Problematika

Disa vajza janë përfshirë në një sherr pranë gjimnazit Andon Zako Çajupi, në Tiranë.

Në sherr se sipër dëgjohen sharje dhe fyerje në drejtim të njëra-tjetrën.

Tre prej tyre kanë dalë që nga rruga “Kongresi i Manastirit” dhe kanë pritur vajzat e tjera të hyjnë në një prej rrugicave që të nxjerr tek “Xhamlliku”.

Një sherr mes vajzave ka ndodhur ditën e sotme pranë gjimnazit Andon Zako Çajupi, në Tiranë.

Me të ardhur dy vajzat e tjera, ato janë përleshur duke u kapur e tërhequr për flokësh.

Në video shihen vajzat që bëjnë sherrin, ndërsa shokët e tyre përpiqen t’i ndajnë.

Djali që ka dërguar videon shkruan:
Gocat e Çajupit duke prit grupin tjeter qe te dilnin nga shkolla. U takuan tek xhamlliku.

Grupi i pare qe kishin bere priten i moren me te mira që të futeshin brenda në lagje. Tani jan shumica ne rajonin numer 4.

Me sa degjova me nji cun ishin shajt me perpara ne telefon.”

Lëndët narkotike janë tema më e përfolur e kohëve të fundit, ndërsa kanë dalë disa studime të reja për adoleshentët që e konsumojnë.

Të gjithë ata që kanë pirë kanabis pesë herë gjatë adoleshencës janë të rrezikuar që të diagnostikohen me sëmundjen e psikozës.

Shkencëtarët kanë zbuluar sot disa prova të tjera që tregojnë se konsumimi i kanabisit nga të rinjtë çon në një shëndet të dobët mendor.

Studimet e bëra nga hulumtuesit finlandezë mbështeten në një sërë provash që tregojnë se disa njerëz mund të tentojnë vetëvrasjen për shkak të drogës.

Shkencëtarët e Universitetit të Oulos zbuluan se sa më parë që të rinjtë të fillojnë pirjen e drogës, aq më shumë janë të prirur që të bëhen të sëmurë psiqikë.

Ndërtimi i hidrocentralit në Valbonë (Tropojë) filloi që në epokën e Saliut të II-të dhe u vulos në vitet e Ramës së I-rë. Pavarësisht se është park kombëtar dhe i mbrojtur me ligj, qeveria Berisha dha lejet për ndërtimin e HEC-eve. Në Valbonë janë planifikuar për t’u ndërtuar 11 HEC-e, ku një është ndërtuar, ndërsa 10 të tjerë pritet që të ndërtohen.
Vendimet për ndërtimin e HEC-ve në Valbonë qeveria Berisha i firmosi në ditët e fundit
në pushtet.

Kur ishte në opozitë Edi Rama deklaronte se do ti anulonte lejet e dhëna nga Berisha. Por sapo mori pushtetin Rama vazhdoi udhën e Berishës së II-të në pushtet. U ankuan banorët dhe shoqatat e mjedisit e të turizmit, por gjykata administrative u dha të drejtë atyre që kanë miliarda lekë. Gjykata Administrative në Tiranë me 3 nentor 2017 ka rrëzuar padinë e banorëve të Margegajt dhe shoqatës Toka, që kërkonte anulimin e lejeve të ndërtimit të HEC-eve në Parkun Kombëtar të Valbonës. Padia i kërkonte gjykatës pavlefshmëri absolute të kontratave të dy hidrocentraleve Dragobia dhe Çerem që janë në proces ndërtimi përmes anulimit të kontratës së koncensionit dhe lejes mjedisore, lejes së ndërtimit dhe lejes së përdorimit të rezervave ujore. Megjithatë gjykata e ka cilësuar si të ligjshëm ndërtimin e HEC-eve dhe ka lejuar vazhdimin e punimeve.

Paraja shpon detin, ka thënë Tuç Maku në filmin “Toka jonë”!

Pra si me Berishën, si me Ramën dhe me gjykatat, Valbona po preket dhe po i cënohet bukuria natyrore shekullore e saj. Del më i fortë interesi i disa kompanive dhe segmentëve shtetrorë se sa ruajta e natyrës dhe Valbonës. Kanë dalë në mbrojtje edhe disa ambasadorë të rëndësishëm, por kryeministri Rama nuk ka dashur t’ia dijë as për Lu apo Vlahutin. Kur janë interesa të mëdha financiare të oligarkisë, kryeministri nuk pyet njeri, por edhe ambasadorët janë mjaftuar me një letër. Nuk dolën ambasadorët asnjëherë publikisht siç dilnin për probleme të tjera politike, kur ua donte interesi. Kur donin kërcënonin ambasadorët, por në rastin në fjalë ku preket një bukuri natyrore e papërsëritshme nuk bërtitën ambasadorët, por hanë një drekë në Valbonë e kur kthehen në Tiranë harrojnë.

Edi Rama ua di mirë edhe ambasadorëve pikat e dobëta. Paraja shpon detin, ka thënë Tuç Maku në filmin “Toka jonë”!

Në letrën e siguruar nga Faxweb.al ambasadorët shprehen se në studimin e kryer në Valbonë ka patur mangësi serioze në vlerësimin e ndikimit që ka në mjedis ndërtimi i HEC-eve. Por vetëm kaq. Nuk e kanë ndjekur më. Ndaj HEC-et po turren në Valbonë duke prishur atë bukuri që për qindra vite e ka bërë natyra.

Letra e ambasadorëve drejtuar Ramës:

“Shqipëria ka marrë hapa pozitivë në vitet e shkuara përfshirë dhe zgjerimin e rëndësishëm e territorit të mbrojtur. Por ky progres është duke u minuar, nga zhvillimi i infrastrukturës në zonat e mbrojtura.

Duke vlerësuar deklaratat tuaj të mëparshme, që keni ndaluar disa nga këto ndërtime, ka disa shqetësime thelbësore që bien ndesh me ndërtimin e hidrocentraleve në zonat e mbrojtura, veçanërisht në Luginën e Valbonës. Një Fondacion Botëror i Ujërave të Zeza financoi studimin (bazuar në Udhëzimin e Komisionit Evropian për Rishikimin e Pasqyrave të Ndikimit në Mjedis), i cili zbuloi se ka mangësi serioze me vlerësimet e ndikimit që kanë në mjedis ndërtimet e Hec-eve.

Sipas këtij studimi nuk janë plotësuar standardet profesionale, ndërsa nuk përfshiheshin në vlerësim të gjitha zonat e ndikimit si: përshkrimi i habitateve, faunës dhe florës ishin të pamjaftueshme; efektet mbi hidrologjinë dhe ujin, pra asnjë mënyrë për të monitoruar ndikimin e vazhdueshëm. Bazuar në këto VNM, është parë e udhës që lejet nuk duhet të lëshoheshin.

Sa i përket dimensionit ligjor, sfidat ligjore për ndërtimin në luginën Valbona janë duke u zhvilluar.

OJQ shqiptare dhe ndërkombëtare kanë argumentuar se kushtet për dhënien e lejet përkatëse nuk janë plotësuar. Për shembull, vlerësimet e ndikimit në mjedis nuk kanë përfshirë të gjithë aktorët, duke përfshirë këtu edhe pushtetin vendor si dhe komunitetin.

Hidrocentralet kanë provuar se janë një burim i vlefshëm i energjisë së rinovueshme për Shqipërinë, por ndërtimi i tyre duhet të ndjekë legjislacionin e duhur (shqiptar dhe europian), si dhe duhet që të respektohet legjislatura europiane për menazhimin e ujërave.

Rasti i Valbonës është një nga rastet kur duhet të shqetësoheni për efektin e kontrollit institucional dhe qeverisë mbi projektet ekonomike private që kanë një impakt të rëndësishëm në mjedis. Ne gjithashtu mendojmë se potenciali për zhvillimin e burimeve alternative të energjisë së rinovueshme në Shqipëri, mund të përdoret më mirë, duke zvogëluar kështu shfrytëzimin e lumenjve në dëm të mjedisit, duke mbrojtur natyrën.

Ne ju inkurajojmë që të siguroheni se ndërtimet e hidrocentraleve nuk përputhen vetëm me atë që është e përshkruar në legjislacionin shqiptar, por edhe me normat dhe standardet e BE.

Prandaj ne e rekomandojmë që ju të pezulloni të gjitha ndërtimet përkatëse në pritje të vlerësimit të duhur dhe shqyrtimit ligjor të procesit përmes sistemit administrativ dhe gjyqësor shqiptar”, thuhet në letrën e drejtuar kryeministrit Rama.

*Letra mban datën 3 maj 2017, kohë kur leja për ndërtimet në Valbonë ishte dhënë dhe bëhet për herë të parë publike sot. Pavarësisht kërkesës së ambasadorëve, ndërtimi në Valbonë ka vijuar. Ndërkohë që çështja është rikthyer në vëmendje pas konflikteve të fundit në zonë.

Foto nga Lugina e Valbonës

Nëse jeni një person që për shkak të punës ju duhet të qëndroni të paktën 8 orë përpara kompjuterit duhet të dini disa gjëra shumë të rëndësishme.

I pari që vihet në rrezik është shikimi juaj.

Për këtë arsye “American Academy of Optometry” ka hartuar një lloj udhëzuesi për të shpëtuar sytë e njerëzve (por edhe shpinën) nga “stili i konsumit” të kompjuterit dhe gabimet e ndryshme.

1) Sipas “American Academy of Optometry”, gjëja e parë që duhet bërë është mbajtja pastër e ekranit të kompjuterit për të shmangur lodhjen e syve dhe nëse përdorni “smartphone”, përpiquni të mos e ekspozoni në dritën e diellit.

2) Zgjidhni sfonde me ngjyrë gri, jo të hapur ose të bardhë, sepse sytë do të lodhen më pak.

3) Mbani distancën e duhur mes vetes dhe monitorit të kompjuterit. Kjo largësi është e barabartë me gjatësinë e krahut tuaj të shtrirë.

4) Pozicionojeni ekranin pak cm mbi lartësinë e syve dhe në mënyrë që të mos e reflektojë dritën.

5) Rregulloni ndriçimin e monitorit në bazë të orarit që përdorni kompjuterin.

6) “Kujdesuni për sytë”: kështu shkruajnë ekspertët amerikanë. Në fakt duke mos ia ndarë sytë ekranit të kompjuterit, shpesh e harrojmë këtë rregull të thjeshtë, që është shumë i rëndësishëm për të mos dëmtuar sytë.

7) Mos harroni rregullin e “20-20-20”: në Amerikë nënkupton që çdo njëzet minuta punë para kompjuterit, të bëni një pushim prej 20 sekondash, duke e llogaritur me një shëtitje prej 20 hapash, ose 6 metra. Nëse nuk dëshironi që të jeni kaq të përpiktë, atëherë janë të mjaftueshme, pushimet disa minutëshe çdo gjysmë ore punë, gjë që i lejon sytë të pushojnë.

8) Përdorni syze mbrojtëse. Sipas specialistëve amerikanë duhet të blini medoemos një palë syze, që t’i përdorni veçanërisht kur punoni para kompjuterit. Syzet qartësojnë shikimin dhe çlodhin sytë.

9) Bëni kujdes edhe me përdorimin e “smartphone”-ve. Distanca e duhur mes celularëve dhe syve duhet të jetë sa ajo e krahut të shtrirë, me dorën që mbani telefonin dhe pak më poshtë nivelit të shpatullave. Zakonisht edhe shpatullat i mbajnë në pozicionin e gabuar, si kur shkruajmë në kompjuter, ashtu edhe kur mbajmë në dorë celularin.

10) Nëse jeni mbështetur mbi një tavolinë, është mirë që të mbani tastierën në një gjatësi të atillë që shpatullat të mos kontraktohen, por të jenë të lira. Mund ta ndihmoni veten duke qëndruar drejt në karrige.

Njerëzit në mbarë botën, sikundër dhe këtu në Shqipëri, i ripërdorin shishet plastike për të ruajtur vajin, qumështin ose mjaltin, i lënë në makina ku hyn nxehtësia dhe pastaj i përdorin ato përsëri.

Riciklimi në përgjithësi konsiderohet të jetë një praktikë e mirë për ata që kujdesen për të ardhmen, por jo kur është fjala për shishet plastike të ujit.

A e dini se cili prej produkteve plastike që ju keni në shtëpi mund të konsiderohet në përgjithësi i sigurt për ripërdorim? A dini se se me çfarë lloj plastike janë prodhuar këto shishe?

Të dëmshme apo jo? Ja përgjigjet e këtyre pyetjeve më poshtë.

Merrni shishen tuaj plastike të ujit, kthejeni atë me kokë poshtë, dhe shihni shenjat në fund të saj.

Nëse mësoni si t’i dalloni këto shenja, me siguri do të bëni një jetë më të sigurtë . Nëse ideja se elementë të rrezikshëm hyjnë në trupin tuaj përmes ujit, ende ju shqetëson, atëherë zgjidhni një alternativë edhe më të mirë – shishe uji të ripërdorshme.

PET ose PETE

Shishet e ujit që përdorim çdo ditë, zakonisht prodhohen nga kjo lloj plastike. Elementi Polietilen tereftalate, në qoftë se ripërdoret, ose merr nxehtësi (për shembull nëse lihet në makinë për një kohë të gjatë) potencialisht mund të lëshojë elemente kimike të rrezikshme në ujin apo lëngun brenda shishes, gjë që mund të shkaktojë mungesë të ekuilibrit hormonal.

Sipas kërkimeve , PET është lloji më i zakonshëm i plastikës që nuk duhet të ripërdoret në asnjë mënyrë. PET është i riciklueshëm. Në përgjithësi, në qoftë se përdoret siç duhet, kjo lloj plastike konsiderohet e sigurt.

HDP ose HDPE

Densiteti i lartë i polietilenit do të thotë cilësi më e lartë plastike, e cila praktikisht nuk lëshon elementë të dëmshëm.

Specialistët e rekomandojnë shumë blerjen e ujit të paketuar në shishe të tilla. Është e rëndësishme të theksohet se kjo lloj plastike është pothuajse plotësisht e riciklueshme dhe në këtë mënyrë është jotoksike nga pikëpamja mjedisore.

Ajo është e ripërdorshme dhe kryesisht përdoret për paketimin e qumështit, lodrat, karriget plastike, si dhe në kirurgji plastike, duke e bërë atë një nga format më të sigurta të plastikës.

PVC ose V

Kloridi polivinil (PVC) mund të çlirojë kimikate që thuhet se dëmtojnë sistemin riprodhues; megjithatë nuk ka studime përfundimtare për ta provuar këtë. Produktet PVC shpesh përmbajnë elemente toksike.

Procesi i prodhimit të plastikës së tillë konsiderohet si i pasigurt për mjedisin dhe vitet e fundit shumë kompani vendosën të ndërprisnin përdorimin e produkteve të bërë nga PVC.

Kjo është një plastikë e butë dhe elastike që përdoret zakonisht për të prodhuar lodra (gjë që është ndaluar në shumë vende), shishe vaji vegjetal, paketimet e ilaçeve, mbrojtësit e kabllove kompjuterike, pipat plastike dhe materialet hidraulike.

Sipas hulumtimeve , kjo lloj plastike është rezistente ndaj rrezatimit të diellit dhe kushteve të motit, dhe kjo është arsyeja pse ajo përdoret shpesh për prodhimin e dritareve dhe tubave vaditës. Produktet PVC nuk janë të riciklueshme.

LDPE

Polietileni me densitet të ulët përdoret në prodhimin e shisheve, si edhe të qeseve plastike.

Kjo lloj plastike nuk lëshon kimikate në ujin apo lëngun brenda shishes. Megjithatë, duke mbajtur produkte të pa ambalazhuara në qese të prodhuara nga kjo lloj plastike për periudha të gjata kohe, mund të jetë problematike për shëndetin.

Prodhimet e bëra nga LDPE janë të ripërdorshme, por jo gjithmonë të riciklueshme.

PP

Polipropilen është zakonisht i bardhë ose gjysëm transparent.

Kryesisht përdoret për prodhimin e paketimit për lëngjet e frutave dhe kosit. Polipropileni është vlerësuar për stabilitetin e tij termik, nuk shkrihet kur nxehet, konsiderohet të jetë me toksicitet të ulët dhe përgjithësisht është i sigurt për konsumatorët për t’u përdorur dhe ripërdorur.

PS

Polistirene (i ashtuquajturi bukëpeshku) është përdorur kryesisht për prodhimin e gotave plastike të kafes, mjeteve plastike të kuzhinës dhe enëve mbajtëse të ushqimeve fast-food.

Nëse ngrohet, lëshon elementë kimik, të tilla si stireni (një element i mundshëm kancerogjeni). AgroWeb.org ju tregon se kjo lloj plastike është e lehtë dhe e lirë, por nuk është e përshatshme për të mbajtur ushqim apo pije të nxehta. Kjo lloj plastike shpërbëhet me vështirësi për qindra vjet.

PC ose plastika pa shenja të veçanta

Policarbonate është lloji më i rrezikshëm i plastikës, e cila përdoret në prodhimin e shisheve të ujit dhe enëve të ushqimit.

Këto lloje të plastikës mund të emetojnë Bisphenol A (BPA) – një element kimik që nëse merret në sasi të mëdha, potencialisht mund të shkatërrojë sistemin endokrinal dhe të rrisë prodhimin natyror të estrogjenit.

Kjo lloj plastike është veçanërisht e rrezikshme për fetusin, foshnjat dhe fëmijët e vegjël.

Për ta përmbledhur, llojet e plastikës të llojeve 1, 2, 4 dhe 5 janë më të sigurta nëse përdoren siç duhet (edhe pse do të duhet të bëhen ende shumë kërkime), kurse llojet e plastikës 3, 6, 7 duhet t’i shmangni.