që përfundonin arsimin e lartë në një institucion shtetëror. Ndërsa tani me ndryshimet e propozimet e reja, kërkojmë që të lejohen të aplikojnë për nënshtetësi edhe personat që përfundojnë arsimin në institucione të larta private.

A mendoni se do të nënshkruhet marrëveshja bilaterale mes Greqisë dhe Shqipërisë, pra të njihen periudhat e kontributeve nga të dyja shtetet?
Firmosjen e marrëveshjes bilaterale me Greqinë, në mënyrë që të njihen periudhat kontributive nga të dyja shtetet, unë e shikoj si diçka shumë të vështirë. Të dyja palët janë në diskutime, por e shoh të vështirë pasi në momentin që nënshkruhet një marrëveshje e tillë do të kalojë “blackout” gjithë ana ekonomike e Greqisë, duke qenë se vazhdon të jetë në krizë ekonomike.

Aktualisht, cilat janë kriteret që duhet të plotësojë individi për të marrë pension nga Greqia?
Për të përfituar pension nga shteti grek, emigrantët shqiptarë duhet të plotësojnë minimumi 4500 ditë pune të rregullta, me kontribute, pra mbi 12 vjet. Të interesuarit duhet të dorëzojnë vërtetimin apo librezën e sigurimeve shoqërore si dokument për të aplikuar si dhe të kenë mbushur moshën mbi 65 vjeç (ata që kanë kryer punë me vështirësi) apo mbi 67 vjeç (punët normale). Pensionin e përfitojnë si emigrantët që vazhdojnë të jetojnë në Greqi, si ata që riatdhesohen në Shqipëri.

A do të ketë ndonjë lehtësim për sa i përket vërtetimeve të shumta që duhet të dorëzojnë emigrantët shqiptarë për lejet e qëndrimit?
Të gjithë ata që qëndrojnë në Greqi për arsye të veçanta, e që deklarojnë që kanë 7 vite qëndrim në këtë shtet, deri më tani duhet të dorëzonin çdo vit vërtetime. Tani me projektligjin e propozuar, pritet të ndryshojë dhe mjafton vetëm që të vërtetojë që jeton në Greqi, pa pasur nevoja të paraqesë një sërë vërtetimesh.

Si do të veprohet me fëmijët shqiptarë të lindur në Greqi, që u janë shfaqur probleme me emrat?
Të gjithë fëmijët që kanë lindur në Greqi e u janë shfaqur probleme me emrat, deri më tani duhet të hapnin një proces gjyqësor për t’i dhënë zgjidhje situatës. Ndërsa tani, pas propozimeve, pritet që kjo të marrë zgjidhje vetëm me një urdhëresë nga kryetari i bashkisë së zonës.

Kur pritet që të bëhen këto ndryshime në ligjin për emigracionin dhe nënshtetësinë?

Projektligji është dërguar për shqyrtim në komisionet e parlamentit grek dhe pritet që të miratohen e të hyjnë në fuqi

Tanush Shaska ose siç shkencëtarët e njohin Tony Shaska, është matematicieni “24 karatësh” nga Vlora i cili bëri doktoraturën në Universitetin e Floridës për Matematikë e që sot është prijësi i projekteve komplekse matematikore të NATO-s.

Lista e publikimeve të Prof. Shaska është e pafundme, kompleksiteti i temave të fushës së tij kërkimore është i rendit të lartë aq sa pa frikë mund të themi se kemi të bëjmë vërtet me të birin e Riemmanit.

Profesor Toni është themeluesi i Revistës Matematikore Shqiptare (Albanian Journal of Mathematics) nëpërmjet të cilës synon të organizojë mendjet më të mira të matematikës shqiptare.

Është fitues i dhjetra granteve të akorduara nga NATO dhe institute të tjera nga mbarë bota me vlerë qindra mijëra euro.

Kjo mendje e ndritur, pasuri intelektuale e Vlorës dhe e gjithë Shqipërisë do të kalonte si një shkëndijë në krye të Universitet të Vlorës ku si rektor u përpoq me mish e me shpirt ta bënte UV një pol të vërtetë të kërkimit shkencor, ta akreditonte, t’i jepte emër e ta rreshtonte përbri të mëdhenjve ndërkombëtarë, ta shkëpuste nga ndikimet deskrutive, me pak fjalë, ta shndërronte Universitetin e Vlorës në një vend nga i cili më në fund Shqipëria prodhonte shkencëtarë.

Një rrokullisje e mbrapshtë e gjërave do t’ia ndalte hovin profesorit për shkakun e vetëm se idetë e tij nuk rezononin me ata që kishte përreth e përsipër në funksionin që ushtronte. Në një intervistë të shkurtër për Zërin e Amerikës në 2008 ai shpreh kritikat e tij për sistemin arsimor në Shqipëri dhe paraqet rrugëzgjidhjet e mundshme.

Kritizerët e zellshëm do të gjenin mënyrën që t’i kundërviheshin kur Prof. Shaska për arsye të pastra logjike propozoi që universitetit t’i ndryshohej emri nga Universiteti “Ismail Qemali” i Vlorës të bëhej Universiteti i Vlorës.

Ja se si shprehej ai asokohe kur kjo çështje e thjeshtë konvencioni u kthye në debat kombëtar:

NE MBREMJEN E DATES 27 KORRIK 2008, NE MBLEDHJEN E RADHES SE SENATIT TE UNIVERSITETIT “ISMAIL QEMALI” TE VLORES, SI KRYETAR I SENATIT PROPOZOVA NDRYSHIMIN E EMRIT TE UNIVERSITETIT NGA ‘UNIVERSITETI ISMAIL QEMALI I VLORES” NE “UNIVERSITETI I VLORES”. SENATI APROVOI KETE PROPOZIM ME NJE VOTIM 8 PRO NGA 14 TE PRANISHEM.

DUA TE SQAROJ SE SENATI NUK KA TE DREJTE TE NDRYSHOJE EMRIN E UNIVERSITETIT, POR VETEM PROPOZON DIÇKA TE TILLE. EMRI I UNIVERSITETEVE NDRYSHOHET VETEM ME VENDIM TE QEVERISE. GJITHASHTU, ESHTE E NEVOJSHME TE THEKSOJ SE ISHA I PREGATITUR PER NJE REAGIM TE ASHPER NGA OPINIONI NE VLORE DHE TEJEMBANE TROJEVE SHQIPTARE. KJO PER VETE FAKTIN SE FIGURA E ISMAIL QEMALIT DHE VEPRA E TIJ PATRIOTIKE ESHTE MADHORE DHE E PADISKUTUESHME NE HISTORINE E KOMBIT SHQIPTAR. ESHTE E RENDESISHME TE KIHET PARASYSH SE PERGJEGJESIA MORALE MBI KETE VEPRIM BIE PLOTESISHT MBI MUA SI KRYETAR I SENATIT DHE REKTOR I UNIVERSITETIT ISMAIL QEMALI TE VLORES.

UNIVERSITETI I VLORES NUK ESHTE AS PRONE IMJA DHE AS E SENATIT. UNIVERSITETI I VLORES NUK I PERKET VETEM VLORES, POR PO MERR PERMASAT E NJE PREJ UNIVERSITETEVE ME TE RENDESISHME TE GJITHE TROJEVE SHQIPTARE. PER KETE ME TE DREJTE KY DEBAT KA MARRE NJE KARAKTER KOMBETAR DHE PO DISKUTOHET ME SHUME INTERES NE GJITHE MEDIAT KOMBETARE. UNE E MIREPRES NJE DISKUTIM TE TILLE MBAREKOMBETAR. NE TE NJEJTEN KOHE, UNIVERSITETI “ISMAIL QEMALI” I VLORES PO MERR NJE KARAKTER GJITHMONE E ME SHUME NDERKOMBETAR. VETEM KETE VIT NE KEMI ME QINDRA KERKESA PER STUDIME NGA VENDE SI KINA, INDIA, BANGLADESHI, PAKISTANI, VENDET E LINDJES SE MESME ETJ. NE KETO KUSHTE, PERMIRESIMI I IMAZHIT TE UNIVERSITETIT ESHTE SYNIMI YNE KRYESOR. DUKE PASUR PARASYSH KETE, UNE ENDE MENDOJ SE “UNIVERSITETI I VLORES” ESHTE SHUME HERE ME I MARKETUESHEM SE SA “UNIVERSITETI ISMAIL QEMALI”. EMRAT E SHKURTER JANE SHUME ME EFEKTIVE SE SA EMRAT E GJATE. UNE DUA T’JU SJELL SI SHEMBUJ SE UNIVERSITETE SI “OXFORD UNIVERSITY”, “CAMBRIDGE UNIVERSITY”, “UNIVERSITY OF MICHIGAN”, “UNIVERSITY OF FLORIDA”, “UNIVERSITY OF CALIFORNIA AT BERKELEY”, “UNIVERSITY OF CALIFORNIA AT LOS ANGELES”, ETJ SOT NJIHEN VETEM ME EMRAT OXFORD, CAMBRIDGE, UM, UF, BERKELEY, UCLA, ETJ.

SE DYTI, FIGURA DHE VEPRA E ISMAIL QEMALIT NUK NENVLERESOHET NGA FAKTI NE SE NJE UNIVERSITET KA OSE JO EMRIN E TIJ. NDOSHTA NE DO TE BENIM ME SHUME PER FIGUREN E ISMAIL QEMALIT SIKUR TE SIGURONIM DISA FONDE QE DISA PREJ STUDIUESVE TANE QE PO STUDIOJNE FIGUREN E TIJ TE FINANCOHEN NGA SHTETI DHE UNIVERSITETET. ISMAIL QEMALI ESHTE THEMELUESI I SHTETIT SHQIPTAR, POR NUK KA ENDE ASNJE BUST TE TIJ NE KRYEQYTETIN E SHQIPERISE. SE TRETI, MENDOJ SE VETE ISMAIL QEMALI DO TE ISHTE TEPER I LUMTUR QE VLORA TE DILTE NE PLAN TE PARE DHE JO ISMAIL QEMALI.

NE DUHET TE DALIM JASHTE MENTALITETIT BALLKANAS DHE PATRIOTIZMIT TE FJALEVE. NUK ESHTE E THENE QE ATA QE BERTASIN SHUME E DUAN ME SHUME SE NE TE TJERET ISMAIL QEMALIN. PATRIOTIZMI ME I MIRE ESHTE PUNA DHE PERKUSHTIMI QE UNIVERSITETET TONA TE ECIN SA ME PERPARA.

UNE JAM I HAPUR PER IDENE QE KJO CESHTJE TE DISKUTOHET NE VLORE E ME GJERE. NDOSHTA NJE VOTE MIDIS GJITHE STUDENTEVE DHE PEDAGOGEVE TE UNIVERSITETIT DO ISHTE NJE ZGJIDHJE E PRANUESHME.

NE TE NJEJTEN KOHE UNE DUA TE TERHEQ VEMENDJEN E GJITHE OPINIONIT NE VLORE DHE MBARE SHQIPERINE SE UNIVERSITETI YNE KA PROBLEME SHUME TE MPREHTA. NE JEMI UNIVERSITETI ME KUSHTET ME TE KEQIA TE INFRASTUKTURES NE GJITHE SHQIPERINE. NE KUADRIN E AKREDITIMIT TE UNIVERSITETEVE NGA AGJENSI TE HUAJA AKREDITIMESH UNIVERSITETI YNE DO TE KETE PROBLEME TE THELLA. NE KEMI NEVOJE PER NDIHME TE MENJEHERSHME NGA PUSHTETI LOKAL NE VLORE, BIZNESI VLONJAT DHE QEVERIA PER GODINA TE REJA DHE TOKE PER NJE KAMPUS TE RI. KETO JANE NEVOJA URGJENTE QE RREZIKOJNE EKZISTENCEN E UNIVERSITETIT NE VLORE DHE ATEHERE NUK DO TE KISHIM AS “UNIVERSITETI ISMAIL QEMALI I VLORES” DHE AS “UNIVERSITET I VLORES”.

Toni Shaska edhe pse tashmë larg Shqipërisë, profesor me kohë të plotë në Universitetin e Oaklandit, dhe shkencëtar i NATOs vijon të jetë i palodhur në punën e tij bashkë me matematicienët më të mirë, të rinj e të vjetër, që ka Shqipëria të japin kontributin e tyre në atë fushë që është simboli i majës më të epërme të mendimit njerëzor. /konica.al/