Kulinari

Falë prushit dhe nxehtësisë së tij të avashtë, tepsitë me gatimet e pjekura marrin një shije të veçantë.
Tradita shqiptare e gatimit është e pasur me shije e aroma të dashura, ndonjëherë mistike, pas të cilave shumëkush që i ka provuar, ka mbetur i magjepsur.

Mes mjeshtërisë së recetave në kuzhinën shqiptare padyshim tradita unike e lakrorit të fshatit është më tërheqësja e shijes jo vetëm për shqiptarët por më së shumti për turistët e huaj, të cilët lënë mendjen pas tij.

Lakrori njihet si traditë e Korçës dhe zonave përreth saj, tradita e do që ai të piqet në saç, një mënyrë tipike e moçme shqiptare e pjekjes së lakrorëve, byrekëve apo tavave të ndryshme me perime në prush.

Falë prushit dhe nxehtësisë së tij të avashtë, tepsitë me gatimet e pjekura marrin një shije të veçantë.

Lakrorët mund të kombinohen me një larmi produktesh, lakrorë me djathtë e qumësht, me qepë e domate, me spinaq apo me presh por lakrori i fshatit me lakra të egra është më i mrekullueshmi i të gjithëve. Ai ka jo vetëm një shije unike, por dhe vlera të larta ushqyese që vijnë nga lakrat e egra me të cilat përgatitet.

Ja receta e Lakrorit të Fshatit, krejt lehtë për t’u përgatitur vetë në shtëpi.
Përgatitja krejt lehtë në shtëpi
Përbërësit:

200 gr Spinaq
200 gr Pazi
200 gr Lëpjetë
200 gr Labot
200 gr Hithra
500 gr Miell
250 ml Ujë
10 gr Kripë
200 gr Djathë i thërrmuar
Vaj Ulliri
Gjalpë
Sodë Buke
1 Qepë
Përgatitja e Lakrorit të Fshatit në Shtëpi
Si fillim, përgatisim brumin, duke hedhur në një tas të madh miellin. Pasi bëjmë një gropë në mesin e miellit hedhim kripën, sodën dhe i përzjejmë me dorë.

Në këtë moment nisim të shtojmë ujë të vakët derisa brumi të krijohet në një masë të butë dhe të përshtatshme për t’u hapur në formën e petës.

Brumin e përftuar e mbulojmë me një pecetë të pastër. E lëmë përreth gjysmë ore që të fryhet ndërsa nisim përgatitjen e lakrave të egra.

Qepën e grirë hollë e hedhim në një tigan të madh ku e skuqim me 4 lugë vaj ulliri derisa volumi i qepës të ulet dhe të marrë një ngjyrë të artë.

Më pas, hedhim lakrat, të cilat më parë i kemi pastruar dhe i kemi zjerë me një valë.

Kaurdisim qepët me lakrat e egra derisa të njëtrajtësohen e më pas hedhim djathin e thërrmuar dhe pak kripë.

I përzjejmë për dy minuta. Për të përftuar një masë pak të trashë të gjellës, në një gotë të vogël hedhim një lugë miell dhe e tretim me dy lugë kos.

Këtë masë, më pas e shtojmë tek lakrat e egra dhe përzjejmë masën. Të njëjtën gjë mund të bëjmë edhe me qumësht në vend të kosit.
Procesi i pjekjes në furrë apo në saç
Pasi e përgatisim gjellën me lakrat e egra, e lëmë të ftohet. Gjatë kësaj kohe brumi është gati për t’u punuar.

Brumin e ndajmë në dy pjesë, ku pjesa e sipërme duhet të jetë më e vogël se e poshtmja.

Pasi hapim petën e poshtme e shtrojmë në tepsi, të cilën e kemi lyer njëtrajtësisht me vaj ulliri, hedhim mbushjen me lakrat e egra në të gjithë petën që kemi shtruar më parë.

Ndërkohë, hapim petën e dytë më të madhe dhe e vendosim sipër duke i kthyer pak anët.

Në mungesë të saçit tradicional, fare mirë lakrorin mund t’a pjekim në furrë në 180 gradë për 20-30 minuta deri sa të marrë pjekjen e duhur.

Në fund të përgatitjes, pasi lakrori është pjekur e nxjerrim nga furra dhe e lyejmë me një lugë gjalpë fshati.

Lakra është një nga perimet më të përdorura në kuzhinën shqiptare.

Atë e përdorim në sallata të ndryshme kryesisht me simotrën e saj të kuqe, karrota e majdanoz.

Lakrën e përgatisim edhe në turshi për tu dhënë shije mbrëmjeve dimërore.

Lëngu i turshisë së saj shuan etjen për vlera të rëndësishme.

Kjo perime e rëndësishme në traditën e kulinarisë shqiptare përdoret edhe në gatimin e një gjelle, nga ato që të bëjnë të lëpish gishtat.

Gjella me lakër, e gjen veten në tryezat tona të paktën një herë në javë.

Ajo gatuhet thjeshtë dhe ka shumë shije, por duke u kombinuar me mishin e thatë, shija arrin në nivele superiore.
Receta e Gjellës Me Lakër dhe Mish Të Thatë
Përbërësit
Gjysëm lakre të grirë hollë

2 qepë

1 spec të kuq

1 filxhan kafeje oriz (sipas preferencës)

500 gr mish të thatë

5-6 thelpinj hudhre

Katër lugë me vaj ulliri

1 gjethe dafinë

1 lugë gjelle salcë domate (sipas preferencës)

Një pjatë me lakër turshi të prerë hollë (sipas preferencës)
Përgatitja
Vendoseni tenxheren në zjarr dhe hidhni vajin e ullirit.

Kujdesuni që vaji të mos digjet dhe hidhni copët e grira hollë të specit të kuq.

Speci duhet kavërdisur i pari sepse është më i fortë dhe kërkon më shumë kohë.

Pasi të jetë zbutur, shtoni copat e grira hollë të qepëve dhe kavërdisini së bashku.

Më pas shtoni lakrën por jo të gjithën menjëherë, sepse në të kundërt tenxherja do të mbushet plot dhe do të kërkojë shumë kohë lakra të zbutet.

Pasi lakra të jetë kavërdisur për 5-7 minuta hidhni ujin, kripën e piperin dhe mbulojeni me kapak.

Lëreni të ziejë me zjarr mesatar dhe përziejeni herë pas here duke garantuar që nuk ngjitet në fund të tenxheres.

Nëse uji përthithet shpejt dhe lakra nuk është zier, shtoni më shumë ujë.

Kontrolloni përmbajtjen e kripës dhe rregullojeni atë sipas preferencës.

Kur lakra të jetë pothuajse e gatuar, shtoni orizin, hudhrat, dafinën dhe mishin e thatë.

Orizi është opsional. Disa amvisa e preferojnë gjellën me oriz për shkak të aftësive lidhëse që ai ka në një gjellë.

Pasi lakra të jetë zbutur, kontrolloni përmbajtjen e piperit.

Gjella e lakrës kërkon patjetër një shije pakëz pikante.

Në disa receta të veriut të Shqipërisë, gjella në fjalë gatuhet në gjysëm racioni me lakër të freskët dhe gjysëm me lakër turshi.

Lakra turshi i jep gjellës një nuancë pakëz të hidhur por të thellë dhe shumë të shijshme.

Gjella me lakër nuk duhet të jetë shumë e lëngshme.

Servireni të ngrohtë duke e shoqëruar me kos dhe perime të pjekura.

Në Shqipëri mund të gjesh djathin e dhisë më të mirë në botë.

Me shije dhe nuanca shumë dimensionale, djathi i dhisë ka një gamë të gjërë adhuruesish dhe kundërshtarësh.

Kur vjen puna tek djathi i dhisë, njerëzit ose janë besnikë ose nuk e fusin dot në gojë, a thua se e ka fajin dhia. Nuk ka rrugë të ndërmjetme!

Njerëzit që nuk e honepsin dot djathin e dhisë, argumentojnë se aroma e tij është shumë e fortë dhe aspak ndjellëse.

Dashamirësit e djathit, duan pikërisht aromën dhe mënyrën se si ky djath kërcen në gjuhë.

Djathi i dhisë ka një profil kimik të atillë që e bën të përshtatshëm për njerëzit që vuajnë nga probleme me stomakun të shkaktuara nga qumështi i lopës apo deles dhe nënpprodukteve të tyre.

Djathi i dhisë ka më pak laktozë dhe më pak bulëza yndyre, ndaj tretet më lehtë.

Një racion me djathë dhie përmban më pak substanca të dëmshme se variantet e tjera të djathit dhe më shumë vitamina dhe minerale.

Recetat me djathë dhie janë të shumta dhe të larmishme.

Ky djathë plotëson dhe ndërvepron mirë me aroma të forta dhe shije të mprehta e të buta në të njëjtën kohë.

Ai mund të marrë një profil inferior në një pjatë me produkte të tjera ose të nxjerrë në pah superioritetin e tij nëpër sallata dhe supa.

I tillë është rasti i supës me brokoli dhe djathë dhie.
Supa Me Brokoli Dhe Djathë Dhie
Ky kombinim është thjesht fantastik dhe të bën të lëpish gishtat.

Djathi i dhisë shkrihet në supë duke formuar një shtresë kremoze, të mprehtë e aromatike që përshtatet shumë mirë me brokolin.

Kjo supë rekomandohet për njerëzit dhe fëmijët që nuk e hanë brokolin sepse djathi e maskon mjaft mirë prezencën e perimes.
Përbërësit
3 gota me lëng pule

Gjysëm gote me pana

240 gramë tufëza brokoli

300 gramë djathë dhie

1 lugë çaji me kripë

Çerek gote me bajame të grira
Përgatitja
Në një tenxhere të madhe hidhni lëngun e pulës, panën, tufëzat e brokolit dhe djathin e dhisë.

Pasi të marrin një valë, lërini të ziejnë së bashku për 10-15 minuta.

Shtoni kripën dhe hiqeni tenxheren nga zjarri.

Pasi supa të jetë ftohur pak, hidheni me një garuzhdë në një mikser për ta bërë kremoze.

Hidheni sërish në tenxhere dhe më pas servireni sipas dëshirës.

Pjatat e supës mund t’i zbukuroni me bajame të grira.

Është një ëmbëlsirë krejt e veçantë, karakteristikë e traditës shqiptare e cila është përcjellë mes amvisave si një recetë sekrete e misterioze.

Në disa zona të Shqipërisë quhet Mbretërore e në disa të tjera Bushe, por shija e saj e përsosur të lë me të vërtetë pa fjalë.

Mbretëroret apo Bushet janë aq të buta sa duket sikur të përkëdhelin shijen menjëherë sapo i provon, teksa të përfshijnë tërësisht e s’mund të ndalesh pa ngrënë edhe një tjetër.

Zbulohet më poshtë për të gjitha amvisat recetën fantastike dhe të panjohur të përgatitjes së kësaj ëmbëlsire unike.
Përgatitja e Mretëroreve në Shtëpi
Përbërësit
1 filxhan kafe miell

1 filxhan kafe qumësht pluhur

1 kokërr vezë

1 lugë kafe të sheshte sodë buke

Përgatitja

Në një tas të gjerë përzieni miellin, qumështin pluhur, sodën e bukës dhe vezën.

Përziejini deri sa të formohet brumi.

Nëse masa e përftuar nuk mblidhet siç duhet, atëherë shtoni pak miell.

Brumin e përpunoni me duar dhe i jepni forma të rrumbullakëta.

Bushet apo Mbretëroret shtypen me dorë që të jenë të sheshta dhe të vogla.

Më pas vendosini në një tavë të lyer me gjalpë.

Në sipërfaqen e secilës prej ëmbëlsirave vendoseni pak gjalpë.

Tavën futeni në furrë dhe piqini në 180 gradë.

Hiqini nga furra kur bushet të kenë marrë një ngjyrë të kuqerremtë.

Ndërkohë që bushet piqen në furrë, vendosni një tenxhere në zjarr për të përgatitur sherbetin.

Hidhni një litër ujë, 23 lugë gjelle sheqer dhe një majë luge çaji me vanilje pluhur.

Këtu është edhe pjesa më delikate e procesit të përgatitjes, këshillohet që kur uji të ketë marrë valë dhe sheqeri të jetë shkrirë, hidhni bushet në tenxhere dhe lërini në zjarr të ngadaltë deri sa të thithin të gjithë sherbetin.

Gjatë kësaj kohe, ëmbëlsirat kthejini herë pas here nga të dyja anët në mënyrë që të thithin sa më mirë sherbetin.

Më pas, vendosini në një tepsi për t’u ftohur.

Bushet serviren të ftohta dhe ruhen në frigorifer.

Me siguri këto do të jenë gurabijet më të shijshme që keni provuar ndonjëherë! Të shkrifëta, ma arra përsipër dhe kakao…Nxitoni t’i merrni recetën!

Përbërësit:

125 gr gjalpë,
1 vezë,
gjysmë gote çaji vaj ulliri,
2 gota çaji sheqer pluhur,
gjysmë gote çaj niseshte,
gjysmë bustine pluhur pjekjeje,
1 vanilje,
1 kakao,
miell,
arra
Përbërës:

Të gjithë përbërësit hidhini në një enë të thellë, brumin lëreni të vijë për rreth 1 orë.
Pas kësaj filloni të merrni pak nga brumi dhe formoni gurabije të vogla.
Secilës gurabije vendosini nga një arrë sipër. Këto të fundit i vendosni në tepsi dhe vendosini për pjekje në temperaturë 170 gradë celsius.
Gjatë pjekjes tregoni kujdes, pasi gurabijet janë ngjyrë kafe dhe mund të piqen më tepër seç duhet. Ju bëftë mirë!