Kulinari

Franca është e njohur në mbarë botën për larminë e ëmbëlsirave, për rafinimin që dallon kuzhinën e saj dhe mund të them me siguri që edhe mëngjesi francez nuk mbetet pas. Francezët janë mjeshtrit e brumit sfoliat me të cilin përgatisin kroasantë dhe pain au chocolat, që nuk mungojnë kurrë në mëngjesin e tyre. Për një mëngjes të “vërtetë” francez, idealja është të shkojmë në Paris, të rehatohemi në një bistro, në pritje që kamerieri xhentil të na sjellë porosinë.

Por, në mungesë të kësaj mundësie, përse të mos ndihemi edhe ne pak “francezë”, duke përgatitur me duart tona diçka tipike të mëngjesit të tyre dhe të shërbyer bukur në një tavolinë në kopsht?

Kam udhëtuar shpesh në Francë dhe mund të them se ashtu si Francën, adhuroj edhe mëngjesin e saj. Aroma e kroasantëve të ngrohtë, bageta të lyera me gjalpë dhe reçelra të përgatitur në shtëpi, krepat e ngrohtë të sapo bërë, kekët e tyre me limon; të shoqëruara të gjitha me kafe ose çaj, të bëjnë ta nisësh bukur ditën. Ja receta per krepa te vertete franceze
Për brumin:

200g miell , 2 vezë , 40g sheqer ,500ml qumësht , 1 majë thike kripë , Gjithashtu na duhet: pak gjalpë për skuqjen e tyre , reçelra të ndryshëm për t’i servirur

Përgatitja:
1. Përziejmë të gjithë përbërësit për brumin në një tas dhe si rezultat kemi një brumë të hollë. E lëmë të pushojë për një orë.
2. Marrim një tigan të sheshtë, e vëmë në flakë të mesme. Lyejmë tiganin me pak gjalpë dhe fshijmë me letër kuzhine gjalpin e tepërt. Marrim brumë me garuzhde dhe e hedhim në tigan. E shpërndajmë brumin në të gjithë tiganin duke e rrotulluar këtë të fundit dhe i pjekim krepat për pak minuta nga të dyja anët.
3. I shërbejmë krepat të nxehtë, të shoqëruar sipas dëshirës me reçel, mjaltë, etj.

Traditë e mëngjeseve në çdo tryezë shqiptare. Fantastike për të nisur ditën shëndetshëm duke i ofruar trupit forcë dhe energji përgjatë gjithë ditës.

Ka shumë mënyra në gatimin e vezëve, të ziera, të rrahura, sy, omleta të kombinuara me perime të ndryshme gjithashtu. Por të përgatitura me gjizë të freskët, krahas shijes fantastike vlerat ushqyese të tyre janë të mëdha gjithashtu.

Është ndër gatimet më speciale të përgatitura nga duart e nënave, një recetë e shpejtë, që mbush gjithë shtëpinë me aromën e shijshme të saj.

Shoqërohen me bukë të thekur, qumësht por edhe domate e kastraveca të freskët.

Më poshtë keni përgatitjen e tiganisë me gjizë dhe vezë, një mënyrë fantastike për një mëngjes të shëndetshëm dhe plot shije.
Përgatitja e Tiganisë me Vezë e Gjizë
Përbërësit
4 kokrra vezë

Vaj ulliri ose gjalpë të freskët

5-6 lugë me gjizë të freskët

Kripë (nëse gjiza është pa kripë)

Piper

Përgatitj

Si fillim rrahim fortë vezët në një tas dhe i lëmë mënjanë.

Vendosim një tigan të thellë në zjarr, hedhim vaj ulliri ose gjalpë të freskët.

Shtojmë gjizën, e kaurdisim për pak dhe më pas shtojmë vezët e rrahura.

E rregulojmë me kripë dhe piper.

E lëmë skuqet shumë ose pak sipas dëshirës dhe e servirim në pjata.

Vlerat e vezëve me gjizë

Veza është një ndër produktet që mbart vlera të jashtëzakonshme ushqyese renditur në listën e 10 super-ushqimeve dhe nuk ka mëngjes më të këndshëm se vezët, sido të jenë të gatuara.

Vezët janë një burim i shkëlqyer i kompleksit të proteinave cilësore dhe nga ana tjetër ofrojnë pak kalori.

Një vezë e plotë përmban 5.5 gramë proteinë dhe 68 kalori.

Nga ana tjetër, gjiza është e pasur me proteina, kalçium dhe ushqyes të tjerë të shëndetshëm.

Gjiza është në ushqim i preferuar i njerëzve që tregojnë kujdes për shëndetin, atyre që vrapojnë, notojnë dhe ngrejnë pesha.

Kjo devotshmëri vjen sepse gjiza përmban sasi të mëdha të proteinës kaseinë dhe nivele tepër të ulëta të yndyrës.

A do të hash e të bësh qejf?

Sofra e shtruar si për mbret,

pastërti e për yzmet,

të tillë gjen veç në Përmet…..

Jo më kot, edhe Fan Noli ka veçuar Përmetin në poezitë e tij si një ndër vendet më të spikatura të Shqipërisë sidomos në traditën e tij të gatimit.

Me gatime tërësisht tradicionale, e receta të trashëguara brez pas brezi ashtu si qëmoti deri në ditët e sotme gratë nikoqire përmetare kanë ditur të ruajnë në mënyrë fanatike traditën unike të kësaj zone.

Të famshme për glikotë e ëmbla mbresëlënse, për gjellët tipike shije plota, për byrekët fantastikë e zahiretë unike, gratë përmetare kanë mahnitur këdo me gatimet e tyre speciale, vendas e turistë të huaj.

Ja një ndër traditat më të shijshme të gatimeve përmetare: Shqeton. Një Supë e lehtë krem por plot shije dhe ideale për një vakt dreke.

Kjo supë shoqërohet në mënyrë perfekte me më të mirat e kuzhinës shqiptare, duke nisur që nga sallatat e freskëta të stinës, bukë e thekur, zahiretë e ndryshme por edhe byrekë etj.
Përgatitja e Shqetos Përmetare
Përbërësit
(Përbërësit më poshtë janë për 4-5 persona)

4-5 thela mish qengji

2 lugë gjelle miell gruri

1 gotë me qumësht

1 kokërr vezë

1 lugë gjelle gjalpë

Kripë

Piper

Majdanoz i freskët
Përgatitja
Zgjidhet mish qengji i majmë dhe pritet në racione.

I hidhet kripë dhe vendoset të zjejë në zjarr të ngadalshëm.

Në një enë, kaurdiset mielli me gjalpë, në momentin që mielli zverdhet shuhet me qumësht dhe kaurdiset me një lugë drurir në mënyrë që të mos krijojë kokrra.

Më pas, shtohet lëng mishi dhe trazohet derisa masa të bëhet e njëtrajtshme.

E gjithë masa në vijim i shtohet mishit  dhe lihet që të zjejë përreth 5 minuta.

Pasi supën shqeto e kemi hequr nga zjarri dhe është ftohur pak, supa pritet me veyë dhe me limon.

Në fund i shtohet majdanoz i grirë hollë dhe pak gjalpë i freskët i shkrirë.

Kur shërbehet spërkatet me piper të zi

Një recetë shumë e vjetër por shije plotë dhe unike në mënyrën e përgatitjes dhe përbërësve të saj.

Sekreti i shijes fantastike të këtij lakrori është përbërësi kryesor i tij, Bollguri, i cili është një drithë që prodhohet nga disa lloje gruri.

Bollgurin mund ta gjeni lehtësisht edhe në supermarketet e vendit tonë duke qenë se ky drithë ka qenë gjithnjë pjesë e gastronomisë shqiptare dhe kosovare.

Një nga traditat më fantastike të krahinës së Lunxhërisë është përgatitja e lakrorit me bollgur, ai ka një shije fantastike shume të veçantë dhe është tipik tradicional shqiptar.

Më poshtë keni recetën autentike të grave dhe nënave të Lunxhërisë, një recetë fantastike që kjo krahinë vijon ta ruajë si traditë edhe sot.
Përgatitja e Lakrorit të Lunxhërisë
Përbërësit
Për një tavë mesatare duhen:

3-4 gota uji me miell gruri (për petët) ose petë që mund t’i gjeni në supermarkete

2 gota uji me bollgur

3 lugë gjelle gjalpë

2 kokrra vezë

3 lugë gjelle djathë i thërrmuar

Kripë
Përgatitja
Pasi përgatitet brumi (si për byrek) hapet në petë të holla.

Bollguri (e gjeni në supermarkete) futet në një tenxhere me ujë të ngrohtë (30 minuta), që të bymehet.

Më pas vendoset që të ziejë. Përzihet vazhdimisht me lugë druri që të mos ngjitet. I shtohet qumësht dhe lihet të ziejë edhe 2-3 minuta të tjera.

Hiqet nga zjarri dhe pasi ftohet, i hidhen vezë, djathë i thërrmuar dhe gjalpë.

Në një tavë të lyer me gjalpë shtrohet gjysma e petëve, të cilat spërkaten me disa pika gjalpë të shkrirë ose vaj ulliri.

Hidhet bollguri i përgatitur dhe sipër tij vendosen petët e tjera, spërkatet me gjalpë dhe futet të piqet në furrë.

Ndërkohë, bollgurin mund ta përgatisni edhe ndryshe.

Në këtë rast, përgatiten më pak petë.

Shtrohen petët dhe lihen me anët e varura jashtë tavës.

Pasi hidhet bollguri, petët anash mblidhen në rrudha, duke e lënë mesin e tavës të hapur.

Spërkatet me gjalpë edhe piqet.

Kjo është mënyra që përdoret më zakonisht në krahinën e Lunxhërisë.

Salca me hudhra dhe arra është e lehtë, aromatike, kremoze, e shëndetshme dhe pa gluten.
Arra dhe hudhra janë pa dyshim ndër përbërësit më të shëndetshëm që natyra i ka dhënë njeriut.

Të pasura me vlera shëndetësore, këta dy përbërës i japin shije fantastike çdo recete gatimi.

Të kombinuara bashkë në një salcë të lehtë kremoze me plot vlera ushqyese, arrat dhe hudhrat shndërrohen jo vetëm në një pjatë mrekullueshme që kënaq shijen por edhe në një shoqëruese fantastike të shumë gatimeve të tjera, të mishit, peshkut, perimeve apo makaronave.

Receta e mëposhtme e sugjeruar nga AgroWeb.org përbën një mënyrë fantastike për ta përfshirë arrën dhe hudhrën në regjimin tuaj ushqimor.

Salca mund të përdoret edhe në sallata, apo me perime të freskëta ose të gatuara. Atë mund ta përdorni edhe si shoqëruese të ushqimeve të pjekura në furrë.

Salca me hudhra dhe arra mund të përdoret edhe si zëvëndësuese e majonezës në panine apo për të lyer bukën.

Ndërkohë, salcën mund ta përgatisni të trashë dhe kremoze ose më të hollë si majoneza. Gjithçka varet nga mënyra e kombinimit të vajit gjatë përgatitjes dhe përzierjes së butë të hudhrës me vajin.

Kjo është një mënyrë shumë e mirë për të përfituar nga vlerat e mrekullueshme të hudhrës dhe arrave për shëndetin tuaj.
Si ta përgatisni salcën krem me arra krejt lehtë
Përbërësit

10 thelpinj hudhre
Kripë
1 gotë vaj ulliri
4 lugë gjelle me lëng limoni (një limon)
1 filxhan çaji me arra të grira
Pak uthull (sipas dëshirës)

Udhëzimet
1. Hidhini hudhrat, arrat dhe kripën në një mikser. Përziejini deri sa të formohet një pure e butë dhe kremoze. Përziejeni purenë në mikser mirë deri sa mos të ketë ngelur asnjë copë arre apo hudhre.

1. Më pas, ndërkohë që mikseri është në punë, hidhni nga pak gjysëm gote me vaj. Hedhja e vajit duhet të jetë e njëtrajtshme dhe e ngadaltë. Më pas hidhni një lugë çaji me lëng limoni

2. Hidhni sërish gjysëm gote vaji dhe lugë çaji me lëng limoni deri sa të gjithë përbërësit të jenë futur në mikser.

Alternimi mes vajit dhe lëngut të limonit duhet të jetë i vazhdueshëm që të garantojë shpërbërjen dhe ndërlidhjen e plotë të të gjithë përbërësve duke krijuar kështu salcën e lehtë dhe kremoze të hudhrës.

1. Salca konsiderohet e bërë kur është e bardhë në ngjyrë dhe e trashë si majoneza. Proçesi zgjat 10-15 minuta.
   Shënime
   Nëse salca prishet gjatë përzierjes në mikser, atëherë mos shtoni më shumë vaj dhe lëng limoni. Më mirë vazhdoni me miksimin deri sa salca të lidhet sërish.

Salcën mund ta ruani në një enë të mbyllur hermetikisht në frigorifer për një muaj.

Të buta, të ngrohta plot shije, pogaçet janë ndër gatimet më speciale të kuzhinës shqiptare.

Pogaçet e përgatitura nga duart e nënave shqiptare mbushin gjithë shtëpinë me një aromë të mrekullueshme ndërsa ndjellin shijen për t’i konsumuar menjëherë.

Më poshtë keni përgatitjen e pogaçeve krejt lehtë në shtëpi, një mënyrë ideale për të kënaqur e mbledhur rreth tryezës gjithë familjen por edhe për t’ua shërbyer të afërmve e më të dashurve gjithashtu.
Përgatitja e Pogaçeve Krejt Lehtë në Shtëpi
Përbërësit
3 gota uji miell

1 gotë uji kos

1 gotë uji vaj ulliri

1 lugë të vogël kripë

1 bustinë sodë buke

2 kokrra vezë

Për masën: 250gr djathë i bardhë, i thërrmuar ose gjizë, gjysmë tufe kopër, gjysmë tufe majdanoz. Për t’ia hedhur sipër: fara të zeza të vogla (susam i zi).
Përgatitja
Përziejmë djathin e shkërmoqur (gjizën), koprën dhe majdanozin e grirë.

Në një enë tjetër hedhim miellin dhe sodën e bukës, pastaj hapim pjesën e brendshme, ku hedhim vezët (1 vezë e plotë, plus 1 të bardhë veze).

Një të verdhë të mbetur të vezës e heqim mënjanë dhe e ruajmë për të lyer sipër pogaçet.

Kësaj mase i shtojmë kosin, vajin e ullirit, kripën dhe e gjithë kjo masë zihet brumë. Ky i fundit duhet të bëhet i butë si pjesa e fundit e veshit.

Nga brumi marrim pjesë të vogla sa një kokërr mandarinë. Topin e vogël të brumit e hapim në pëllëmbë të dorës në formë rrethore dhe mesin e saj e mbushim masën e përgatitur me gjizë.

Brumin e palosim, duke i dhënë formën e gjysmëhënës (me masën brenda) dhe pastaj e shtypim në pjesën që bashkohet, me qëllim që të mos shpërndahet masa gjatë pjekjes.

Pogaçet i rreshtojmë me hapësirë nga njëra-tjetra, në tepsinë e vajosur pakëz.

Sipër i lyejmë me furçë me të verdhën e vezës, të rrahur në një enë më vete dhe sipas dëshirës, mund t’i hedhim sipër fara të zeza të vogla.

I pjekim në furre të nxehtë me 170 gradë.